گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، am_halabian@pnu.ac.ir 2- گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران
چکیده: (10 مشاهده)
پوشش گیاهی به عنوان یکی از مهمترین نمایههای محیطی به شدت متاثر از عوامل فیزیوگرافیک بویژه در نواحی کوهستانی و پیرامون آن است. هدف از این پژوهش واکاوی الگوهای توزیع پوشش گیاهی در پهنه شمالغربی ایران بر اساس مؤلفههای ناهمواری ارتفاعی است. بدین منظور از فرآورده نمایه پوشش گیاهی NDVI سنجنده مادیس ترا و آکوا (v006-MOD13Q1 و v006-MyD13Q1) در دوره 2020-2003 با توان تفکیک زمانی 16 روزه استفاده شد. برای مدل رقومی ارتفاع (DEM) از دادههای ارتفاعی حاصل از تصاویر ماهواره ALOS و برای شیب و جهت شیب از روشپردازشرستریپنجرهمتحرکوتحلیلپیکسلبهپیکسل بهره گرفته شد. فرایند آمادهسازی، تنظیم و پردازش دادهها با کمک زبان برنامه نویسی پایتون انجام گرفت. یافتهها نشان داد که پوشش گیاهی در دوره سرد (اکتبر تا فوریه) کاهش یافته و نمایه NDVI در ژانویه و فوریه در فاز کمینه قرار گرفته است. الگوی می با نرخ بیشینه 875/0 نشانگر افزایش نمایه NDVI نسبت با آپریل است. مقادیر بیشینه نمایه NDVI در ماههای اگوست و سپتامبر نیز حاصل کشت و زرع در نواحی جلگهای و دشتها است. تغییرات الگوی انتشار و استقرار پوشش گیاهی بر اساس عامل ارتفاع، غالبا افت شدید پوشش گیاهی را نشان میدهد. بیشینه نمایه NDVI بر اساس عامل ارتفاع مربوط به ماههای آوریل (609/0) و می (556/0) و فصول بهار (498/0) و تابستان (533/0) است که جلگه پست مغان و غرب آن را در بر میگیرد. کمینه این نمایه نیز عمدتا مربوط به ماههای اکتبر تا مارچ به دلیل استقرار برفپوش و یخبندان از ارتفاع 2183 متر به طرف طبقات ارتفاعی بالاتر و در آپریل و می به دلیل تداوم برفپوش در قلل بسیار مرتفع میباشد. کمینه درجه سبزینگی نیز از ارتفاع 2483 متر در زمستان و ارتفاع 3983 متر در پاییز به سوی طبقات ارتفاعی فوقانی حادث شده است. تغییرات نوسانات رویشی با شیب زمین در بازههای زمانی مختلف غالبا افزایش ملایم و توام با نوسان تراکم سبزینگی را از شیب 3 تا 45 درجه به دلیل خروج از قلمرو تخریب آنتروپوژنیک پوشش گیاهی نشان میدهد. افت نمایه NDVI در شیبهای کمتر از 3 درجه نیز با استقرار پهنههای شهری و روستایی منطبق است. بیشینه مقادیر NDVI مربوط به جهت شیب N در ماه می و بهار و کمینه آن مربوط به جهت W در ژانویه و زمستان است.
Halabian A, Salahi, B. Exploring the Relationship Between Vegetation Growth Patterns and Elevation-Related Terrain Components in Northwestern Iran. PEC 2026; 14 (28) : 2 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1028-fa.html
حلبیان امیرحسین، صلاحی برومند. واکاوی ارتباط الگوهای رویش گیاهی با مولفههای ناهمواری ارتفاعی در شمالغربی ایران. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1405; 14 (28) :12-32
