fa ریخت شناسی افرا کرکو (Acer monspessulanum L.) در برخی رویشگاه‎های ایران تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با هدف بررسی تنوع ریخت شناسی افرا کرکو (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Acer monspessulanum</span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"> L.</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) در ایران، پنج جمعیت از رویشگاه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های مختلف (مازندران، اصفهان، لرستان، کهکلویه و بویراحمر و گلستان) مورد مطالعه قرار گرفت. صفات ریخت شناسی برگ (طول برگ، عرض&nbsp; در 2/1 طول برگ، ضخامت برگ، عرض در 4/1 طول برگ، عرض در 4/3 طول برگ، طول رگبرگ&nbsp; راست، طول رگبرگ میانی، طول رگبرگ چپ، طول لب راست، طول لب میانی، طول لب چپ، طول دمبرگ، سینوس، شکل قاعده برگ، شکل نوک برگ، شکل پهنک، طول نسبی دمبرگ)، روزنه (طول، عرض، مساحت، نسبت طول به عرض، محیط، تراکم) و کرک در مناطق 5 گانه نامبرده مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد نوع کرک در رویشگاه</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های مختلف تفاوتی نداشتند و همه از نوع چند سلولی ساده بودند.در خصوص روزنه، اختلافات کمی بین جمعیت‌های مختلف مشاهده شد و همه جمعیت</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها دارای روزنه از نوع پاراسیتیک بودند. به نظر می</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">رسد کرک و روزنه صفات تشخیصی مناسبی برای افرا کرکو نباشند. در بررسی صفات برگ پایه&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های نمونه</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیری شده از 5 جمعیت در4 خوشه جدا تفکیک شدند. جمعیت یاسوج و مازندران خویشاوندی نزدیک</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تری نسبت به یکدیگردر مقایسه با سایر جمعیت</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;&nbsp;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها داشته و جمعیت گرگان بیشترین پراکندگی را داشتند. بطور کلی، با توجه به صفات مورد بررسی می</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">توان نتیجه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیری کرد که صفات برگ از قبیل صفات سینوس برگ، ضخامت برگ، عرض در 4/3 طول برگ، شکل پهنک، طول دمبرگ و شکل قاعده برگ بدلیل تاثیر پذیری کمتر از محیط می</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">توانند به عنوان صفات متمایز کننده در گونه افرا کرکو مورد استفاده قرار گیرند.</span></span></strong> <p style="color: rgb(0, 0, 0); font-size: medium; text-align: justify; line-height: 1.5px;"><br> <strong>In order to investigate the morphological variation of maple (<em>Acer monspessulanum</em> L.) in Iran, five populations from different habitats were studied including Mazandaran, Isfahan, Lorestan, Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad and Golestan. The evaluated characteristic were &nbsp;including: leaf morphological traits (leaf length, width at 1/2 leaf length, leaf thickness, width at 1/4 leaf length, width at 3/4 leaf length, right vein length, middle vein length, left vein length, right lobe length , Middle lobe length, left lobe length, petiole length, sinus, leaf base shape, leaf tip shape, broad shape, relative petiole length), stoma (length, width, area, length to width ratio, circumference, density) and trichome. The results showed that the type of trichome was not different in different habitats and all were multi simple cell types. In spite of a few differences between populations, all populations had parasitic trichome. It sounds that trichome and stomata not to be suitable for <em>Acer monspessulanum</em> recognition. In the study of leaf traits, sampled individuals were separated from 5 populations in 4 clusters. The Yasuj and Mazandaran populations had the closest kinship to each other than the other populations and the Gorgan population had the most distribution. In general, considering the studied traits, it can be concluded that leaf traits including leaf sinus traits, leaf thickness, width at 3/4 leaf length, leaf shape, petiole length and leaf base shape were less affected by the environments that can be used as distinctive traits in the <em>Acer monspessulanum</em> species</strong></p> افرا کرکو, تنوع ریخت شناختی, روزنه, برگ Acer monspessulanum, Morphological Variation, Trichome, Leaf 303 323 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-621-1&slc_lang=fa&sid=1 Vahideh Payame nor وحیده پیام نور mnoori56@gmail.com 10031947532846008255 10031947532846008255 Yes دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ali Sattarian علی ستاریان sattarian.ali@gmail.com 10031947532846008256 10031947532846008256 No دانشکده علوم پا یه دانشگاه گنبد کاووس Farzaneh Moghbel Esfahani فرزانه مقبل اصفهانی mehdi_2222002@yahoo.com 10031947532846008257 10031947532846008257 No دانشکده علوم جنگل، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Akram Ahmadi اکرم احمدی ahmadi.1870@gmail.com 10031947532846008258 10031947532846008258 No مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان