fa بررسی عملکرد احیای مراتع با گونه Astaragalus podolobus علوفه ای در استان گلستان (مطالعه موردی: مراتع ترکمن صحرا- شهرستان گنبدکاووس) تخصصي Special پژوهشي Research <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بوته‌کاری با استفاده از گونه‌های بومی یکی از راهبردهای کلیدی برای احیای مراتع تخریب‌شده در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران به‌شمار می‌رود. گونه بومی </span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Astragalus podolobus</span></span></span></i></b><b> </b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;از مهم پوشش گیاهی مراتع ترکمن‌صحرا است، با این حال اطلاعات میدانی کافی در خصوص کارایی روش‌های مختلف تکثیر آن، به‌ویژه مقایسه بذر و قلمه، محدود است. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد اکولوژیکی گیاهان حاصل از دو روش تکثیر بذر و قلمه در مراتع داشلی‌برون واقع در ترکمن‌صحرا طی دو سال متوالی (1400 و 1401) انجام شد. در این مطالعه، 20 بوته (10 بوته بذری و 10 بوته قلمه‌ای) به‌عنوان واحدهای نمونه انتخاب و شاخص‌های اکولوژیکی شامل ارتفاع بوته، پوشش تاجی، تولید علوفه خشک و تعداد غلاف بذر اندازه‌گیری شد. نرمال بودن داده‌ها با آزمون کولموگروف</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&ndash;</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اسمیرنف بررسی و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> t </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مستقل در نرم‌افزار</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Minitab 16 </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">انجام گرفت. نتایج نشان داد که اثر سال رشد، روش تکثیر و اثر متقابل آن‌ها بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی‌دار بود. بوته‌های حاصل از بذر در سال نخست عملکرد بهتری نسبت به قلمه داشتند، اما در سال دوم اختلاف معنی‌داری بین دو روش مشاهده نشد. میانگین ارتفاع (91 سانتی‌متر)، پوشش تاجی (5/0 مترمربع در هر بوته)، تولید علوفه خشک (810 گرم) و تولید بذر (600 بذر در هر بوته) در سال دوم بیانگر استقرار مناسب گیاه و بهبود تدریجی عملکرد آن بود. نتایج کلی حاکی از آن است که استفاده از این گونه به‌طور بالقوه می‌تواند با بهبود پوشش گیاهی، تثبیت خاک و کاهش فرسایش، در کاهش ریسک طرح‌های بیولوژیک، افزایش پایداری اکولوژیک و اقتصادی مراتع و کمک به کاهش شدت پدیده‌هایی مانند ریزگردها نقش داشته باشد. هرچند میزان این تأثیر وابسته به شرایط اکولوژیک، مدیریت مرتع و استمرار اقدامات حفاظتی است.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Planting using native species is one of the key strategies for restoring degraded rangelands in arid and semi-arid regions of Iran. The native species <i>Astragalus podolobus</i> is an important vegetation cover of the Turkmen Sahara rangelands, however, sufficient field information on the efficiency of its different propagation methods, especially comparing seeds and cuttings, is limited. This study aimed to evaluate the ecological performance of plants obtained from two propagation methods, seed and cuttings, in the Dashli-Brun rangelands located in the Turkmen Sahara during two consecutive years (2021 and 2022). In this study, 20 plants (10 seed plants and 10 cutting plants) were selected as sample units and ecological indices including plant height, crown cover, dry forage production, and number of seed pods were measured. The normality of the data was checked with the Kolmogorov-Smirnov test and the means were compared using the independent t-test in Minitab 16 software. The results showed that the effect of growth year, propagation method, and their interaction on all studied traits was significant. Plants grown from seeds had better performance than cuttings in the first year, but no significant difference was observed between the two methods in the second year. The average height (91 cm), crown cover (0.5 m2 per plant), dry forage production (810 g), and seed production (600 seeds per plant) in the second year indicated proper establishment of the plant and gradual improvement in its performance. The overall results indicate that the use of this species can potentially play a role in reducing the risk of biological projects, increasing the ecological and economic sustainability of rangelands, and helping to reduce the intensity of phenomena such as dust. However, the extent of this impact depends on ecological conditions, rangeland management, and the continuation of conservation measures.</span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"2 Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> &nbsp; بیابان زایی, افزایش پایداری اکولوژیک, بوته‌کاری, قلمه, ترکمن‌صحرا Desertification, Increasing ecological sustainability, Shrub planting, Cuttings, Turkmen Sahara. 33 44 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-900-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Farangi محمد فرنگی josephmohammaden@gmail.com 100319475328460011853 100319475328460011853 No Majid Mohammad-Esmaeili مجید اسمعیلی ma_456@yahoo.com 100319475328460011854 100319475328460011854 Yes Abolfazl Tahmasebi ابوالفضل طهماسبی tahmasbi.goonbad@ac.ir 100319475328460011855 100319475328460011855 No Hojat Ghorbani Vaghei ججت قربانی واقعی ghrbani169@yahoo.com 100319475328460011856 100319475328460011856 No