Plant Ecosystem Conservation

fa شناسایی عوامل تهدید کننده اکوتوریسم و زیرساخت‌های موردنیاز آن به‌منظور پایداری منابع طبیعی در شهرستان کوهدشت Identification of threatening factors of ecotourism and its required infrastructures for the sustainability of natural resources in Kohdasht county تخصصي Special پژوهشي Research   <div style="text-align: justify;">اکوتوریسم رویکرد جدید گردشگری در طبیعت است که در سالهای اخیر مطرح‌ شده است. هدف از پژوهش حاضر که طی دو سال (1401- 1400) در شهرستان کوهدشت انجام شد، شناسایی مناطق مستعد اکوتوریسم و امکانسنجی آن بر اساس قابلیتهای موجود و زیرساختهای موردنیاز از دیدگاه صاحبنظران آگاه به منطقه بود. بدین منظور، ابتدا فهرستی از مکانهای مناسب اکوتوریسم مشخص و مورد بازدید میدانی قرار گرفت. در مرحله بعد، با تعدادی از مدیران، کارمندان و کارشناسان دستگاههای اجرایی آشنا با اکوتوریسم از طریق پرسشنامه (طیف لیکرت) با سه محور زیرساختها و امکانات موردنیاز، عوامل تهدیدکننده و عوامل مدیریتی رونق اکوتوریسم، انجام شد. برای مقایسه دادهها ابتدا نرمال بودن دادهها با آزمون کلموگروف اسمیرنوف بررسی شد، چون سطح معنیداری دادهها کمتر از 5 درصد بود برای مقایسه رتبهها از آزمون فریدمن استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که تنوع شرایط زمینشناسی، توپوگرافی، اقلیمی و پوشش گیاهی، پتانسیل قابل‌توجهی را برای اکوتوریسم در شهرستان کوهدشت فراهم آورده است. بافت روستایی و عشایری، موقعیت جغرافیایی و آثار باستانی پشتوانه خوبی در این زمینه است. بر این مبنا، پدیدههای اصلی باقابلیت اکوتوریسم شامل پارک جنگلی بلوران، ارتفاعات کوهستانی شیرز و بمارکه، غار بتخانه، میرملاس و عالیآباد، رودخانه سیمره، آبشار شیرز، دهکده گردشگری، باغات انار سرطرهان، مراتع هومیان، زندگی عشایری و تنگه شیرز در سطح شهرستان شناسایی شدند. نتایج بهدست آمده از آزمون فریدمن نشان داد که عوامل تهدیدکننده اکوتوریسم در این مناطق به ترتیب اهمیت شامل عدم وجود یا کمبود زیرساختهای محیطی (پارکینگ، سرویس بهداشتی و ...)، کیفیت نامناسب جادهها، رهاسازی زباله و پسماندهای پلاستیکی، ضعف در شبکه تلفن همراه و اینترنت، عدم توجه به مناطق جنگل، مرتع و پوشش گیاهی شهرستان و از بین رفتن آن، عدم پشتوانه قانونی و بوته کنی توسط گردشگران در عرصههای طبیعی هستند.</div> Ecotourism is a relatively new approach to nature-based tourism that has gained attention in recent years. The aim of the present study, conducted over two years (2021–2022) in Kohdasht County, was to identify areas suitable for ecotourism and to determine their feasibility based on existing capabilities and required infrastructure, as perceived by experts familiar with the region. For this purpose, a list of potential ecotourism sites was first compiled and visited in the field. In the next step, interviews were conducted with managers, employees, and experts from relevant organizations familiar with ecotourism, using a structured questionnaire based on a Likert scale. The questionnaire was designed around three main axes: infrastructure and required facilities, threatening factors, and management considerations for ecotourism development. To compare the responses, the normality of the data was first checked using the Kolmogorov–Smirnov test. Since the significance level of the data was less than 5%, Friedman’s test was used to compare the ranks of the factors.The research results showed that Kohdasht County has significant potential for ecotourism due to its diverse geological conditions, topography, climate, and vegetation. Additionally, the rural and nomadic lifestyle, strategic geographical location, and presence of ancient monuments provide strong support for the development of ecotourism in the area. Based on this, the key natural attractions with ecotourism potential were identified in the county, including forests, mountains, caves, rivers, springs, tourist villages, rural gardens, rangelands, nomadic life, and Shirez Strait. The results obtained from Friedman’s test revealed that the factors threatening ecotourism in these areas, ranked by importance, including absence or lack of environmental infrastructure (e.g., parking facilities, sanitation systems), inadequate road quality, improper disposal of waste and plastic residues, weak mobile networks and limited internet access, neglect and degradation of forest, rangeland, and vegetation cover, lack of legal and institutional support, unregulated planting by tourists in natural areas. These findings highlight the need for targeted interventions to mitigate these threats and enhance the sustainability of ecotourism in Kohdasht County.   پارک جنگلی, پایداری منابع طبیعی, دهکده گردشگری, کوهدشت Forest park, Sustainability of natural resources, Tourism village, Kuhdasht 13 27 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-854-1&slc_lang=fa&sid=1 Samira Hajipoor سمیرا حاجی پور Samirahajipoor1400@gmail.com 4190484318 100319475328460011428 Yes Department of Rangeland and watershed Management, University of Agricultural Sciences and Natural Resources Gorgan, Gorgan, Iran دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Hassan Yeganeh حسن یگانه yeganeh@gau.ac.ir 100319475328460011429 100319475328460011429 No Department of Rangeland Management, University of Agricultural sciences and Natural Resources Gorgan, Gorgan, Iran گروه مدیریت مرتع، دانشکده‌ی مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان