fa بررسی نقش برخی از گونه های جنس شبدر (Trifolium sp.) بر خصوصیات ساختاری و عملکردی پوشش گیاهی مراتع فندوقلوی شهرستان نمین تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف از انجام این پژوهش بررسی نقش و جایگاه گونه&shy;های جنس شبدر در ترکیب، تنوع، ارزش علوفه&shy;ای و پارامترهای کمی پوشش گیاهی و تأثیر متقابل گونه&shy;های شبدر و گونه مهاجم </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Leucanthemum vulgare </span></span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lam.</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر یکدیگر در مراتع فندوقلو در استان اردبیل بوده است. در تعیین مکان‌های نمونه‌برداری شش مکان به&shy;صورت تصادفی- سیستماتیک و با توجه به پراکنش گونه&shy;های شبدر و گونه مهاجم </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L. vulgare</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">انتخاب شد. برای مقایسه داده‌های مربوط به ترکیب، تنوع و یکنواختی، تراکم، تاج پوشش و تولید گونه مهاجم </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L.</span></span></span></span></em></strong> <strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">vulgare</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و کل گیاهان در مکان&shy;های موردبررسی از تجزیه واریانس یک&shy;طرفه و آزمون چنددامنه&shy;ای دانکن استفاده شد. تعداد 80 گونه متعلق به 60 جنس و 23 خانواده شناسایی شد. گونه&shy;های </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Trifolium repense</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Trifolium pretense</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از گونه‌های اصلی این رویشگاه بوده و در تمام مکان&shy;های نمونه&shy;برداری انتشار دارند. شاخص&shy;های غنا، تنوع و یکنواختی بین مکان&shy;های حضور و عدم حضور گونه&shy;های شبدر تفاوت معنی&shy;داری با یکدیگر دارند (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<0/05</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">). طبق نتایج 23 گونه دارای ارزش علوفه&shy;ای بالا، 8 گونه دارای ارزش علوفه&shy;ای متوسط و 49 گونه دارای ارزش علوفه&shy;ای پایین هستند که گونه&shy;هایی باارزش علوفه&shy;ای بالا در مکان&shy;های حضور گونه&shy;های </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">T. repense</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">T. pretense</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دارای تعداد بیشتری&shy;اند. تراکم، تاج&shy;پوشش و تولید گونه مهاجم </span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">L. vulgare</span></span></span></span></em></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بین مکان&shy;های حضور و عدم حضور گونه&shy;های شبدر تفاوت معنی&shy;داری با یکدیگر دارند (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<0/05</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">). همچنین تراکم، تاج‌پوشش و تولید کل گیاهان بین مکان&shy;های حضور و عدم حضور گونه&shy;های شبدر تفاوت معنی&shy;داری با یکدیگر دارند (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<0/05</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">). با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، حفاظت و احیاء گیاهان بومی باارزش باید در مدیریت بهره&shy;برداری از مراتع استپی در نظر گرفته شود</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span></span></strong><br> &nbsp; The aim of this study was to investigate the role of <em>Trifolium</em> genus on the composition, diversity, forage value and quantitative vegetation parameters and interaction between <em>Trifolium</em> species and invasive species <em>Leucanthemum vulgare </em>Lam. in Fandoghlou rangelands in Ardabil province. In determining the sampling locations, six sites by systematic random method and due to the distribution of <em>Trifolium</em> species and <em>L. vulgare</em> were conducted. To compare data composition, diversity and evenness, density, canopy cover and production of all plants and <em>L. vulgare</em> in the selected sites, one way ANOVA and Duncan multiple test were used. Eighthy species belonging to 60 genera and 23 families were identified. <em>Trifolium repense </em>and <em>T. pratense</em> were the main species of this habitat and distributed in all sampling sites. Factors of richness, diversity and evenness between the sites of presence/absence of <em>Trifolium </em>species had a significantly difference (p<0.05). According to the results, 23 species have high forage value, 8 species have medium forage value and 49 species have low forage value, which species with high forage value in the sites with presence of <em>T. repense</em> and <em>T. pratense</em> have more density. Density, canopy cover and production of <em>L. vulgare</em> had a significant difference between the sites with presence/absence of <em>Trifolium </em>species (p<0.05). Moreover, density, canopy cover and production of all plants between the sites with presence/absence of <em>Trifolium </em>species had a significant difference (p<0.05). According to the results of this study, conservation and restoration of valuable native species should be considered in management utilization of steppe rangelands.<br> &nbsp; ارزش علوفه‌ای, استان اردبیل, ترکیب و تنوع گونه‌ای, جنس شبدر, Leucanthemum vulgare Lam. Forage value, Ardabil province, Composition and diversity, Trifolium genus, Leucanthemum vulgare Lam 237 262 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-36-11&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Samadi Khangah سحر صمدی خانقاه saharsamadi@uma.ac.ir 1450651399 10031947532846007309 No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Ardavan Ghorbani اردوان قربانی a_ghorbani@uma.ac.ir 10031947532846007310 10031947532846007310 Yes University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mehdi Moameri مهدی معمری moameri@uma.ac.ir 10031947532846007311 10031947532846007311 No University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران