fa بررسی مهم‌ترین ویژگی‌های زیست مهندسی گونه برگ‌ بویی زاگرس، خوشک (Daphne mucronata Royle) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span aptos="" style="font-family:"><a name="_Hlk215758627"><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی ویژگی‌های زیست</span></a> <span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">‌مهندسی گونه‌ی بومی برگ‌بویی زاگرس (</span><i><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">Daphne mucronata Royle</span></i><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">) انجام شد تا ظرفیت‌های این گونه در تثبیت خاک، کنترل فرسایش و استفاده در پروژه‌های عمرانی و زیست‌محیطی را مورد &nbsp;ارزیابی قرار دهد. برگ بویی، گونه‌بومی با سازگاری به شرایط اقلیمی و خاکی منطقه</span> <span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">می تواند </span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">به عنوان جایگزینی پایدار و کم‌هزینه برای روشهای مکانیکی و غیرزیستی مورد توجه قرار گیرد. در این مطالعه برای سنجش ویژگی&shy;های زیست مهندسی </span><span b="" lang="FA" style="font-family:" zar="">این گونه</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">، سه شاخص کلیدی نسبت سطح ریشه به سطح خاک (1)، مقاومت کششی ریشه‌ها (2) و مقاومت ساقه‌ها در برابر نیروهای خمشی (3) اندازه‌گیری و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد تراکم ریشه‌ها از سطح خاک تا عمق 30</span><span arial="" lang="AR-SA" style="font-family:">&ndash;</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">20 سانتی‌متری روند افزایشی و در عمق‌های پایین‌تر روند کاهشی داشت. میانگین مقاومت کششی ریشه‌ها برابر با 56/17 مگاپاسکال و میانگین </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" style="font-family:" zar="">حداکثر<b> </b></span></span></span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">نیروی لازم برای خمش ساقه‌ها 39/130 نیوتن محاسبه شد. علاوه بر این</span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar=""> با افزایش قطر ریشه&shy;ها مقاومت کششی کاهش یافت. در حالی که حداکثر نیروی لازم برای خمش ساقه&shy;های قطورتر بیشتر و میزان جابجایی(خمش) آنها کمتر بود. </span><span b="" lang="AR-SA" style="font-family:" zar="">این یافته‌ها بیانگر آن است که گونه‌ی برگ‌بویی زاگرس با ساختار ریشه‌ای متراکم در لایه‌های میانی خاک و ساقه‌های مقاوم در برابر نیروهای خمشی نقش مؤثری در تثبیت شیب‌ها، کاهش فرسایش بادی و آبی و ارتقای پایداری بوم نظام&shy;های کوهستانی دارد. این مطالعه پیشنهاد می&shy;کند گونه برگ بویی برای پروژه‌های عمرانی و زیست‌مهندسی به ‌ویژه در مناطق زاگرس مرکزی مورد توجه قرار گیرد. در راستای بهره‌گیری از ظرفیت‌های طبیعی، استفاده از این گونه می‌تواند به کاهش هزینه‌های اجرایی و افزایش پایداری محیطی کمک کند. </span><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span aptos="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This study was conducted to investigate and identify the bioengineering characteristics of the native species Daphne mucronata Royle (Zagros Daphne) in order to evaluate its potential for soil stabilization, erosion control, and application in civil and environmental projects. As a native species adapted to the climatic and edaphic conditions of the region, Daphne mucronata offers a sustainable and low-cost alternative to mechanical and non-biological methods in natural resource management. In this research, </span></span></b><b>&nbsp;</b><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">to achieve this goal, three key indicators were measured and analyzed: Root Area Ratio (RAR), Root Tensile Strength (RTS), and Stem Flexural </span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#222222">Rigidity</span></span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> or Resistance (SFR). Results showed that root density increased from the soil surface down to a depth of 20&ndash;30 cm, while it decreased at lower depths. The mean tensile strength of roots was calculated as 17.56 MPa, and the mean force required for stem bending was 130.39 N. Moreover, with increasing root diameter, tensile strength decreased, whereas thicker stems required greater bending force and exhibited lower displacement. These findings indicate that Daphne mucronata with its dense root system in the middle soil layers and stems resistant to flexural forces plays an effective role in slope stabilization, reduction of wind and water erosion, and enhancement of the stability of mountainous ecosystems. The study suggests that this species should be considered for civil and bioengineering projects, especially in the central Zagros region. Utilizing the natural capacities of this species can reduce implementation costs and improve environmental sustainability.</span></span></b><b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></b></span></span></span><br> &nbsp; ویژگی‌های زیست مهندسی, گیاه برگ بویی. تثبیت خاک, کنترل فرسایش. Bioengineering , Bending force, Plants, Root density, Soil, Tensile strength. 194 209 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-920-1&slc_lang=fa&sid=1 Sajad Mahmoudi سجاد محمودی sam792824@gmail.com 1150078375 100319475328460011885 No Nabiollah Yarali نبی الله یارعلی nabiollah.yarali@nres.sku.ac.ir 1209631822 100319475328460011886 No Hojatollah Khedrigharibvand حجت الله خدری غریب وند h.khedri@sku.ac.ir 5559533912 100319475328460011887 Yes Fatemeh Azimi فاطمه عظیمی azimiii137989@gmail.com 6290054155 100319475328460011888 No Mohsen Bahmani محسن بهمنی Mohsen.nahmani@sku.ac.ir 4679162872 100319475328460011889 No