سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان ، maziarheidari1364@gmail.com 2- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان
چکیده: (15 مشاهده)
طرحهای طوبی در دهه 1370 شمسی با هدف توسعه باغات (یا کاشت گونههای درختی مثمر دیم) و توانمندسازی جوامع محلی در کشور و استان کردستان طراحی و اجرا شد. هدف پژوهش پیشرو، شناسایی قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای طرحهای طوبی در جنگلهای استان کردستان و تعیین راهبردهای مدیریتی مناسب برای آنها بود. به این منظور، فهرست طرحهای طوبی اجرا شده در استان کردستان تهیه شد (تعداد 90 طرح فعال).تعداد 20 طرح بهعنوان نمونه بهروش تصادفی انتخاب و کتابچه آنها بررسی شد. سپس، پرسشنامهای برای تحلیل قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدهای طرح طوبی تدوین شد و در اختیار جامعه آماری (شامل 30 نفر از جوامع محلی و 60 نفر از کارشناسان) قرار داده شد. امتیازدهی گروههای چهارگانه تحلیل قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدها براساس مقیاس لیکرت (امتیاز 1 تا 5) صورت گرفت و رتبهبندی آنها براساس میانگین امتیازها و وزن نسبی رتبهبندی انجام شد. در ادامه، با استفاده از ماتریس ارزیابی موقعیت و اقدام راهبردی، راهبرد مناسب (تهاجمی، رقابتی، تدافعی یا محافظهکارانه) برای این طرح تعیین شد. براساس اطلاعات اخذ شده از اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان، تعداد 90 طرح فعال در استان کردستان وجود داشت (در سطح 2240 هکتار)، یافتههای پژوهش نشان داد که مهمترین ضعف و تهدید این طرحها بهترتیب واگذاری مالکیت عرصه به مجری طرح (با وزن نسبی 67/96 درصد) و تغییر کاربری منابع طبیعی به مناطق مسکونی و باغات آبی (با وزن نسبی 89/92 درصد) بود. در مقابل، برجستهترین قوت و فرصت آنها بهترتیب جذابیت تسهیلات آنها برای جوامع محلی (با وزن نسبی 00/88 درصد) و توانمندسازی جوامع محلی همراه با کاهش وابستگی به تخریب مستقیم منابع طبیعی (با وزن نسبی 00/94 درصد) بودند. همچنین یافتههای پژوهش حاضر، راهبرد تدافعی برای طرحهای طوبی (64/8-؛ 63/4-) بود. براساس یافتههای این پژوهش و بهمنظور تضمین پایداری بومسازگان در طرحهایی که پوشش جنگلی (با گونههای جنگلی مثمر و دیم) به صورت کامل استقرار نیافته است، جنگلکاری با گونههای جنگلی مثمر دیم و واکاری پیشنهاد میشود.
