Plant Ecosystem Conservation

fa بررسی ترکیب گیاهی، شکل زیستی و پراکندگی جغرافیایی گیاهان حوزه آبخیز منطقه کردان، غرب استان البرز، ایران THE FLORISTIC COMPOSITION, BIOLOGICAL SPECTRUM AND CHOROTYPES OF VEGETATION IN THE WATERSHED OF KORDAN REGION, WEST ALBORZ PROVINCE, IRAN تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">بررسی فلوریستیک هر منطقه یکی از مؤثرترین روشها برای مدیریت و حفاظت از ذخایر زیستی پوشش گیاهی است و نقش مهمی در کنترل فرسایش و احیاء مناطق تخریب شده دارد. شرایط تخریبی در منطقه باعث کاهش گونههای گیاهی با ارزش در فلور منطقه شده است؛ لذا هدف از این پژوهش بررسی ترکیب فلوریستیک، پراکنش جغرافیایی، اشکال زیستی و گونه‌های انحصاری موجود در حوزه آبخیز منطقه کردان است. بررسی و شناسایی فلور منطقه در مراحل فنولوژی مختلف با گشت زنی صحرایی بین سال های 1398 تا 1400 انجام گرفت. نمونه‌های گیاهی بر اساس فلورهای موجود در حد گونه شناسایی و بر اساس طول عمر (یک ساله و چند ساله)، فرم رویشی (علفی، بوته‌ای و درختی)، شکل زیستی به روش رانکایر (همی کریپتوفیت‌ها، کریپتوفیت‌ها، فانروفیت‌ها، کامفیت‌ها، تروفیت‌ها)، کلاس‌های خوش‌خوراکی (کم شونده І، زیاد شونده II و مهاجم III)، وضعیت حفاظتی (در معرض انقراض، آسیب‌پذیر، با خطر کمتر و گونه‌های با کمبود داده) طبقه‌بندی شدند. همچنین انتشار جغرافیایی و وضعیت گونه‌ها به لحاظ دارویی بودن و غیر‌دارویی بودن بر اساس منابع موجود مشخص گردید. در مجموع 151 گونه از 115 سرده  و 28 تیره در منطقه مورد مطالعه شناسایی شد. به ترتیب تیره Asteraceae (کاسنیان) با 24 سرده و 35 گونه، Poaceae (گندمیان) با 13 سرده و 17 گونه و Lamiaceae (نعناعیان) با 13 سرده و 15 گونه جزء بزرگترین تیره‌های موجود در منطقه مورد مطالعه بودند. همچنین مهمترین سرده‌ها مربوط به Astragalus،Centaurea ، Bromus، Salsola، Cirsium و Alyssum  بود. با استفاده از آنالیز کای اسکوئر (𝜒2) درصد گونه‌ها در هر یک از طبقات شکل‌های زیستی با طیف‌های نرمال رانکایر و برخی مطالعات انجام گرفته در مناطق مجاور مقایسه شد. نتایج نشان داد که طیف شکل‌های زیستی در این مطالعه نشان‌دهنده اقلیم کوهستانی و سرد و خشک با تابستانی گرم و خشک و زمستانی نسبتا سرد با غالبیت شکل زیستی همی‌کریپتوفیت (46 درصد از گونه های شناسایی شده) و سپس شکل زیستی تروفیت‌ها (32 درصد از گونه های شناسایی شده) بودند. نتایج همچنین نشان داد که اثر اقلیم و فعالیت های انسانی مانند چرای شدید دام باعث کاهش فانروفیت‌ها از 46 به 5 درصد و نیز افزایش شکل زیستی تروفیت از حدود 13 درصد به 32 درصد و همچنین شکل زیستی همی‌کریپتوفیت از 26 به 46 درصد در مقایسه با طیف نرمال رانکایر شده است. از این تحقیق می‌توان نتیجه گرفت که همی‌کریپتوفیت‌ها و فانروفیت‌ها به ترتیب بیشترین و کمترین درصد از شکل‌های زیستی منطقه مورد مطالعه (ناحیه رویشی ایرانی تورانی) را به خود اختصاص می‌دهند.  </div> <div style="text-align: justify;">Floristic studies are one of the most effective methods for managing and Protection of biological reserves of vegetation, and it plays an important role in controlling erosion and rehabilitating destroyed areas. Destructive conditions have caused the reduction of valuable plant species in the flora of the region. Therefore, the aim of this research was to investigate the floristic composition, geographical distribution, biological spectrum and and identifying endemic species in the Kordan watershed in the Kurdish watershed in Alborz province of Iran. The flora of the region was studied by field trip between 2019 and 2021 in different plant phenological stages. In total, 151 species of flora belonging to 28 families and 115 genera were surveyed and identified in several field trips during the study period from 201 to 2021. Based on the number of species, Asteraceae (35 species and 24 genera), Poaceae (17 species and 13 genera), and Lamiaceae (15 species and 13 genera) were the most important families. The largest genera were Astragalus, Centaurea, Bromus, Salsola, Cirsium and Alyssum. In this study, the life-form spectra were classified on the basis of Raunkiaer's system. Then, the 𝜒2 test was used to compare the biological spectrum with Raunkiaer's normal spectrum and with those in other floristic studies conducted in the near the study area.  The results showed that the life-form spectrum in the present study was characteristic of a cold dry and mountainous climate region with hot and dry summer and relatively cold winter and dominated by hemicryptophytes (46% of the recorded species), followed by therophytes (32% of the recorded species). Findings also indicated that the effects of climate, and human activities such as overgrazing caused a reduction in phanerophytes from around 46 to 5%, increases in therophytes from about 13 to 32% and hemicryptophytes from 26 to 46% in comparison with Raunkiaer's normal spectrum. It can be concluded that hemicryptophytes and phanerophytes usually comprise the highest and lowest percentages of life forms in studies conducted in the Irano-Turanian growth zone.  </div> ترکیب گیاهی؛ حوزه آبخیز کردان؛ طیف زیستی, گونه‌های انحصاری, گونه‌های آسیب‌پذیر Endangered species, Endemic species, Flora, Kordan watershed, Life form 66 83 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-798-1&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Kargar Chigani هادی کارگر چیگانی hadi_k1360@yahoo.com 1285014677 100319475328460010968 Yes Department of Hydrology and Water Resources, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Iran گروه هیدرولوژی و منابع آب، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری Jahangir Porhemmat جهانگیر پرهمت porhemmat@scwmri.ac.ir 2390450547 100319475328460010969 No Department of Hydrology and Water Resources, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Iran گروه هیدرولوژی و منابع آب، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری Hamid Reza Peyrowan حمید رضا پیروان hrpeyrowan@gmail.com 0035014865 100319475328460010970 No Department of Hydrology and Water Resources, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Iran گروه حفاظت خاک، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری Bagher Ghermezcheshmeh باقر قرمزچشمه baghergh@gmail.com 5449884338 100319475328460010971 No Department of Hydrology and Water Resources, Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Iran گروه هیدرولوژی و منابع آب، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری