Plant Ecosystem Conservation

fa شناسایی ریخت‌شناسی قارچ‌های میکوریز آربوسکولار همزیست گندمیان وحشی مراتع جنوبی استان گلستان Morphological Identification of Arbuscular Mycorrhizal Fungi Symbiotic with Wild Gramineae in the Southern Rangelands of Golestan Province تخصصي Special پژوهشي Research <a name="_Hlk214306250">قارچ‌های میکوریز آربوسکولار به‌عنوان عوامل همزیست اجباری، نقش کلیدی در بهبود جذب عناصر غذایی، افزایش تحمل تنش‌های زیستی و غیرزیستی، و مدیریت پایدار بیماری‌های گیاهی ایفا می‌کنند. با وجود اهمیت اقتصادی مراتع استان گلستان و وابستگی گندمیان وحشی به قارچ‌های میکوریز آربوسکولار، شکاف دانشی قابل توجهی در شناسایی این قارچ‌ها در اکوسیستم‌های مرتعی وجود دارد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی ریخت‌شناسی قارچ‌های میکوریز آربوسکولار همزیست ریشه گندمیان وحشی غالب مراتع جنوبی استان گلستان انجام گردید. بدین منظور، نمونه‌برداری از عمق 30-5 سانتی‌متری فراریشه جوموشی (</a>Hordeum glaucum Steud.)، چمن یک‌ساله (Poa annua L.)، چچم (Lolium perenne L.) و علف پشمکی (Bromus tomentellus Boiss.) واقع در مراتع نوده‌خاندوز، آق‌بند، النگ و کبودوال در اوایل تابستان 1401 صورت گرفت. جهت اطمینان از وجود رابطه همزیستی، ابتدا رنگ‌آمیزی ریشه‌ها با استفاده از محلول لاکتوگلیسرول بلو انجام گردید. سپس، اسپورهای میکوریز آربوسکولار با استفاده از روش‌های سری الک مرطوب و سانتریفیوژ در محلول ساکارز جداسازی شدند. شناسایی گونه‌های قارچی براساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی اسپور از جمله شکل، رنگ، اندازه، تزئینات سطح، ساختار دیواره اسپور، هیف اتصال و غیره و با استفاده از کلیدهای شناسایی و سایت‌های بین‌المللی معتبر، انجام گردید. بر مبنای نتایج ریخت‌شناسی، 21 گونه قارچ میکوریز آربوسکولار متعلق به جنس‌های Glomus (G. aureum، G. ambisporum، G. macrocarpum و G. sinuosum)، Rhizophagus (R. intraradices و R. irregularis)، Funneliformis (F. mosseae و F. geosporum،)، Septoglomus (Se viscosum، Se. turnauae و Se. deserticola)، Claroideoglomus (C. drummondii، C. etunicatum، C. walkeri، C. lamellosum و C. claroideum)، Entrophospora (E. furrazolae)، Acaulospora (Ac. bireticulata)، Scutellospora (S. graeca) و Pacispora (P. franciscana و P. scintillans) شناسایی گردید. <a name="_Hlk209455239">گونه‌های </a>S. graeca و E. furrazolae برای اولین بار از فلور قارچی ایران گزارش شدند. همچنین، گیاه جوموشی با ۱۲ گونه، بیشترین تنوع میکوریز آربوسکولار را نشان داد؛ درحالی‌که کمترین تنوع (چهار گونه) در فراریشه گیاه چچم مشاهده شد. در مجموع، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گونه‌های میکوریز آربوسکولار بومی شناسایی‌شده می‌توانند به‌عنوان زادمایه‌های کارآمد برای ارتقای کارایی احیای پوشش‌های گندمیان در مراتع منطقه مورد استفاده قرار گیرند.    Arbuscular mycorrhizal fungi (AMF), as obligate symbionts, play a key role in enhancing nutrient acquisition, improving tolerance to biotic and abiotic stresses and promoting sustainable plant disease management. Despite the economic importance of Golestan Province rangelands and the dependency of wild Gramineae on AMF, there remains a considerable knowledge gap regarding the identification of these fungi in rangeland ecosystems. Accordingly, the present study was aimed to morphologically identify AMF communities associated with the dominant wild Gramineae in the southern rangelands of Golestan Province. For this purpose, the sampling was conducted at a depth of 5-30 cm around the rhizosphere of blue barley (Hordeum glaucum Steud.), poa or winter grass (Poa annua L.), rye grass (Lolium perenne L.), and woolly brome (Bromus tomentellus Boiss.) in the rangelands of Nodeh Khanduz, Aqband, Alang, and Kabudwal in early summer 2022. Root samples were stained using lactoglycerol blue solution. AMF spores were extracted using wet sieving and sucrose centrifugation techniques to confirm the presence of symbiotic associations. Using standard identification keys and authoritative international databases, fungal species identification was carried out based on spore morphological characteristics, including shape, color, size, surface ornamentation, spore wall structure, hyphal attachment, etc. Morphological assessments revealed 21 AMF species belonging to Glomus (G. aureum, G. ambisporum, G. macrocarpum and G. sinuosum), Rhizophagus (R. intraradices and R. irregularis), Funneliformis (F. mosseae and F. geosporum), Septoglomus (S. viscosum, S. turnauae and S. deserticola), Claroideoglomus (C. drummondii, C. etunicatum, C. walkeri, C. lamellosum and C. claroideum), Entrophospora (E. furrazolae), Acaulospora (A. bireticulata), Scutellospora (S. graeca) and Pacispora (P. franciscana and P. scintillans) were identified. The species S. graeca and E. furrazolae were reported for the first time from the Iranian fungal flora. Furthermore, host-specific analysis revealed that H. glaucum maintained the highest AMF diversity (12 species), while the rhizosphere of L. perenne exhibited the lowest lowest richness (4 species). Overall, the findings demonstrate that the identified native arbuscular mycorrhizal fungi possess significant potential as effective inoculants for enhancing the restoration efficiency of grass cover in degraded rangelands of the region.   اسپور, فراریشه, کلونیزاسیون میکوریزی, همزیستی Mycorrhizal Colonization, Rhizosphere, Spore, Symbiosis. 45 61 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-901-1&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Yazdanpanah مرضیه یزدان پناه Marzieh.y.1989@gmail.com 100319475328460011857 100319475328460011857 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Seyed Esmaeil Razavi سید اسماعیل رضوی Razavi@gau.ac.ir 100319475328460011858 100319475328460011858 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ebrahim Sedaghati ابراهیم ابراهیمی sedaghati@vru.ac.ir 100319475328460011859 100319475328460011859 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان