موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع، ghasemiaryan@ut.ac.ir ، ghasemiaryan@ut.ac.ir
چکیده: (16 مشاهده)
بررسی اثربخشی، به عنوان یک ابزار نظارتی ارزشمند در طول چرخه عمر هر پروژه مطرح است. این مهم در پروژههای مدیریت و کنترل کانونهای بحرانی فرسایش بادی در ایران، با سابقه حدود 7 دهه، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. لذا تحقیق حاضر هدف تعیین اثربخشی پروژههای یادشده در شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی انجام گرفت. برای این منظور ابتدا محدودههای رقومی پروژهها شناسایی و ضمن پیایش صحرایی، نسبت به برداشت اطلاعات میدانی اقدام گردید. شاخصهای اکولوژیکی مورد نظر شامل درصد پوشش گیاهی، تولید، تنوع گونهای، ترسیب کربن (خاک و گیاه) و شدت فرسایش بادی (حفاظت خاک) بود. اندازهگیری درصد پوشش گیاهی با روش خطی و سطحیِ ارزیابی پوشش (استقرار ترانسکت و پلات)، اندازهگیری تنوع گونهای با تعیین میزان غنا و یکنواختی گونهای (با شاخص شانون واینر)، اندازهگیری کربن گیاه و خاک به ترتیب با روش احتراق و واکلی و بلاک و اندازهگیری شدت فرسایش بادی با مدل ایرانی اریفر انجام گرفت. برای تعیین میزان اثربخش هر پروژه، در محدوده هر سایت احیایی، یک سایت شاهد انتخاب شده و شاخصهای فوقالذکر برای این سایت نیز استخراج گردید. در ادامه اختلاف دو سایت احیایی و شاهد در رابطه با هر شاخص، به عنوان اثربخشی اکولوژیکی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد اجرای پروژهها تاثیر معنیداری بر افزایش درصد پوشش گیاهی، تولید، تنوع گونهای، ترسیب کربن و به ویژه حفاظت خاک داشته است. بر اساس نتایج بهدستآمده، مقدار کربن ترسیب یافته در محدوده مورد مطالعه، رقم 56/1 میلیون تن برآورد گردید.
Ghasemi Aryan Y. Effectiveness of projects to control and manage critical wind erosion hotspots in desert areas in Nehbandan County. PEC 2026; 14 (28) : 1 URL: http://pec.gonbad.ac.ir/article-1-1027-fa.html
قاسمی آریان یاسر. اثر بخشی پروژههای کنترل و مدیریت کانونهای بحرانی فرسایش بادی مناطق بیابانی در شهرستان نهبندان. حفاظت زیست بوم گیاهان. 1405; 14 (28) :1-11