fa تعیین گونه‌های اختصاصی و سهم مشارکت گونه‌ها در شباهت بین بانک بذر خاک و پوشش گیاهی روی زمین (مطالعه موردی: مرتع لزور- فیروزکوه) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تعیین پتانسیل‌ بانک بذر خاک و گونه‌های اختصاصی آن جهت اهداف حفاظتی و احیا پوشش گیاهی مراتع حائز اهمیت است. در این تحقیق ویژگی‌های بانک بذر خاک و پوشش روی زمین در مرتع کوهستانی لزور باهدف برآورد قابلیت احیا منطقه موردمطالعه در صورت مواجهه با آشفتگی‌های احتمالی بررسی شد. به‌منظور تعیین درصد تشابه بین ترکیب فلوریستیک بانک بذر خاک و پوشش گیاهی روی زمین، نمایش الگوی پراکنش گونه‌ها، تعیین سهم مشارکت گونه در میزان تشابه و تعیین گونه‌های اختصاصی هر گروه، به ترتیب از شاخص سورنسون، آزمون رج‌بندی </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">nMDS</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، آزمون‌های </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">ANOSIM</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SIMPER</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و آنالیز گونه‌های شاخص استفاده شد. نتایج نشان داد که در بانک بذر خاک تروفیت‌ها و پهن برگان علفی یک‌ساله و همچنین خانواده </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Poaceae</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> بیشترین درصد گونه‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. با توجه به حضور کل گونه‌های بانک بذر خاک در فهرست پوشش گیاهی منطقه موردتحقیق، شاخص تشابه سورنسون 67% برآورد شد. گونه </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bromus</span></span></span></em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> <em>tomentellus</em></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بالاترین سهم را در ایجاد ماتریس شباهت بین پوشش روی زمین و بانک بذر خاک ایفا کرد. گونه </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Poa bulbosa</span></span></span> </em><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با داشتن حداقل 71 بذر در مترمربع به‌طور معناداری یکی از گونه‌های اختصاصی باارزش در عمق 10-5 سانتی‌متری بانک بذر خاک برآورد شد. همچنین گونه‌های مهم دارای ارزش حفاظتی از دیدگاه علوم مرتع مانند </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bromus</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">tomentellus</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Thymus </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pubescens</span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Stipa</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">holosericea</span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lactuca orientalis</span></span></span></em><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Festuca ovina</span></span></span></em> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span></span></span><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Astragalus&nbsp;lilacinus</span></span></span></em> <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌ترتیب با داشتن حداقل 913، 269، 234، 120، 57 و 14 بذر در مترمربع خاک، قابلیت احیا مرتع لزور را در صورت تخریب پوشش گیاهی روی زمین خواهند داشت.</span></span></span></span></strong>&nbsp; Determining the potential of soil seed bank and its specific species is important for conservation goals and vegetation restoration of rangelands. In this study, the characteristics of soil seed bank and standing vegetation in Lazour mountain rangeland were investigated in order to estimate the rehabilitation ability of the study area in case of possible disturbances. In order to determine the percentage of similarity between the floristic composition of the soil seed bank and vegetation on the ground, display the distribution pattern of species, determine the species contribution in the similarity and determine the specific species of each group, respectively Sorenson index, nMDS ordination analysis, ANOSIM and SIMPER tests and analysis of index species was used. The results showed that in the soil seed bank, therophytes and annual herbaceous as well as the Poaceae family had the highest percentage of species. Considering the presence of all soil seed bank species in the vegetation list of the study area, Sorenson similarity index was estimated to be 67%. <em>Bromus tomentellus</em> played the highest role in creating a similarity matrix between standing vegetation and soil seed bank. <em>Poa bulbosa</em> with at least 71 seeds per square meter was significantly considered one of the valuable species at the depth of 5-10 cm soil seed bank. Also, important species with conservation value from the perspective of rangeland sciences such as <em>Bromus tomentellus, Thymus pubescens, Stipa holosericea, Lactuca orientalis, Festuca ovina</em> and <em>Astragalus lilacinus</em> with at least 913, 269, 234, 120, 57 and 14 seeds per square meter of soil, respectively, will be able to restore Lazour rangeland in case of destruction of vegetation on the ground.<br> &nbsp; تشابه, سیمپر, گونه شاخص, مرتع کوهستانی, احیا Similarity, Simper, Index species, Mountain rangeland, Rehabilitation 281 306 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-634-1&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh Ashouri پروانه عشوری parvanehashouri@gmail.com 10031947532846007316 10031947532846007316 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Alireza Eftekhari علیرضا افتخاری eftekhari@rifr_ac.ir 10031947532846007317 10031947532846007317 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Behnam Hamzehee بهنام حمزه hamzeh@rifr_ac.ir 10031947532846007318 10031947532846007318 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Mahshid Souri مهشید سوری souri@rifr-ac.ir 10031947532846007319 10031947532846007319 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Adel Jalili عادل جلیلی jalili@rifr_ac.ir 10031947532846007320 10031947532846007320 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران