:: دوره 10، شماره 20 - ( بهار و تابستان 1401 ) ::
جلد 10 شماره 20 صفحات 66-47 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی عکس العمل ذخیره کربن به شاخص‌های مختلف غنا و تنوع کارکردی در تیمار-های مختلف بیولوژیکی (مطالعه موردی: حوضه آبخیز ارنگه، استان البرز)
حامد فرضی، رضا تمرتاش، زینب جعفریان، محمدرضا طاطیان، منصوره کارگر*
اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز ، kargar_sahar@yahoo.com
چکیده:   (123 مشاهده)
جوامع یا اکوسیستم­هایی که دارای تنوع زیستی بیشتری هستند، دارای سطوح بالاتری از کارکرد و خدمات اکوسیستمی نیز هستند؛ لذا ارتباط تنوع کارکرد و پایداری جوامع گیاهی از موارد ضروری برای پیش­بینی کارکرد اکوسیستم است . هدف از تحقیق حاضر ارتباط بین ذخایر کربن (به­عنوان کارکرد اکوسیستم) و شاخص­‏های مختلف تنوع گونه­ای و کارکردی و همچنین اثرات اقدامات بیولوژیکی و مکانیکی بر روی مولفه­های پوشش گیاهی و خاک است. بدین­اینمنظور حوضه آبخیز ارنگه با مساحت 53/10098 هکتار در استان البرز انتخاب شد. اقدامات بیولوژیکی مطالعه­شده در این پژوهش به­ترتیب شامل کپه­کاری، بذرپاشی، قرق و مدیریت چرا بودند و هم­چنین یک سایت شاهد انتخاب شد. شاخص­های تنوع کارکردی مورد مطالعه در منطقه نمونه‌برداری شامل شاخص رائو، چندوجهی محدب، یکنواختی کارکرد، واگرایی کارکرد و غنای کارکرد بودند. نمونه‌‌برداری از پوشش گیاهی در فصل رویش منطقه در اردیبهشت و خرداد سال 1393 به روش سیستماتیک- تصادفی در 800 پلات 1 مترمربعی در امتداد 80 ترانسکت 100 متری با توجه به گونه­های موجود در منطقه انجام ­گردید. در طول هر ترانسکت تعداد دو نمونه خاک در تیمارهای مختلف مناطق احیاء و شاهد از دو عمق 0-15 و 15-30 سانتی­متری در مجموع برداشت گردید. شاخص­های غنا و تنوع گونه­ای و شاخص­های تنوع کارکردی با استفاده از نرم­افزار Fdiversity محاسبه شد. هم­چنین برای بررسی ارتباط بین ذخایر کربن شاخص­های غنا و تنوع گونه­ای و کارکردی از رگرسیون خطی چندمتغیره استفاده شد. نتایج آنالیز رگرسیون چندمتغیره حاکی از آن بود که بیشترین R2 مربوط به کربن بیومس به میزان 72/0 بود و متغیر­های تاثیرگذار بر آن، یکنواختی کارکرد و غنای گونه­ای بودند. هم­چنین شاخص­های رائو، یکنواختی، شانون و تنوع کارکردی در کربن کل اکوسیتم تاثیرگذار بودند. نتایج این تحقیق می­تواند در ارزش­گذاری اقتصادی غیرمستقیم تنوع از طریق ارزش­گذاری کربن کاربرد داشته باشد.
 
واژه‌های کلیدی: خدمات اکوسیستم، تنوع کارکردی، ذخیره کربن، غنای کارکرد، تیمار بیولوژیک
متن کامل [PDF 643 kb]   (44 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1400/6/16 | پذیرش: 1400/10/27 | انتشار: 1401/6/31
فهرست منابع
1. تمرتاش، ر.، م .ر.طاطيان، م. يوسفيان. 1391. تاثير گونه¬هاي رويشي مختلف در ترسيب کربن در مراتع جلگه¬اي ميانکاله. مجله محيط¬شناسي، 38 (62) :45-54.
2. جهانتاب،ا.، ميرزايي، م.ر.، غلامي، پ. 1398. بررسي تاثير قرق کپه¬کاري شده بر تغييرات پوشش گياهي با استفاده از آناليز چندمتغيره در مراتع تنگ سرخ شهرستان بوير احمد.نشريه علمي پژوهشي مرتع، 13(2): 274-284.
3. رفيعي ب.، لشني زند م.، و شاهرخوندي س. م. 1390. تاثير عمليات مکانيکي و احيايي آبخيزداري در ترسيب کربن به منظور اصلاح تغييرات اقليمي. پايان نامه کارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد خرم آباد، 65 ص.
4. شاهروخ، س.، سوري، م.، معتمدي، ج.، افتخاري، ع. 1396. اثربخشي عمليات کنتورفارو بر ترسيب کربن خاک و بيوماس مراتع خليفان مهاباد. فصلنامه علمي پژوهشي تحقيقات مرتع و بيابان ايران، 24 (1): 98-109.
5. طهمورث، م.، جعفري، م.، احمدي، ح.، آذرنيوند، ح.، نظري ساماني، ع. ا. 1397. ارزيابي کمي اثر فعاليت¬هاي آبخيزداري بر ترسيب و ذخيره کربن به منظور کاهش تغييرات اقليمي در حوزه آبخيز پررود در حوزه آبخيز شاهرود. اکوهيدرولوژي، 5 (1): 161-172.
6. مقدم، م. ر. 1386. مرتع و مرتعداري. انتشارات دانشگاه تهران. 470 ص.
7. منصوري ز.، طهماسبي پ.، سعيدفر م.، شيرمردي ح. ع. 1392. پاسخ تنوع عملکرد جوامع گياهي به چراي حيوانات در طول شيب تغييرات بارش به منظور حفاظت مناطق استپي و نيمه استپي.نشريه حفاظت زيست بوم گياهي، 1 (3) :91-104.


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 10، شماره 20 - ( بهار و تابستان 1401 ) برگشت به فهرست نسخه ها