این پژوهش در سالهای ۱۳۹۸-۱۴۰۰ در حوزه آبخیز میانی طالقان (استان البرز) با هدف مدلسازی رویشگاه بالقوه گونه دارویی باریجه (F.gummosa) و تعیین مهمترین عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش آن، با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی (Maxent) انجام گرفت. دادههای حضور گونه از طریق بازدیدهای میدانی و برداشت پوشش گیاهی در ۲۴۰ پلات نمونهبرداری بهدست آمد و دادههای محیطی شامل متغیرهای ارتفاع از سطح دریا، شیب، جهت جغرافیایی، هدایت الکتریکی، ماده آلی، درصد رس خاک، آهک و سنگریزه از نمونهبرداری خاک و نقشههای توپوگرافی استخراج شد. نقشههای پیوسته متغیرهای خاکی با روش زمینآمار (کریجینگ) در محیط ArcGIS تولید و به فرمت ASCII برای مدل Maxent آماده شدند. نتایج نشان داد که این مدل دارای دقت بسیار بالا با شاخص AUC برابر 844/0 و ضریب کاپا 87/0 است. بر اساس آزمون جکنایف، متغیرهای ارتفاع از سطح دریا، جهت شیب، ماده آلی و درصد رس خاک بیشترین تأثیر را بر احتمال حضور این گونه داشتند. منحنیهای پاسخ حضور گونه نشان دادند که باریجه عمدتاً در ارتفاعات میانی، شیبهای جنوبی، خاکهای نیمهسنگین با رس ۲۰ تا ۲۵ درصد و ماده آلی ۱ تا ۲ درصد رشد مطلوبی دارد، در حالی که افزایش شوری (EC > 0.5 dS/m) احتمال حضور گونه را کاهش میدهد. نقشه نهایی پیشبینی رویشگاه نشان داد که حدود ۲۸ درصد از سطح منطقه برای استقرار باریجه مناسب است و بخشهای جنوبی و جنوبغربی طالقان دارای بیشترین پتانسیل زیستگاهی میباشند. نتایج این پژوهش ضمن تأیید کارایی مدل Maxent در پیشبینی زیستگاههای دارویی، مبنای علمی ارزشمندی برای احیای رویشگاههای طبیعی، توسعه کشت نیمهصنعتی و مدیریت پایدار بهرهبرداری از منابع طبیعی منطقه فراهم میسازد.
Akhavan Armaki M, hashemi M, bashirzad P. Evaluation of suitable habitats for the medicinal species Barije (Ferula gummosa Boiss) in the Taleghan watershed using maximum entropy and geostatistical analysis. PEC 2026; 14 (28) : 10 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1045-fa.html
اخوان ارمکی مجتبی، هاشمی ملیکا، بشیرزاد پیمان. ارزیابی رویشگاههای مناسب گونه دارویی باریجه (Ferula gummosa Boiss) در حوزه آبخیز طالقان با روش حداکثر آنتروپی و تحلیل زمینآماری. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1405; 14 (28) :152-162
