fa بررسی نقش کودهای آلی و مالچ بر خصوصیات مورفولوژی گونه قره‌داغ (Nitraria schoberi L.) در حاشیه دریاچه ارومیه تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">استفاده از کودهای آلی و مواد پوششی به‌عنوان تسهیل‌گر رشد و استقرار گیاهان و بهبود شرایط خاک، از عوامل مهم احیای اکوسیستم‌های مرتعی است. هدف از انجام این مطالعه بررسی تأثیر برخی کودهای آلی و مالچ‌ در بستر کشت بر خصوصیات مورفولوژی (ارتفاع گیاه، طول ریشه، وزن خشک، وزن تر، تعداد برگ و تعداد شاخه</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های جانبی) گونه </span></span></span></b><b><i>&nbsp;</i></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Nitraria</span></span></span></i></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> <i>schoberi </i>L</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">.</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">در سواحل دریاچه ارومیه است. این تحقیق به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های کاملاً تصادفی در 4 تکرار انجام گرفت. سپس تأثیر انواع مالچ پوششی و کود در 16 تیمار شامل مالچ روشن (یک کیلوگرم به ازای هر بوته)، مالچ تیره (یک کیلوگرم به ازای هر بوته)، کاه و کلش (باضخامت 2 سانتی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">متر برای هر بوته) کود مرغی (یک و نیم کیلوگرم برای هر بوته)، کود گاوی (یک و نیم&nbsp; کیلوگرم برای هر بوته)، ورمی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کمپوست (یک و نیم&nbsp; کیلوگرم برای هر بوته)، ترکیب انواع مالچ و کود (یک و نیم کیلوگرم برای هر بوته) و تیمار شاهد بررسی شد. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که اثر کود ورمی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کمپوست بر ارتفاع بوته در سطح 1 درصد معنی‌داری است و بیشترین ارتفاع بوته به میزان 8/44 سانتی‌متر مربوط به کود ورمی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کمپوست و کمترین آن 8/30 سانتی‌متر مربوط به تیمار شاهد است. اثر انواع مالچ بر ارتفاع بوته در سطح 1 درصد معنی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">دار بود که بیشترین ارتفاع بوته به میزان 01/50 سانتی‌متر مربوط به مالچ کاه و کلش و کمترین آن به مقدار 6/37 و 4/38 سانتی‌متر مربوط به مالچ تیره و روشن بود. همچنین این گونه، تحت تیمار مالچ کاه و کلش دارای 411 عدد برگ بود که نسبت به تیمارهای دیگر بیشترین تعداد برگ را&nbsp; داشت. وزن خشک و وزن تر بوته قره‌داغ، تحت تأثیر کود ورمی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کمپوست به‌ترتیب برابر با 188 و 340 گرم است که نسبت به تیمارهای دیگر بیشترین مقدار را دارا است. به</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">طورکلی نتایج حاصل نشان داد که استفاده از کاه و کلش و ورمی‌کمپوست و یا ترکیب آن</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ها بیشترین تأثیر را بر خصوصیات عملکردی قره‌داغ داشتند. لذا با توجه به نتایج به</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">دست‌آمده کاشت گونه قره‌داغ و استفاده از کود ورمی‌کمپوست و مالچ کاه و کلش در بستر کاشت آن می</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">تواند کمک به</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="color:black">‌</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">سزایی به رشد این گونه کند و در جهت مقابله با گردوغبار و احیای سواحل دریاچه ارومیه مؤثر باشد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Organic fertilizers and mulching materials, as an alternative to chemical fertilizers in plant nutrition and improving soil conditions, are among the principles of sustainable agriculture in environmental protection. The purpose of this study was to investigate the effects of some organic fertilizers and mulch on the morphological characteristics (plant height, root length, dry weight, fresh weight, number of leaves and number of lateral branches) of <i>Nitraria schoberi</i> grown on the shores of Lake Urmia. The research was conducted using a factorial experiment in a completely randomized block design with four replications. Sixteen treatments were evaluated, including light mulch (1 kg per plant), dark mulch (1 kg per plant), straw and stubble (2 cm thickness per plant), chicken manure (1.5 kg per plant), cow manure (1.5 kg per plant), vermicompost (1.5 kg per plant), a combination of mulch and fertilizer (1.5 kg each per plant), and a control treatment. The study revealed that vermicompost significantly impacted plant height at the 1% significance level, with the tallest plants reaching 44.8 cm under vermicompost treatment and the shortest at 30.8 cm in the control group. The effect of different mulch types on plant height was also statistically significant at the 1% level. The tallest plants, reaching 50.01 cm, were observed with straw and stubble mulch, while the shortest heights of 37.6 cm and 38.4 cm were associated with dark and light mulch, respectively. The straw and stubble mulch treatment produced the highest leaf count of 411 compared to other treatments. The dry weight and fresh weight of&nbsp;<em>N. schoberi</em>&nbsp;under vermicompost fertilizer were 188 grams and 340 grams, respectively, the highest among all treatments. Overall, the use of straw and stubble mulch and vermicompost, or their combination, had the most significant impact on the functional characteristics of&nbsp;<em>N. schoberi</em>. Therefore, based on the results, it can be concluded that planting&nbsp;<em>N. schoberi</em>&nbsp;along with the application of vermicompost fertilizer and straw and stubble mulch can significantly enhance the growth of this species. Moreover, this approach proves effective in addressing dust-related issues and restoring the shores of Lake Urmia.</span></span></span></span></span></span><br> <br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; شدت چرا, درصد تاج پوشش, تولید, تراکم گیاهی, خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک, مراتع مغان, استان اردبیل Rehabilitation of saline lands, Soil amendment, Animal manure, Vermicompost 104 118 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-399-6&slc_lang=fa&sid=1 Reza Ahmadkhani رضا احمدخانی reza_ahmadkhan@yahoo.com 100319475328460010920 100319475328460010920 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Mehdi Moameri مهدی معمری moameri@uma.ac.ir 100319475328460010921 100319475328460010921 Yes Department of Plant Sciences and Medicinal Plants, Meshgin Shahr Faculty of Agriculture, Water Management Research Center, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشکده کشاورزی مشکین شهر، پژوهشکده مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل Ardavan Ghorbani اردوان قربانی a_ghorbani@uma.ac.ir 100319475328460010922 100319475328460010922 No Department of Range and Watershed Management, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Water Management Research Center, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، پژوهشکده مدیریت آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل