Plant Ecosystem Conservation

fa تغییرات ویژگی‌های شیمیایی خاک و عناصر غذایی برگ در شرایط پدیده خشکیدگی درختان بلوط ایلام Changes in soil chemical properties and leaf nutrients under dieback phenomenon of Ilam oak trees تخصصي Special پژوهشي Research پایش آندسته از ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک و همچنین تغییرات عناصر غذایی برگ که در شرایط تنش خشکی بااهمیت هستند، در مدیریت پدیده خشکیدگی درختان بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) مؤثر است.  این تحقیق در سالهای 1400-1398 در ایلام در غرب کشور، بین مختصات جغرافیایی o33 و /44 و //26 تا o33 و /46 و //01 عرض شمالی و o46 و /10 و //46 تا o46 و /15 و //25 طول شرقـی جغرافیایی انجام شد. به‌منظور بررسی وضعیت افقهای خاک، نیمرخهای خاک حفر شد. سپس پنج درخت سالم و پنج درخت در حال خشکیدن درنظر گرفته شد. نمونه خاک از دو عمق خاک شامل صفر تا 30 و 30 تا 60 سانتیمتری در شیبهای شمالی و جنوبی از محل سایه&rlm;انداز درختان و برای هر درخت، نمونه مرکب برگ برداشت شد. ویژگیهای مورد آزمایش شامل قابلیت هدایت الکتریکی، اسیدیته گل اشباع، کربنات کلسیم، نیتروژن کل، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن، روی، منگنز و مس قابل جذب خاک و نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن، روی، منگنز و مس در برگ درختان بلوط تعیین شد که در این مقاله به ویژگیهای شاخص اشاره میشود. دادههای بهدستآمده با استفاده از نرمافزار SAS، تجزیه و تحلیل شد. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که برخی از تغییرات ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک مورد مطالعه در عمقها و جهتهای مختلف دارای تفاوتهای معنیداری بودند (p<0.05). در مورد بافت خاک، مقایسه میانگینها  نشان داد که درصد سیلت در عمق اول و دوم جهت شمالی در محلهای درختان سالم با مقادیر 38 و 39 درصد بیشترین و در عمق اول جهت جنوبی در محلهای درختان خشکیده با 30 درصد کمترین مقدار بود. درصد اشباع و وزن مخصوص ظاهری با تغییر مکان از محل درختان سالم بهطرف محل درختان خشکیده به ترتیب روند کاهشی و افزایشی داشت. همچنین مقادیر آهک که بر غیرقابل استفاده شدن عناصر غذایی اثر دارد، از محل درختان سالم بهطرف محل درختان خشکیده افزایش یافت. بهطوریکه در مورد عناصر فسفر، پتاسیم، روی، منگنز و آهن، روندی کاهشی و تنها در مورد مس روند افزایشی مشاهده شد. روند کاهشی در ویژگیهای کربن آلی، پتاسیم و روی قابل جذب خاک و در غلظت عناصر پتاسیم و روی در برگ در محل‌های درختان خشکیده نسبت به محلهای درختان سالم ، لزوم توجه به حفظ کربنآلی و مدیریت عناصر غذایی پتاسیم و روی را نشان میدهد. تعیین ویژگیهای با اهمیت خاک از نظر توان تحمل درختان به شرایط نامناسب محیطی بهویژه آهک به‌عنوان عامل منفی و عناصر غذایی مانند پتاسیم و روی به‌عنوان عوامل مثبت میتواند در مدیریت بهتر جنگل کمک‌کننده باشد. با توجه به تشدید خشکی درختان در شرایط کاهش نیتروژن، پتاسیم و روی، باید نسبت به حفظ ماده آلی، محلولپاشی عناصر روی و پتاسیم به‌ویژه در نهال‌کاری‌های جدید اقدام نمود.   Monitoring the physical and chemical properties of soil, as well as changes in leaf nutrients under drought stress, is crucial for managing the dieback phenomenon of Persian oak trees (Quercus brantii Lindl.). This research was conducted between 2019 and 2021 in Ilam, western Iran, within the geographical coordinates of 33°26'44" to 33°46'01" north latitude and 46°10'46" to 46°15'25" east longitude. Soil profiles were dug to examine soil horizons, and five healthy and five dying trees were selected for analysis. Soil samples were collected from two depths (0–30 cm and 30–60 cm) on northern and southern slopes beneath the tree canopies, and composite leaf samples were taken from each tree. The tested properties included electrical conductivity, saturated paste pH, calcium carbonate, total nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, iron, zinc, manganese, and copper in the soil, as well as nitrogen, phosphorus, potassium, calcium, magnesium, iron, zinc, manganese, and copper in the leaves. Data were analyzed using SAS software. The results showed significant differences in some physical and chemical properties of the soil across depths and directions (p < 0.05). For soil texture, the highest silt percentages (38% and 39%) were observed in the first and second depths on the northern slopes under healthy trees, while the lowest (30%) was recorded in the first depth on the southern slopes under dying trees. Saturation percentage and bulk density showed decreasing and increasing trends, respectively, from healthy to dying tree locations. Lime content, which affects nutrient availability, increased from healthy to dying tree sites. A decreasing trend was observed for phosphorus, potassium, zinc, manganese, and iron, while copper showed an increasing trend. The decline in organic carbon, available potassium, and zinc in the soil, as well as potassium and zinc concentrations in the leaves of dying trees, highlights the need to preserve organic matter and manage potassium and zinc nutrients. Identifying key soil properties, such as lime as a negative factor and potassium and zinc as positive factors, can aid in better forest management. Given the intensification of tree dieback under reduced nitrogen, potassium, and zinc levels, it is essential to preserve organic matter and apply foliar sprays of zinc and potassium, especially in new plantations.   جنگل‌های بلوط ایلام, خشکیدگی بلوط, غلظت عناصر برگ, ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک Ilam oak forests, Oak decline, Soil physical and chemical properties, Leaf nutrient elements 119 136 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-853-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Soleimani رضا سلیمانی xsoleiani@gmail.com 3340084394 100319475328460010923 Yes Department of Soil and Water Research, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام Ahmad Hosseini احمد حسینی ahosseini@areeo.ac.ir 354764536 100319475328460010924 No Department of Natural Resources Research, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام Mohammad Matinizadeh محمد متینی زاده mmatini@areeo.ac.ir 543765387 100319475328460010925 No Department of Forest, Forests and Rangelands Research Institute, AREEO, Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج