fa اثر مکانی دگرآسیبی بادام کوهی بر خصوصیات جوانه زنی بانک بذر در بوم‌سازگان‌های خشک و نیمه‌خشک تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:yellow"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مطالعه اثرات گیاهان آللوپاتیک بر عملکرد</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بانک&shy;بذر کلید موفقیت پروژه‌های احیای مراتع است. <span style="background:yellow">پژوهش حاضر </span>به بررسی اثر گرادیان فاصله از پایه‌های </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بادام کوهی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> (</span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Amygdalus scoparia </span></span></i></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Spach</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) بر ویژگی‌های جوانه&shy;زنی بذور <span style="background:lime">گندمیان</span> و <span style="background:lime">پهن&shy;برگ&shy;ها</span> در مراتع <span style="background:lime">تیران در سال 1403</span> پرداخت. نمونه‌ خاک از فواصل ۰، ۱، ۲ و ۳ متری از <span style="background:lime">پایه&shy;های</span> </span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:lime"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بادام </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و نیز از یک منطقه شاهد <span style="background:lime">برداشت</span> شد. پس از استخراج و شناسایی بذرها، آزمون جوانه‌زنی در شرایط گلخانه‌ای انجام و <span style="background:yellow">شاخص‌های جوانه‌زنی و ظهور</span> نهال محاسبه گردید. شاخص‌های جوانه‌زنی به ویژه میانگین زمان جوانه‌زنی (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">MGT</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، شاخص ظهور (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SE</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) و بنیه گیاهچه (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SV</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) در زیرآشکوب کمترین مقدار و با دور شدن از پایه درخت به طور معناداری بهبود <span style="background:fuchsia">یافتند (01/۰ </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:fuchsia"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&ge;</span></span></span></b><b> </b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="background:fuchsia"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">p</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:fuchsia"><span b="" nazanin="" style="font-family:">).</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> <span style="background:lime">پهن&shy;برگ&shy;ها</span>حساسیت اکولوژیکی بیشتری به گرادیان فاصله نشان دادند. زمان جوانه‌زنی آن‌ها تقریباً دو برابر <span style="background:lime">گندمیان</span> <span style="background:fuchsia">کاهش یافت و</span> شاخص‌های آن‌ها همبستگی قوی‌تری با برخی از خصوصیات خاک از <span style="background:lime">قبیل نیتروژن، فسفر و هدایت الکتریکی</span> داشتند (4/0</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">r &ge;</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">/ ،01/0</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">p<</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">). برخلاف <span style="background:lime">پهن&shy;برگ&shy;ها</span>، در <span style="background:lime">گندمیان</span> تنها شاخص‌های مرتبط با استقرار نهال (</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SE</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SV</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) چنین همبستگی معناداری داشتند. این امر نشان‌دهنده مقاومت بیشتر <span style="background:lime">گندمیان</span> در مراحل اولیه جوانه‌زنی نسبت به تغییرات خاک است. یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهند که گونه <span style="background:yellow">آللوپاتیک </span>بادام از طریق ایجاد یک گرادیان محیطی <span style="background:yellow">و تغییر در خاک</span>، بر بانک بذر تأثیرگذاشته و به عنوان یک فیلتر اکولوژیک قوی، به ویژه برای گونه‌های علفی <span style="background:lime">پهن&shy;برگ&shy;</span> عمل می‌کند. <span style="background:aqua">نتایج این مطالعه لزوم توجه به اثرات آللوپاتی در انتخاب گونه و تعیین فاصله کشت حین اجرای طرح&shy;های احیای بیولوژیک مراتع را نشان می&shy;دهد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Studying the effects of allelopathic plants on seed bank performance is the key to the success of rangeland restoration projects. The present study investigated the effect of distance gradient from the stands of <i>Amygdalus scoparia </i>Spach on the germination characteristics of seeds of grasses and forbs <span style="background:lime">in the rangelands of Tiran in 1403</span>. Soil samples were collected from distances of 0, 1, 2 and 3 m from the almond stands and also from a control area. After extraction and identification of seeds, germination tests were performed under greenhouse conditions and germination and seedling emergence indices were calculated. Germination indices, especially mean germination time (MGT), seedling emergence (SE) and seedling vigor (SV), were lowest in the understory and significantly improved with distance from the tree stand (p<0.01). Forbs showed greater ecological sensitivity to the distance gradient. Their MGT was reduced by almost two times compared to grasses, and their indices had a stronger correlation with some soil properties such as N, P, and EC (r&ge;0.4, p<0.01). In grasses only SE and SV had such a significant correlation indicates indicating more resistant to soil changes in the early stages of germination. The findings clearly show that the allelopathic almond affects the seeds by creating an environmental gradient in the soil and acts as a strong ecological filter, especially for forbs. <span style="background:aqua">The results indicate the need to pay attention to the effects of allelopathy in species selection and determining planting distances during the implementation of biological restoration projects of rangelands.</span></span></span></span></b></span></span></span><br> <br> &nbsp; احیای مراتع, زیراشکوب, فرم‌های زیستی, شاخص‌های جوانه‌زنی بذر Rangeland restoration, Understory, Plant life forms, Seed germination indices 163 177 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-912-1&slc_lang=fa&sid=1 Enayatallah Yazdanpanah عنایت اله یزدان پناه E.yazdanpanah@pnu.ac.ir 100319475328460011880 100319475328460011880 Yes Payame Noor university (PNU) دانشگاه پیام نور