fa ارزیابی مدل های غیرخطی قطر-ارتفاع دو گونه مهم سوزنی‌برگ دست‌کاشت کاج بروسیاو زربین(مطالعه موردی: حوزه عرب داغ) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شناخت ارتباط بین ارتفاع</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">درخت (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">H</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و قطر در ارتفاع برابرسینه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">D</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) برای برنامه&shy;ریزی جنگل، نظارت، برآورد زیست&shy;توده و توصیف پویایی توده بسیار مهم است.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در این تحقیق 20مدل&shy; مختلف قطر- ارتفاع برای برآورد دقیق ارتفاع درختان همسال دست‌کاشت کاج بروسیا (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pinusbrutia</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) وزربین (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cupressus sempervirens </span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">var.<em>horizontalis</em></span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) در منطقه عرب داغ (شمال شرق استان گلستان) ارزیابی شد. داده&shy;های موردنیاز برای گونه&shy;های زربین و کاج بروسیا به ترتیب از 114 و 98 قطعه‌نمونه</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">،</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با استفاده از یک شبکه آماربرداری خوشه&shy;ای سیستماتیک بافاصله خوشه&shy;ها 400*600 متر جمع&shy;آوری شد. در تمام قطعات نمونه، مشخصه&shy;های گونه، قطر برابرسینه تمام درختان با قطربیشتر از 5/7 سانتی&shy;متر و ارتفاع درختان اندازه&shy;گیری و ثبت شد. درمجموع 389 و 299 جفت مشاهده قطر- ارتفاع به ترتیب برای زربین و کاج بروسیا اندازه&shy;گیری و ثبت شد که 75 درصد</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> آن&shy;ها</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در فرآیند مدل&shy;سازی و 25 درصد برای ارزیابی مدل&shy;ها به کار گرفته شد. ارزیابی برازش مدل&shy;ها با استفاده از معیارهای آماری درصد جذر میانگین مربعات خطای نسبی </span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RMSE</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">%) </span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و ضریب تبیین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">R²</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> انجام شد. نتایج نشان داد که بازه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">R²</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در مرحله اعتبارسنجی از 55/0 تا 59/0 و 50/0 تا 51/0 و بازه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RMSE</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">% </span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از 32/15 تا 87/22 و 09/11 تا 16 درصد به ترتیب برای گونه&shy;های زربین و کاج بروسیا به دست آمد و مدل&shy;های سیبسن، میکاییل- منتن، توانی، پرودان و چاپمن- ریچارد برای گونه زربین و مدل&shy;های گومپرز، کرف، وایبول، میکایلوف و راتکوفسکی برای گونه کاج بروسیا، بهتر توانستند مشخصه ارتفاع را برآورد کنند؛ بنابراین، اکثر مدل&shy;ها، دارای نتایج نسبتاً مشابه با دقت مناسب بودند و می&shy;توانند در برآورد ارتفاع درختان جنگل&shy;های دست‌کاشت بروسیا و زربین در سایر مناطق فاقد طرح پرورشی نیز به کار بسته شوند.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong>&nbsp; Knowledge on the relationship between tree height (H) and diameter at breast height (D) is crucial for forest planning, monitoring, biomass estimation, and forest stands dynamics description. In keeping with, in this study, the researchers evaluated 20 different height-diameter models to estimate accurately the height of the trees of <em>Pinus brutia</em> and <em>Cupressus sempervirens </em>var.<em> horizontalis</em> species in Arabdagh region (northeast of Golestan province). Required data for cypress and pine species were collected from 114 and 98 circular sampling plots, respectively, using a systematic cluster survey network with cluster spacing of 400 * 600 m. Species characteristics such as diameter at the breast height of all trees (greater than 7.5 cm) and trees height were measured and recorded in all sample plots. Overall, 389 and 299 pairs of height-diameter observations were collected for cypress and pine, respectively. The 75 percent of the data were used in the modeling process and the rest data were used to evaluate the models. The fitness of the models was evaluated using statistical criteria of% RMSE and R². The results showed that for cypress and pine, the R²ranging from 0.55 to 0.59 and 0.50 to 0.51 and the RMSE% varied from&nbsp;15.32 to 22.87 and 11.09 to 16, respectively. At the end, the models of Sibbesen, Michaelis-Menten, Power, Prodan, and Chapman-Richards for the Cypress, and the Gomperz, Korf, Weibull, Michailoff, and Ratkowsky models for the pine species were better able to estimate trees height. توده های همسال, مدل سازی آماری, ارتفاع, گونه‌های سوزنی ‌برگ, حجم سرپا Even age stands, Statistically modeling, Height, Softwood species, Standing volume 263 279 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-288-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Mastouri علی مستوری ali_mastouri@yahoo.com 10031947532846007312 10031947532846007312 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاع علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Shaban Shataee شعبان شتایی shataee@gau.ac.ir 5829302217 10031947532846007313 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاع علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mohammadhadi Moayeri محمدهادی معیری Moayeri@gau.ac.ir 10031947532846007314 10031947532846007314 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاع علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Khosro Saghebtalebi خسرو ثاقب طالبی saghebtalebi@rifr-ac.ir 10031947532846007315 10031947532846007315 No Research Institute of Forests and Rangelands موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع کشور