fa کاربرد روش‌های فازی و بولین در اولویت‌بندی شاخص‌های ارزیابی پایداری مراتع عشایری (مطالعه موردی: مراتع میانبند رباط سروستان، استان فارس) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black">رشد روزافزون جمعیت انسان و تعداد دام و چرای بی‌رویه موجب سیر صعودی روند تخریب مراتع در چند دهه اخیر شده است. شناسایی عوامل تخریب و پایداری مراتع از</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black"> نخستین گام‌های لازم در اصلاح بهره‌برداری از این منابع و احیاء آنها است. از این رو این مطالعه بنا به ضرورت و با هدف تحلیل و ارزیابی تخریب پوشش گیاهی مراتع قشلاقی استان فارس انجام شد. گزینه‌های موثر با مرور منابع تحقیق تعیین و در چهار شاخص شامل: هیدرولوژی(</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">H</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black">) ، تولید گیاهی (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">P</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black">) ، خاک (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">S</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black">)، انسان(</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">A</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Nazanin"><span style="color:black">) دسته‌بندی شدند. سپس گروه مرجع از 45 خبره آشنا با زمینه پژوهش شامل کلیه کارشناسان و بهره‌برداران محلی در دسترس و تعدادی از پژوهشگران که به روش گلوله‌برفی تعیین شدند، تشکیل شد. پرسشنامه‌ها متناسب با دو روش ارزیابی بولین و دلفی فازی به صورت جداگانه طراحی و توسط گروه مرجع امتیازدهی شد. میانگین امتیازات شاخص‌ها و گزینه‌ها به روش مقایسه زوجی رتبه‌بندی و تحلیل شد. پایایی با آزمون آلفای کرونباخ (88/0) بررسی شد و وجود تناسب بین اجزای تشکیل دهنده پرسش‌نامه را تایید نمود. با توجه به اینکه در این تحقیق گزینه‌ها و شاخص‌ها به دو روش بولین و فازی مورد ارزیابی قرار گرفتند همگرایی نتایج دو روش فوق روایی پرسش‌نامه را تایید می‌کند. ارزیابی شاخص‌های پایداری به روش فازی نشان داد شاخص‌های انسان و خاک به ترتیب با وزن 48/0 و 33/0 از بیشترین وزن نسبی برخوردار هستند و شاخص‌های تولید گیاهی و اقلیم و هیدرولوژی به ترتیب با وزن نسبی 134/0 و 056/0 از درجه اهمیت کمتری برخوردار بوده و در رتبه بعدی قرار دارند. وزن و اهمیت محاسباتی شاخص‌ها در روش بولین اختلاف بسیار کمتری داشته و در مجموع می‌توان گفت در مقایسه روش‌های بولین و فازی از نظر امکانی که در اختیار ارزیابان جهت اولویت‌بندی شاخص‌ها و گزینه‌ها می‌گذارند روش فازی کارایی بیشتری داشته و با طیف متنوع پاسخ‌های ممکن کمک می‌کند تا نتایج گویاتر و واضح‌تری جهت ارزیابی پایداری حاصل شود.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span> <strong>The increasing growth of human population and the number of livestock and wasteful has led to a rise in the trend of land degradation in the last few decades. Identifying the factors of destruction and sustainability of Rangelands is one of the first steps in reforming the exploitation of these resources and rehabilitating them. hence This study was done on the necessity of analysis and evaluation of the destruction of vegetation cover in Fars province. Effective choices were determined by reviewing the research resources and were grouped into Four indicators including: Hydrology (H), plant production (P), soil (S) and Atherogenic (A). The reference group of 45 experts familiar with the field of research consisted of all local operators and Operators available and a number of researchers determined in snowball method. The Questionnaires were Designed separately and scored by the reference group according to the two methods of Boolean evaluation and Fuzzy Delphi. The mean values of the indices and options were ranked and analyzed in a comparison method. Reliability was investigated by Cronbach&#39;s alpha test 0.88) and confirmed the existence of fit between Components of the questionnaire. the convergence of the results of the two above methods confirms the validity of the two methods, given that the two Boolean and Fuzzy methods were evaluated. the evaluation of Sustainability indices in fuzzy method showed that the human and soil indices have the highest relative weight, respectively, with the weight of 0.480 and 0.330 respectively. plant and climate production indices and hydrology are less important in terms of relative weight of 0.134 and 0.056, respectively. the weight and the Computational importance of indicators in the Boolean method is much less than that, and it can be said that in Comparison of the Boolean and Fuzzy methods, the fuzzy method has more performance and helps with a diverse Range of responses to provide clearer and clearer results for the evaluation of sustainability. </strong> پوشش گیاهی, تخریب, توسعه, زیست‌بوم, مراتع میانبند Vegetation, Degradation, Development, Ecosystem, Intermediate Rangelands 19 23 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-700-3&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Yousefi مسعود یوسفی m.yousefi148@yahoo.com 2371065021 10031947532846008148 No University of Hormozgan دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان Yahya Esmaeilpour یحیی اسماعیل‌پور y.esmaeilpour@hormozgan.ac.ir 10031947532846008149 10031947532846008149 Yes University of Hormozgan دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان Hamed Joneidi Jafari حامد جنیدی جعفری hjoneidi@alumni.ut.ac.ir 10031947532846008150 10031947532846008150 No University of Kurdistan دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان Hananeh Mohammadi Kangarani حنانه محمدی کنگرانی kangarani@ut.ac.ir 10031947532846008151 10031947532846008151 No University of Hormozgan دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان Saeid Salehi سعید صالحی saeid.salehi@ 10031947532846008152 10031947532846008152 No Department of Nomadic Affairs of Fars Province دانشکده کشاورزی ، دانشگاه تر بیت مدرس