Plant Ecosystem Conservation

fa ارزیابی ذخیره کربن آلی و برخی مشخصه‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در کاربری‌‌های جنگلکاری، مرتع، باغ و کشاورزی (مطالعه موردی: حاشیه جاده ملایر- همدان) Assessing of organic carbon storage and some physical and chemical characteristics of soil in forestation, rangeland, garden and agricultural uses (Case study: Malayer-Hamadan Road) تخصصي Special پژوهشي Research مناطق حاشیه‌‌ای جاده‌های بین شهری همیشه با مشکلاتی مانند ترافیک و آلاینده‌های زیستمحیطی زیادی روبهرو هستند که باعث تولید گازهای گلخانه‌ای، بهخصوص ترکیبات کربنی مانند دیاکسیدکربن میشود. زیستبومهای مختلف نقش متفاوتی در جذب کربن اتمسفری دارند؛ لذا هدف از انجام این تحقیق برآورد میزان ذخیره کربن آلی خاک در اطراف جاده ملایر- همدان در چهار کاربری جنگلکاری، کشاورزی، باغ و مرتع است. بدین‌منظور در هر کاربری 10 نمونه خاک در دو عمق 0 تا 15 و 15 تا 30 سانتیمتری بهطور تصادفی سیستماتیک برداشت شد. مشخصههای بافت، جرم مخصوص ظاهری، ماده آلی، هدایت الکتریکی و واکنش خاک طبق دستورالعملهای استاندارد سنجیده شدند. نتایج نشان داد که میانگین ذخیره کربن خاک در کاربری‌های کشاورزی و باغ در عمق اول بهترتیب با 64/5 و 54/3 تن در هکتار بیشترین مقدار ذخیره کربن و کاربریهای جنگلکاری و مرتع نیز بهترتیب با 07/3 و 55/2 تن در هکتار کمترین مقدار را بهخود اختصاص دادهاند. همچنین در عمق دوم کاربری‌های کشاورزی و باغ بهترتیب با 46/12 و 10/10 تن در هکتار بیشترین مقدار و کاربریهای جتگلکاری و مرتع نیز بهترتیب با 42/8 و 34/6 تن در هکتار کمترین مقدار ذخیره کربن را داشتهاند. نتایج همبستگی بین مقادبر کربن آلی با مشخصههای فیزیکی و شیمیایی خاک نشان داد که فقط در کاربری کشاورزی ارتباط معنیدار منفی با درصد رس خاک در سطح 95 درصد وجود داشت. درکل نتایج این پژوهش نشان داد که کاربریهای کشاورزی و باغ بهترتیب با 10/18 و 64/13 تن در هکتار بیشترین ذخیره کربن را در مجموع دو عمق خاک داشته اند.   Marginal areas of roads face numerous issues such as traffic congestion and environmental pollutants, which contribute to the production of greenhouse gases, particularly carbon compounds like carbon dioxide. Different ecosystems play distinct roles in absorbing atmospheric carbon. This research aims to estimate the amount of soil organic carbon storage around the Malayer-Hamadan Road across four land uses: forestation, agriculture, gardens, and rangeland. To achieve this, 10 soil samples were systematically and randomly collected at two depths (0-15 cm and 15-30 cm) in each land use area. Various soil properties, including soil texture, bulk density, organic matter, electrical conductivity, and soil pH, were measured following standard guidelines. The results indicate that at the first depth (0-15 cm), agricultural and garden uses exhibited the highest carbon storage (5.64 and 3.54 tons per hectare, respectively). In contrast, forestation and rangeland uses showed the lowest average soil carbon sequestration, with 3.07 and 2.54 tons per hectare, respectively. At the second depth (15-30 cm), agricultural and garden uses again showed the highest carbon storage (12.46 and 10.10 tons per hectare, respectively), while forestation and rangeland uses had the lowest amounts (8.42 and 6.34 tons per hectare, respectively). The correlation analysis between organic carbon quantities and soil physical and chemical characteristics revealed a significant negative relationship with soil clay percentage at the 95% confidence level, but only in agricultural use. Overall, the research concluded that agricultural and garden uses had the highest carbon reserves at both soil depths, with 18.10 and 13.64 tons per hectare, respectively.   آلاینده‌های زیست‌محیطی, گازهای گلخانه‌ای, ذخیره کربن, تغییر کاربری Environmental pollutants, Greenhouse gases, Carbon storage, Land use change 189 202 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-793-2&slc_lang=fa&sid=1 Sheida Jabari شیدا جباری shydajbary628@gmail.com 100319475328460011167 100319475328460011167 No Department of Natural Engineering, Malayer Unvierstiy, Malayer دانشکده‌ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر Iman Pazhouhan ایمان پژوهان imanpazhouhan@gmail.com 100319475328460011168 100319475328460011168 Yes Department of Natural Engineering, Malayer Unvierstiy, Malayer روه مهندسی طبیعت، دانشکده‌ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر Farhad Ghasemi Aghbash فرهاد قاسمی آقباش ghasemifa@gmail.com 100319475328460011169 100319475328460011169 No Department of Natural Engineering, Malayer Unvierstiy, Malayer گروه مهندسی طبیعت، دانشکده‌ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر