fa مطالعه فنولوژی و منحنی پاسخ گونهSalsola kerneri (Wol.) Botsch. به گرادیان عوامل محیطی در مناطق استپی استان یزد تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">عوامل محیطی غیر زنده تأثیر عمده‌ای در پراکنش و عملکرد گونه‌های گیاهی دارند. با توجه به اهمیت گیاه </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Salsola</span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> <em>kerneri</em></span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (آنک) از نظر حفاظت خاک و تولید علوفه، در این تحقیق به بررسی اثر متغیرهای خاک و توپوگرافی بر پاسخ این گونه با استفاده از مدل‌‌جمعی تعمیم‌‌یافته (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Generalized Additive Models; GAM</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در استان یزد پرداخته شد. الگوی پاسخ گونه </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">S.</span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> <em>kerneri</em></span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در امتداد گرادیان رطوبت ‌‌اشباع خاک و درصد لاشبرگ سطح خاک، از مدل افزایشی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Monotonic increase)</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، پیروی کرده و با افزایش مقادیر مذکور، عملکرد آن نیز بیشتر شد. برعکس، پاسخ این گونه در امتداد گرادیان مقدار هدایت الکتریکی، از مدل کاهشی</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Monotonic decrease) </span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;پیروی کرده و با افزایش این عامل، عملکرد (درصد پوشش تاجی) آن کاهش یافت. الگوی پاسخ گونه</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">. <em>kerneri</em></span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در امتداد گرادیان درصد شن، رس، آهک و ارتفاع از سطح دریا، از مدل زنگوله‌‌ای (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Unimodal</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، پیروی کرده و حد بهینه رشد آن برای این عوامل، به‌‌ترتیب 59 ، 23 ، 12 و 2200 متر از سطح دریا بود. نتایج مطالعات فنولوژی گونه آنک نشان داد که مرحله رویشی این گیاه از نیمه دوم اسفند‌‌ماه آغاز ‌می‌گردد. ظهور گل معمولاً از اوایل تیرماه آغاز و از دهه سوم شهریورماه بذور تشکیل می‌شوند. ریزش بذر از اواسط آبان‌‌ماه شروع و تا هفته اول آذرماه همزمان با رسیدن مرحله‌‌ای بذرها، ادامه دارد. زمان مناسب برای جمع‌آوری بذرها اواخر آبان‌ماه می‌باشد. مطالعه رویشگاهی این گیاه در سایت‌های مورد مطالعه در استان یزد نشان داد گونه </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">. <em>kerneri</em></span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در مناطقی با اقلیم خشک سرد با متوسط بارندگی حدود 100 تا 120 میلیمتر و متوسط دمای حدود 14 تا 16 درجه سانتی‌گراد، رویش دارد. با توجه به رویشگاه‌های مورد مطالعه، گونه </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">. <em>kerneri</em></span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در ارتفاع بین 1750 تا 2400 متر از سطح دریا پراکنش دارد. این گونه در خاک‌های لوم رسی-شنی با شوری بین 7/0 تا 5/4 دسی زیمنس بر متر و اسیدیته 5/8-5/7 می‌روید. با توجه به عکس‌العمل این گیاه به گرادیان عوامل محیطی مورد مطالعه، توصیه می‌شود در برنامه‌های اصلاحی مراتع در استان یزد با استفاده از این گونه، به خصوصیات رویشگاهی و خواهش‌های اکولوژیکی آن توجه شود. &nbsp;</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"></span></span></span></span></strong> <strong>Non-living environmental factors have a major impact on the distribution and yield of plant species. To this end, the relationship between soil and topographic variables on the response of <em>Salsola kerneri</em> (Wol.) Botsch plant species in Yazd province is evaluated. Generalized Additive Models (GAM) were used to investigate the specieschr(&#39;39&#39;) response to environmental factors. The results showed that <em>S. kerneri </em>grows in areas with cold arid climate with an average rainfall of about 100 to 120 mm and an average temperature of about 14 to 16 &deg; C. According to the studied habitats, <em>S. kerneri</em> is distributed at an altitude of 1750 to 2350 meters a.s.l. This species grows in clay-sandy loam soils with salinity between 0.7 to 4.5 and acidity of 8.2 and nitrogen content of 0.04. The average canopy cover of this species in Sadrabad and Khoranagh habitats is 1.8 and 1.3 percent, respectively. Response pattern of <em>S. kerneri</em> along the saturation moisture and litter percentage of soil surface, followed the monotonic increase model, and with the increase of these values, its frequency and percentage of vegetation increased. Conversely, the response of this species along the slope of the amount of electrical conductivity (EC) follows the monotonic decrease model, and with the increase of this factor, the presence and percentage of vegetation has decreased. response pattern <em>S. kerneri</em> followed the Unimodal model along the slope of sand, clay, limestone and altitude, and its optimal growth rate for these factors was 59, 23, 12 and 2200 meters above sea level, respectively. The results of <em>S. kerneri</em> phenology studies showed that the growth of this plant begins in the second half of March. Flowering usually begins in early July and seeds are formed in the third decade of September. Seed shedding begins in mid-November and continues until the first week of December, when the seed stage arrives. The best time to collect seeds is late October. Examining the ecological needs of <em>S. kerneri</em> in relation to topographic and soil factors, provided valuable information about this species that can be considered in vegetation management and rangeland improvement operations in similar areas.</strong><strong><span dir="RTL"></span></strong> عوامل اکولوژیک, فنولوژی, مدل‌‌جمعی تعمیم‌‌یافته, منحنی‌‌پاسخ گونه, اصلاح مرتع S. kerneri, Generalized Collective Model, Ecological Factors, Species Response Curve, Phenology 389 409 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-122-6&slc_lang=fa&sid=1 Sedigheh Zarekia صدیقه زارع کیا s.zarekia@areeo.ac.ir 10031947532846008268 10031947532846008268 No Yazd Agriculture and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد Hamidreza Mirdavoodi2 حمیدرضا میرداوودی hmirdavoodi@yahoo.com 10031947532846008269 10031947532846008269 Yes Markazi Agriculture and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی Ali Mirhoseini علی میرحسینی mirhosseini.4147@yahoo.com 10031947532846008270 10031947532846008270 No Yazd Agriculture and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد Alibeman Mirjalili علی بمان میرجلیلی ha.mirjalili@gmail.com 10031947532846008271 10031947532846008271 No Yazd Agriculture and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد Mohammad Taghi Zare محمدتقی زارع Zaretmd@yahoo.com 10031947532846008272 10031947532846008272 No Yazd Agriculture and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد