کمبود آب در اکثر مناطق کشور و حتی جهان، باعث توجه محققان به استفاده مجدد از فاضلاب شهری و همچنین صنعتی شده است. یکی از راههای صرفهجویی استفاده از پساب صنعتی و فاضلاب شهری برای ایجاد و توسعۀ فضای سبز است. مجتمع صنعتی گندله سازی اردکان (چادرملو) از جمله صنایعی است که در راستای مدیریت این بحران، فضای سبز ایجاد شده در آنجا را با منابع آبی موجود در محل کارخانه یعنی پساب صنعتی و فاضلاب شهری تصفیه شده آبیاری میکند. هدف از مطالعه حاضر، بررسی برخی از صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک تعدادی از گیاهان کشت شده در این مجتمع که آبیاری آنها با منابع آبی ذکر شده یا آبهای خاکستری انجام میشود، است. این تحقیق در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تیمار آبی شامل سه نوع آب تصفیه فاضلاب شهری، پساب صنعتی و مخلوطی از هردو نوع آب در سه تکرار برای شش گونه گیاهی زیتون، اکالیپتوس، انار،کاج تهران، ابریشم مصری و سنجد تلخ و بررسی صفت مورفولوژیک تاج گستر و اندازهگیری صفات فیزیولوژیک شامل اندازهگیری میزان پروتئین کل و آنزیمهای آنتی اکسیدان (کاتالاز و پراکسیداز) انجام شد. نتایج نشان داد از بین سه تیمار اعمال شده، تیمار درختان با فاضلاب تصفیه شده شهری، باعث افزایش معنی دار صفت تاج گستر در مورد درختان انار، زیتون، سنجدتلخ و ابریشم مصری شد. بر اساس نتایج بهدست آمده بزرگترین تاجگستر (95/114 سانتی متر) در انار مربوط به تیمار با فاضلاب بود و کمترین آن (93/111 سانتی متر)را درختان تیمار شده با پساب صنعتی داشتند. در مورد زیتون و سنجد تلخ نشان داد که بزرگترین تاج گستر(36/131 و 33/214 سانتی متر به ترتیب) درخت زیتون مربوط به تیمار با فاضلاب بود و کمترین آنها در تیمار با پساب صنعتی در مورد زیتون (40/129 سانتی متر) و در مورد سنجد تلخ تیمار مخلوط (پساب صنعتی و فاضلاب) به میزان 66/196 سانتی متر مشاهد شد. در مورد درختان اکالیپتوس و کاج تقریبا روندی مشابه مشاهده شد. نتایج اندازه گیری میزان پروتئین کل نشان داد که بیشترین مقدار پروتئین (07/25 میلی گرم در کیلوگرم) انار در در تیمار با پساب صنعتی بود و کمترین مقدار آن (47/23 میلی گرم در کیلوگرم) مربوط به تیمار درختان با فاضلاب بود که با تیمار آبی مخلوط تفاوت معنیدار نداشتند. در مورد زیتون، کاج، اکالیپتوس و ابریشم مصری تقریباً روند مشابهی مشاهده شد. نتایج مربوط به اندازهگیری دو آنزیم آنتی اکسیدان، کاتالاز و پراکسیداز، نشان داد که در مورد همۀ درختان بیشترین فعالیت آنزیمها در تیمار پساب صنعتی و کمترین مربوط به تیمار فاضلاب بود. با توجه به نتایج این مطالعه، استفاده از فاضلاب تصفیهشده شهری برای آبیاری فضای سبز در مجتمع صنعتی گندلهسازی اردکان، بهویژه برای گونههای انار، زیتون، سنجد تلخ و ابریشم مصری، منجر به افزایش معنادار رشد تاجپوشش (تاجگستر) شد که نشاندهنده سازگاری بهتر این گیاهان با این منبع آبی است. از طرفی، پساب صنعتی اگرچه باعث افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدان (کاتالاز و پراکسیداز) و سطح پروتئین در برخی گونهها شد، اما اثر منفی بر رشد تاج گستر داشت.
arami M, Gholamnezhad J, Shirmardi M. Studying the effect of municipal and industrial wastewater on the canopy and antioxidant enzymes of some trees in the green space of Ardakan Pellet Factory. PEC 2026; 13 (27) : 1 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-985-fa.html
آرامی مهسا، غلام نژاد جلال، شیرمردی مصطفی. مطالعۀ تأثیر فاضلابشهری و پسابصنعتی بر کنوپی و آنزیمهای آنتی اکسیدان بعضی از درختان فضایسبز کارخانه گندلهسازی اردکان. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1404; 13 (27) :1-17
