گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرات، دانشگاه پیام نور ، farajie88@yahoo.com 2- دانشگاه پیام نور
چکیده: (114 مشاهده)
کوهستان سبلان در شمالغربی ایران که اقلیمی نیمهخشک سرد دارد، آبگیرها و ماندابهای متعددی در دامنههای آن ایجاد گردیده که رستهبندی آنها با توجه به عوامل محیطی و خاکی و تشابه گونههای گیاهی،راهنمایمفیدیبرایمدیریت زیستمحیطی و اکولوژیک به حساب میآید. در این بررسی ابتدا ماندابهای موجود در شیبهای شمالی و شرقی سبلان با استفاده از تصاویر ماهوارهای و بازدید صحرایی مورد شناسایی قرار گرفت، سپس 32 مکان ماندابی برای نمونهگیری تعیین و از محلهای نمونه در مجموع 320 قطعه نمونه (پلات) بصورت سیستماتیک-تصادفی انتخاب شد. با استفاده از دادههای مربوط به پوشش گیاهی، جدول ماتریسی توده در گونه تهیه شد، سپس با استفاده از آنالیز خوشهای، ماندابها طبقهبندی و بهصورت گرافیک (دندروگرام) نمایش داده شد. دراین مطالعه، عوامل خاک (درصد شن، سیلت و رس)، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل و قابل جذب، فسفر و پتاسیم قابل جذب و عوامل محیطی (ارتفاع، شیب، درصد پوششتاجی و لاشبرگ، تعداد گونه، بیومس گیاهی) و جهات جغرافیایی (شمالی، جنوبی، غربی، شرقی و بدون جهت) اندازهگیری و تعیین شدند. رابطه بین عوامل خاکی و محیطی و گونه گیاهی با استفاده از آنالیزهای چندمتغییره DCAو CCAتعیین شد.همچنین از شاخص ژاکارد و سورنسون برای تعیین شاخص تشابه گونه استفاده گردید. نتایج نشان داد که ماندابها از لحاظ تشابه گونه به چهار خوشه شامل: 1-ماندابهای ارتفاعات میانی با گیاهان نیمهمرطوب (گراس– لگوم) 2- ماندابهای ارتفاعات فوقانی با گیاهان چمنزار مرطوب 3- ماندابهای باتلاقی با پوشش گیاهان توربزار 4- ماندابهای شور با گیاهان آبزی و شور روی، قابل تشخیص است. نتایج کلی رستهبندی (DCA)ماندابها از نظر عوامل خاکی و محیطی در سه محور اول (x و y) بهترتیب 9/52، 30 و 23 درصد از کل تغییرات محیطی را کنترل میکنند، عوامل اصلی در تفکیک ماندابها بر اساس این روش، خصوصیات خاک (EC ،pH و کاتیونهای وابسته)، شکل زمین، رطوبت و ارتفاع از سطح آبهای آزاد بوده است.
Jahanban L, Basaki T, Baghbani- Arani, A. Relationship between environmental and soil factors with plant composition using multivariate analysis method according to species similarity index in the everglades of the northern and eastern slopes of Sabalan. PEC 2026; 13 (27) : 6 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1014-fa.html
جهانبان لیلا، جهانبان لیلا، باغبانی آرانی ابوالفضل. رابطه بین عوامل محیطی و خاکی با ترکیب گیاهی با روش آنالیز چندمتغیره با توجه به شاخص تشابه گونه در ماندابهای دامنههای شمالی و شرقی سبلان. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1404; 13 (27) :91-102