دانشگاه پیام نور، گروه زیست شناسی ، دانشگاه پیام نور صندوق پستی۴۶۹۷-۱۹۳۹۵، تهران ، ایران ، E.yazdanpanah@pnu.ac.ir
چکیده: (11 مشاهده)
مطالعه اثرات گیاهان آللوپاتیک بر عملکرد بانکبذر کلید موفقیت پروژههای احیای مراتع است. پژوهش حاضر به بررسی اثر گرادیان فاصله از پایههای بادام کوهی (Amygdalus scoparia Spach) بر ویژگیهای جوانهزنی بذور گندمیان و پهنبرگها در مراتع تیران در سال 1403 پرداخت. نمونه خاک از فواصل ۰، ۱، ۲ و ۳ متری از پایههایبادام و نیز از یک منطقه شاهد برداشت شد. پس از استخراج و شناسایی بذرها، آزمون جوانهزنی در شرایط گلخانهای انجام و شاخصهای جوانهزنی و ظهور نهال محاسبه گردید. شاخصهای جوانهزنی به ویژه میانگین زمان جوانهزنی (MGT)، شاخص ظهور (SE) و بنیه گیاهچه (SV) در زیرآشکوب کمترین مقدار و با دور شدن از پایه درخت به طور معناداری بهبود یافتند (01/۰ ≥p).پهنبرگهاحساسیت اکولوژیکی بیشتری به گرادیان فاصله نشان دادند. زمان جوانهزنی آنها تقریباً دو برابر گندمیانکاهش یافت و شاخصهای آنها همبستگی قویتری با برخی از خصوصیات خاک از قبیل نیتروژن، فسفر و هدایت الکتریکی داشتند (4/0r ≥/ ،01/0p<). برخلاف پهنبرگها، در گندمیان تنها شاخصهای مرتبط با استقرار نهال (SE و SV) چنین همبستگی معناداری داشتند. این امر نشاندهنده مقاومت بیشتر گندمیان در مراحل اولیه جوانهزنی نسبت به تغییرات خاک است. یافتهها به وضوح نشان میدهند که گونه آللوپاتیک بادام از طریق ایجاد یک گرادیان محیطی و تغییر در خاک، بر بانک بذر تأثیرگذاشته و به عنوان یک فیلتر اکولوژیک قوی، به ویژه برای گونههای علفی پهنبرگ عمل میکند. نتایج این مطالعه لزوم توجه به اثرات آللوپاتی در انتخاب گونه و تعیین فاصله کشت حین اجرای طرحهای احیای بیولوژیک مراتع را نشان میدهد.
Yazdanpanah E. Spatial effect of allelopathic species of Amygdalus scoparia Spach on seed bank germination characteristics in arid and semi-arid ecosystems. PEC 2026; 14 (28) : 11 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1048-fa.html
یزدان پناه عنایت اله. اثر مکانی دگرآسیبی بادام کوهی بر خصوصیات جوانه زنی بانک بذر در بومسازگانهای خشک و نیمهخشک. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1405; 14 (28) :163-177