بوتهکاری با استفاده از گونههای بومی یکی از راهبردهای کلیدی برای احیای مراتع تخریبشده در مناطق خشک و نیمهخشک ایران بهشمار میرود. گونه بومی Astragalus podolobus از مهم پوشش گیاهی مراتع ترکمنصحرا است، با این حال اطلاعات میدانی کافی در خصوص کارایی روشهای مختلف تکثیر آن، بهویژه مقایسه بذر و قلمه، محدود است. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد اکولوژیکی گیاهان حاصل از دو روش تکثیر بذر و قلمه در مراتع داشلیبرون واقع در ترکمنصحرا طی دو سال متوالی (1400 و 1401) انجام شد. در این مطالعه، 20 بوته (10 بوته بذری و 10 بوته قلمهای) بهعنوان واحدهای نمونه انتخاب و شاخصهای اکولوژیکی شامل ارتفاع بوته، پوشش تاجی، تولید علوفه خشک و تعداد غلاف بذر اندازهگیری شد. نرمال بودن دادهها با آزمون کولموگروف–اسمیرنف بررسی و مقایسه میانگینها با استفاده از آزمون t مستقل در نرمافزار Minitab 16 انجام گرفت. نتایج نشان داد که اثر سال رشد، روش تکثیر و اثر متقابل آنها بر تمامی صفات مورد مطالعه معنیدار بود. بوتههای حاصل از بذر در سال نخست عملکرد بهتری نسبت به قلمه داشتند، اما در سال دوم اختلاف معنیداری بین دو روش مشاهده نشد. میانگین ارتفاع (91 سانتیمتر)، پوشش تاجی (5/0 مترمربع در هر بوته)، تولید علوفه خشک (810 گرم) و تولید بذر (600 بذر در هر بوته) در سال دوم بیانگر استقرار مناسب گیاه و بهبود تدریجی عملکرد آن بود. نتایج کلی حاکی از آن است که استفاده از این گونه بهطور بالقوه میتواند با بهبود پوشش گیاهی، تثبیت خاک و کاهش فرسایش، در کاهش ریسک طرحهای بیولوژیک، افزایش پایداری اکولوژیک و اقتصادی مراتع و کمک به کاهش شدت پدیدههایی مانند ریزگردها نقش داشته باشد. هرچند میزان این تأثیر وابسته به شرایط اکولوژیک، مدیریت مرتع و استمرار اقدامات حفاظتی است.
Farangi M, Mohammad-Esmaeili M, Tahmasebi A, Ghorbani Vaghei H. Investigating the performance of rangeland restoration with the forage species Astaragalus podolobus in Golestan Province (Case study: Turkman Sahra Rangelands - Gonbad Kavous County). PEC 2026; 14 (28) : 3 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1031-fa.html
فرنگی محمد، اسمعیلی مجید، طهماسبی ابوالفضل، قربانی واقعی ججت. بررسی عملکرد احیای مراتع با گونه Astaragalus podolobus علوفه ای در استان گلستان (مطالعه موردی: مراتع ترکمن صحرا- شهرستان گنبدکاووس). حفاظت زیست بوم گیاهان. 1405; 14 (28) :33-44
