fa اثر همزمان شدت های مختلف چرا و نوع دام (گوسفند، گاو و چرای تلفیقی) بر برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی: مراتع مشجر شهرستان سوادکوه، استان مازندران) تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">چرای مفرط و مازاد بر ظرفیت مرتع یکی از مهم‌ترین عوامل موثر بر تخریب مراتع است که موجب فشردگی خاک، افزایش میزان رواناب، تضعیف و تخریب پوشش گیاهی و تغییر ترکیب گونه</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ای مراتع می&shy;شود و سرانجام میزان تولید علوفه و محصولات دامی را تحت تاثیر قرار می&shy;دهد. در این تحقیق اثر شدت</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های مختلف چرای گاو و گوسفند و چرای تلفیقی دام و مقایسه آن با شرایط قرق در مراتع هلیچال، مرسرک، شش جوله و بزکله بسوت شهرستان سوادکوه، استان مازندران بررسی شد. بدین منظور در هر یک از مناطق، پلات استاندارد ویتاکر اصلاح&shy;شده در دو تکرار مستقر و نمونه</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های خاک از عمق صفر تا 20 سانتی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">متری خاک برداشت شد و به آزمایشگاه انتقال یافت. تجزیه و تحلیل داده</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های خاک به کمک آنالیز واریانس یک&shy;طرفه و مقایسه میانگین با استفاده از روش دانکن انجام شد. نتایج نشان داد اختلاف معنی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">داری بین پارامترهای رطوبت، درصد رس، نیتروژن، پتاسیم، هدایت الکتریکی و فسفر وجود داشته است. بالاترین میزان نیتروژن (86/0 پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ام)، پتاسیم (3 پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ام) و هدایت الکتریکی (93/6 دسی زیمنش بر متر) در منطقه چرای تلفیقی و بیشترین مقدار درصد رطوبت (19/5 درصد) در منطقه قرق مشاهده گردید؛ در حالی که حداکثر مقادیر فسفر (51/5 پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">پی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ام) در منطقه تحت چرای شدید گاو و حداکثر مقادیر رس (19/15 درصد)، در منطقه تحت چرای شدید گوسفند به&shy;دست آمد. براساس نتایج آماری تحقیق حاضر، قرق مرتع بر ماده آلی، کربن آلی، کلسیم، منیزیم، سدیم، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">pH</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">، چگالی ظاهری و</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">CEC</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> اثر معنی&shy;داری نداشته است. جمع&shy;بندی نتایج این مطالعه نشان داد که به ترتیب چرای تلفیقی (گاو و گوسفند) و چرای شدید دام خطری جدی برای سلامت اکوسیستم</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های مرتعی است که موجب کاهش کیفیت خاک و تسریع و تشدید فرسایش خاک مراتع می</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">گردد.</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Intense grazing of rangelands is one of the most important factors that contribute to rangeland degradation, leading to soil compaction, increased runoff, weakening and degradation of vegetation, changes in rangeland species composition, and ultimately affecting forage and livestock production. This study aimed to investigate the effects of different grazing intensities of cattle and sheep, as well as integrated livestock grazing, and compare them to rangeland grazing conditions in the pastures of Halichal, Mersark, Shesh Jouleh, and Bozkaleh Besout in Savadkuh city. To achieve this goal, a standard plot of the modified Vitaker was established in two replications in each of the studied areas, and soil samples were collected from a depth of 0-20 cm and transferred to the laboratory. All data analysis was performed using SPSS version 23 software. The results showed a significant difference in moisture, clay percentage, nitrogen, potassium, electrical conductivity (EC), and phosphorus. The highest amount of nitrogen (0.86 ppm), potassium (3 ppm), and electrical conductivity (EC, 6.93 ds/m) were observed in the integrated grazing area, and the highest percentage of moisture (5.19%) was observed in the enclosed area. The maximum amounts of phosphorus (5.51 ppm) were obtained in the area under intense grazing of cattle. The maximum amounts of clay (15.19%) were also observed in the area under intense grazing of sheep. According to the results, exclosure had no significant effect on organic matter, organic carbon, calcium, magnesium, sodium, pH, bulk density, and CEC.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; چرای دام, تخریب مرتع, کیفیت خاک, مراتع ییلاقی, سوادکوه Grazing intensity, Livestock grazing, Rangeland destruction, Soil quality, Summer rangeland, Savadkouh. 1 16 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-749-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Ali Sadeghi sangdeh سید علی صادقی سنگده alisadeghia1983@yahoo.com 10031947532846009599 10031947532846009599 No Sari agricultural and natural resources university دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohamad Reza Tatian محمد رضا طاطیان m.tatian@sanru.ac.ir 10031947532846009600 10031947532846009600 Yes Sari agricultural and natural resources university دانشکده‌ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش reza_tamartash@yahoo.com 10031947532846009601 10031947532846009601 No Sari agricultural and natural resources university دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hamid reza Naseri حمیدرضا ناصری hrnaseri@ut.ac.ir 10031947532846009602 10031947532846009602 No Assistant Professor of International Coexistence Research Center for Desert, University of Tehran. استادیار مرکز تحقیقات بین المللی همزیستی با کویر، دانشگاه تهران