Plant Ecosystem Conservation

fa بهره‌گیری از مدل‌سازی عوامل محیطی در ارزیابی مطلوبیت زیستگاه گیاه آنغوزه (Ferula assa-foetida L.) در استان هرمزگان Utilization of Environmental Factor Modeling in Habitat Suitability Assessment of Ferula assa-foetida in Hormozgan Province تخصصي Special پژوهشي Research آنغوزه با نام علمی F. assa-foetida L. گونه‌ای بومی آسیا است که سازگاری فراوانی با شرایط اقلیمی کشور ایران دارد؛ این گونه علاوه بر کاربردهای دارویی بهدلیل سیستم ریشه‌ای قوی و تولید ماده آلی زیاد نقش مهمی در حفاظت خاک دارد. هدف از پژوهش حاضر پیش‌بینی تناسب رویشگاه گیاه آنغوزه است. منطقه مطالعه استان هرمزگان و برای مدل‌سازی مطلوبیت زیستگاه گیاه آنغوزه با توجه به وسعت منطقه، نمونه‌برداری از نقاط حضور با بازدیدهای میدانی در سال 1399 انجام و در مجموع 503 نقطه حضور قابل بهره‌برداری منطقه تعیین شد. متغیرهای پیش‌بین بهکارگرفتهشده در مدل‌سازی با بهره‌گیری از بسته Biomod2 شامل 19 متغیر اقلیمی و 7 متغیر محیطی دیگر مرتبط با NDVI و توپوگرافی بودند. توزیع نقاط حضور در آموزش و ارزیابی مدل به ترتیب 70 و 30 درصد بود. از میان الگوریتم‌های مختلف موجود در بسته بایومد بر اساس مقادیر محاسباتی ROC و TSS الگوریتم برتر برگزیده شد. با توجه به نتایج به ‌دست ‌آمده، الگوریتم جنگل تصادفی (RF) با مقادیر TSS=0.96 و ROC=0.99 انتخاب شد. بیشترین اهمیت و سهم در میان عوامل موثر بر پراکندگی گونه مربوط به Bio19 (بارش سردترین فصل) با 31 درصد و کمترین اهمیت مربوط به عامل جهت جغرافیایی با کمتر از یک درصد اهمیت ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان‌دهنده تأثیر بسزای عوامل اقلیمی از جمله بارش بر پراکندگی گونه آنغوزه است. بیشترین استعداد رویشگاهی برای گونه مورد بررسی در بخش‌های کوهستانی شمال و غرب استان هرمزگان پیش‌بینی شد که به لحاظ اقلیمی دارای بارش‌های شدید است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند بهعنوان مبنای علمی برای حفاظت، معرفی و گسترش گونه آنغوزه در هرمزگان به کار گرفته شود.   Ferula assa-foetida is a plant native to Asia that adapts well to Iran’s climate. It is valued not only for its medicinal properties but also for its strong root system and ability to produce significant organic matter, which helps protect the soil. The current study aims to assess the potential habitats where this plant can thrive. In Hormozgan Province, due to the large size of the area, presence points were sampled through field visits conducted in 2019, resulting in 503 usable locations where the plant was recorded. The modeling process used the Biomod 2 package, incorporating 19 bioclimatic variables and 7 additional environmental factors related to NDVI and topography. The data were split into 70% for model training and 30% for testing model accuracy. Among the various algorithms available in the Biomod 2 package, the most effective was selected based on ROC and TSS scores. The results showed that the random forest algorithm performed best, with a TSS score of 0.96 and an ROC score of 0.99. The most influential factor affecting the plant's distribution was identified as Bio19, which measures rainfall during the coldest quarter, accounting for 31% of the model's predictive power. The least influential factor was geographical aspect, contributing less than 1% to the model. Overall, the findings indicate that climate factors, especially rainfall, play a crucial role in determining suitable habitats for Ferula assa-foetida. The areas with the highest potential for this species are the mountainous northern and western parts of Hormozgan Province, which receive heavy rainfall. These results provide a scientific basis for conservation, promotion, and sustainable cultivation of Ferula assa-foetida in Hormozgan.   انگزه, بارش, پراکندگی, NDVI, گیاهان دارویی Assa-foetida, Precipitation, Distribution, NDVI, Medicinal Plants 28 38 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-674-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahdieh Iranmanesh مهدیه ایرانمنش iranmanesh.2007@yahoo.com 2980442747 100319475328460011471 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Yahya Esmaeilpour یحیی اسماعیلپور y.esmaeilpour@hormozgan.ac.ir 100319475328460011472 100319475328460011472 Yes Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Hamid Gholami حمید غلامی hadesert64@gmail.com 100319475328460011473 100319475328460011473 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس Navazallah Moradi نوازاله مرادی nvz_moradi@yahoo.com 100319475328460011474 100319475328460011474 No Department of Natural Resources Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس