:: دوره 8، شماره 17 - ( پاییز و زمستان 1399 ) ::
جلد 8 شماره 17 صفحات 307-324 برگشت به فهرست نسخه ها
مقایسه برخی ویژگی‌های بوم شناختی درختچه ارغوان (Cercis griffithii Boiss.) در رخساره‌های ژئومورفیک منطقه ارغوان دره
شهاب صبوحی صابونی1، کمال الدین ناصری*، منصور مصداقی1، فرشید معماریانی3
1- مشهد، میدان آزادی، پردیس دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست
دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، میدان آزادی، پردیس دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست ، klnaseri@um.ac.ir
3- مشهد، میدان آزادی، پردیس دانشگاه فردوسی مشهد، پژوهشکده علوم گیاهی
چکیده:   (470 مشاهده)
منطقه دره ارغوان شهرستان بینالود واقع در استان خراسان رضوی، رویشگاه جامعه گیاهی بسیار ارزشمند و تقریباً کمیابی در شرق ایران می­باشد که گونه غالب آن درختچه ارغوان افغانی (.Cercis griffithii Boiss) است. این رویشگاه ازلحاظ زیست‌محیطی و مبارزه با بیابان‌زایی، بسیار حائز اهمیت است. به‌طور عمده شاهدیم که در صورت تخریب درختچه­زارهای مناطق خشک و نیمه­خشک، احیای آن بسیار دشوار است. منطقه درهارغوان از حیث ژئومرفولوژی، یک منطقهکوهستانی بوده و عمدتاً دو رخساره ژئومرفولوژی دامنه­منظم و دامنه­نامنظم به‌صورت رخنمون سنگی با واریزه در آن مشاهده می­شود. گویا این درختچه، نوعی الگوی پراکنش و توان‌زیستی وابسته به رخساره را داراست؛ لذا جهت بررسی تراکم درختچهارغوان در دامنه­های خاک­دار و رخنمون سنگی، تعداد پنج سایت از هر رخسارهانتخاب شد. به­نحوی­که بیشترین شباهت محیطی را با یکدیگر داشتهباشند تا تأثیر سایر عوامل محیطی به حداقل برسد. با شمارش تعداد پایه­های ارغوان حاضر در آن و تعیین مساحت هرمحدوده در محیط نرم­افزار گوگل­ارث، تراکم ایندرختچه در آن محدوده­ها تعیین‌شده و اختلاف آماری آن‌هامقایسه گردید. جهت بررسی بنیه و شادابی، 30 پایه گیاه در هر رخساره به‌صورت تصادفی انتخاب و مساحت تاج گیاه محاسبه شد. سپس 15 پایه گیاه انتخاب و مساحت 12 برگ در هرکدام اندازه‏گیری شد. به‌این‌ترتیب میانگین دو صفت سطح برگ و تاج در هر رخساره تعیین و ازنظر آماری مقایسه شدند. بر اساس نتایج، در دو رخساره ژئومورفیک، اختلاف میانگین تراکم و متوسط سطح برگ در سطح 95درصد و اختلاف تاج­پوشش‏ها در سطح 99درصد، معنی­دار بودند. براین اساس، درختچهارغوان در دامنه­های رخنمون سنگی با واریزه از تراکم بیشتری برخوردار بوده است. لکن، در دامنه­های منظم از بنیه و شادابی بیشتری برخوردار است. شرایط مساعد خرداقلیمی دامنه­های رخنمون سنگی برای بذر و استقرار نهال این درختچه میتواند موجب تراکم بیشتر در این رخساره باشد. در دامنه­های خاک­دار نیز، امکان توسعه بیشتر ریشه­ها، جذب آب و مواد غذایی سبب شادابی بیشتر گیاه در این رخسارهژئومرفولوژی است. 
واژه‌های کلیدی: درختچه زار، تراکم، توان‌زیستی، تاج پوشش، الگوی پراکنش
متن کامل [PDF 639 kb]   (93 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/1/25 | پذیرش: 1399/8/25 | انتشار: 1399/12/22
فهرست منابع
1. آذرنيوند، ح.، زارع چاهوکي، م.ع. ۱۳۸۹. بوم‌شناسي مرتع، انتشارات دانشگاه تهران، 338 صفحه.
2. آقاجان تبار عالي، ح.، محسني ساروي، م.، چائي¬چي، م.، حيدري، ق. ۱۳۹4. بررسي تأثير شدت چرا بر برخي مشخصه‌هاي فيزيکوشيميايي خاک و پوشش گياهي در حوزه آبخيز واز، استان مازندران، پژوهشنامه مديريت حوزه آبخيز، سال ششم، شماره ۱۱.
3. احمدي، ح. ۱۳۹۱. ژئومرفولوژي کاربردي، جلد اول. چاپ هشتم. انتشارات دانشگاه تهران. 688 صفحه.
4. اداره کل منابع طبيعي و آبخيزداري استان خراسان رضوي، ۱۳۹۱. گزارش طرح مطالعه جامع تفصيلي اجرايي حوزه آبخيز دهبار شهرستان بينالود.
5. پور مجيديان، م. ر.، مرادي، م. ۱۳۸۸. بررسي ويژگي‌هاي رويشگاهي و جنگل‌شناسي گونه Juniperus excelsa در جنگل‌هاي طبيعي آيلان استان قزوين، فصلنامه تحقيقات جنگل و صنوبر ايران، ۱۷ (۳): ص ۴۷۵- ۴۸۷.
6. حيدري، م.، جافريان، ا. ۱۳۹۶. بررسي تأثير عوامل فيزيوگرافي و انساني بر روي پراکنش مکاني بنه (Pestacia atlantica) با استفاده از GIS در جنگل‌هاي دره شهر، مجله پژوهش‌هاي گياهي (مجله زيست‌شناسي ايران)، جلد ۳۰، شماره ۳.
7. جافريان، ا.، پير باوقار، م.، قهرماني، ل. ۱۳۹۳. تعيين مهم‌ترين عوامل فيزيوگرافي تأثيرگذار بر پراکنش گونهٔ ارغوان افغاني به‌منظور معرفي مدل پراکنش مکاني، مجلهٔ جنگل ايران، انجمن جنگلباني ايران، سال هفتم، شمارهٔ ۱، صفحه ۴۴-۳۳.
8. رضايي پور، م.، اکبري نيا، م.، صالحي، م.، سهرابي، ه.، جعفري، ق. ۱۳۹۰. بررسي اکولوژيکي درخت ارغوان در غرب ايران، مجلهٔ زيست‌شناسي ايران، ۲۴، (۳): ۴۱۲ - ۴۲۰.
9. کارگر، م.، جعفريان، ز.، احساني، م. 1395. تأثير چراي دام بر شاخص‌هاي سطح خاک با استفاده از روش LFA (مطالعه موردي: مراتع دونا، حوزه آبخيز سياه‌بيشه)، نشريه مرتع و آبخيزداري، دوره 69، شماره 3.
10. کمالي، پ.، عرفان زاده، ر.، قليچ نيا، ح. ۱۳۹۲. تأثير چراي دام بر تراکم، تنوع، و غناي بانک بذر خاک مراتع کوهستاني (مطالعه موردي: حوزه واز)، نشريه مرتع و آبخيزداري، دوره ۶۶، شماره ۴.
11. گودرزي، غ.، ر. ثاقب طالبي، خ.، احمدلو، ف. ۱۳۹۱. بررسي عوامل مؤثر در پراکنش بادامک (Amygdalus scoparia) در استان مرکزي، جنگل ايران، ۴ (۳): ۲۲۰- ۲۰۹.
12. مؤمني مقدم، ت.، اکبري نيا، م.، ثاقب طالبي، خ.، اخوان، ر.، حسيني، س.م. ۱۳۹۱. تأثير عوامل فيزيوگرافي و خاک بر وضعيت تجديد حيات ارس در دامنه‌هاي هزار مسجد خراسان (منطقه لاين) ايران، تحقيقات جنگل و صنوبر ايران، ۲۰ (۳): ۴۴۴- ۴۵۹.
13. ميرزايي، ج.، اکبري نيا، م.، حسيني، س.، طبري، م.، جلالي، س.غ. ۱۳۸۶. مقايسه زادآوري تراکم طبيعي گونه‌هاي چوبي در رابطه با عوامل فيزيوگرافي و خاک در جنگل‌هاي زاگرس (پژوهش موردي: منطقه حفاظت‌شده ارغوان در شمال ايلام)، پژوهش و سازندگي، ۲۰ (۴): ۱۶ - ۲۳.
14. ساغري، م.، شاهرخي، ح.، رستم پور، م.، عشقي زاده، م. ۱۳۹۵. بررسي عوامل توپوگرافي مؤثر بر خصوصيات رشد و استقرار درختچه سماق (Rhus coriaria L.) در مراتع حوزه آبخيز شرق کشور، نشريه "حفاظت زيست‌بوم گياهان" دوره چهارم، شماره نهم.


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 8، شماره 17 - ( پاییز و زمستان 1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها