fa بررسی مدل های آلومتریک در برآورد ارتفاع گونه صنوبر (Populusdeltoides) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">یکی از مهم&shy;ترین موضوعات در زمینه بیومتری جنگل، استفاده از توابع آلومتریک برای برآورد ارتفاع درخت با استفاده از مدل&shy;های قطر برابر سینه- ارتفاع است. معمولاً اندازه&shy;گیری ارتفاع کل درختان نسبت به قطر برابر سینه، فرآیندی پیچیده و زمان&shy;بر است. در روابط آلومتریک قطر برابر سینه به&shy;طور مستقیم از تنه درخت اندازه&shy;گیری می&shy;شود اما ارتفاع درخت برآوردی از مدل آلومتریک است که درصورت صحت مدل&shy;هایایجادشده، کاربرد آن‌ها نیز با دقت بیشتری همراه خواهد بود. به&shy;همین دلیل امروزه مدل&shy;های قطر - ارتفاع به&shy;عنوان عنصری مهم در مدیریت و پایش جنگل موردتوجه قرارگرفته است. ازاین‌رو در مطالعه </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">حاضر</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، ارزیابی کارایی مدل&shy;های آلومتریک در برآورد ارتفاع گونه صنوبر (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Populusdeltoides</span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) موردمطالعه قرار گرفت. به این منظور از 32 مدل آلومتریک استفاده شد و به&shy;منظور برآورد صحت هر یک از مدل&shy;ها از معیارهای ضریب تبیین، خطای استاندارد، معیار آکائیک، ریشه میانگین مربع خطا، درصد ریشه میانگین مربع خطا، اریبی و درصد اریبی استفاده شد. نتایج نشان داد که پنج مدل لوچ، راتکووسکی، هایپربولیک 2، هایپربولیک 3 و هندسی تعدیل&shy;شده توانستند ارتفاع درختان صنوبر (متغیر وابسته) را برحسب قطر برابر سینه (متغیر مستقل) با بیشترین مقدار ضریب تبیین (830/0-829/0)، کمترین خطای استاندارد (758/1-756/1) و کمترین </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RMSE</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (747/0- 682/0 متر)، درصد </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">RMSE</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (511/3-177/3 درصد)، </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bias</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (331/0- تا 076/0-) و درصد </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bias</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (558/1 </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> 352/0 درصد) برآورد کنند. همچنین نتایج آزمون آماری</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">t</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> نشان داد که بین مقادیر پیش‌بینی‌شده ارتفاع برحسب این مدل&shy;ها و مقادیر اندازه&shy;گیری&shy;شده واقعی تفاوت معنی&shy;داری وجود نداشت و این مدل&shy;ها </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">توانستند<span style="color:black;"> ارتفاع درختان صنوبر را بدون اختلاف معنی&shy;داری با ارتفاع واقعی برآورد کنند.</span></span></span></strong> One of the most important issues in forest biometrics is the use of allometric functions to estimate tree height by using diameter-height models. Measuring the total height of trees is usually a complex and time-consuming process. In allometric functions, the diameter is measured directly but the height of the tree is an estimate of an allometric model, which will be more accurate if the created models were correctly designed. For this reason, diameter-height models have been considered as an important element in forest management and monitoring nowadays. Therefore, we evaluated the performance of allometric models in estimating the height of this species in the present study. For this purpose, 32 allometric models were used and the coefficient of determination, standard error, Akaike coefficient, Root Mean Square Error, percentage of Root Mean Square Error, Bias, and percent of Bias criteria were used for estimating the accuracy of each model. The results showed that five models consisting of Loetsch, Ratkowsky, Hyperbolic 2, Hyperbolic 3, and Modified Geometry were able to measure the height of poplar trees (as the dependent variable) in terms of diameter of breast height (as the independent variable) with the highest amount of coefficient of determination (0.829-0.830), The lowest amounts of standard error (1.756-1.758), RMSE (0.682- 0.747 m), the RMSE% (3.177-3.511), Bias (-0.076 to -0.331), and Bias% (0.352 -1.558). In addition, the results of the t-test showed that there was no significant difference between the predicted values of height and the actual measured values of height. Consequently, these models were able to estimate the height of poplar trees without significant difference. درختکاری, صنوبر, مدل قطر – ارتفاع, مدل‌سازی Afforestation, Poplar (Populus deltoides), Diameter-height model, Modelling 157 174 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-474-3&slc_lang=fa&sid=1 Tooba Abedi طوبی عابدی t.abedi@acecr.ac.ir 10031947532846007296 10031947532846007296 No جهاد دانشگاهی Roya Abedi رؤیا عابدی royaabedi@tabrizu.ac.ir 10031947532846007297 10031947532846007297 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز