fa بررسی تأثیرپذیری پراکنش گونه‌ی راش جنگل‌های هیرکانی از عوامل توپوگرافی (مطالعه‌ی موردی: حوزه‌ی آبخیز 51 در استان مازندران) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مطالعه و تعیین وضعیت پراکنش فعلی و آینده گونه‌های مهم جنگلی پیش‌نیاز و ضرورت برنامه‌های حفاظت و نگهداری جنگل‌ها برای ایفای نقش انکارناپذیر آن‌ها در مقابله با تغییر اقلیم جهانی، تغییر کاربری اراضی و انواع آلودگی هوا است. هدف مطالعه حاضر تعیین پراکنش گونه راش در جنگل‌های شمال ایران تحت تأثیر عوامل توپوگرافی بود. برای این منظور، موقعیت‌های پراکنش فعلی این‌گونه در حوزه آبخیز 51 استان مازندران تعیین و ارتباط بین مؤلفه‌های اصلی (شیب،‌ جهت، ‌ارتفاع) و فرعی (رطوبت توپوگرافیک، انحنای سطح و انحنای مقطع) توپوگرافی با استفاده از مدل درخت رگرسیون تقویت‌شده در نرم‌افزار آر مدل‌سازی و تحلیل شد. برای ارزیابی مدل از آماره سطح زیر منحنی (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AUC</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و آمار واقعی مهارت مرتبط با آستانه (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">TSS</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) استفاده شد. براساس نتایج، میزان سطح زیر منحنی و مهارت مرتبط با آستانه به ترتیب برابر با 82/0 و 63/0 نشان می‌دهند که مدل به‌خوبی توانسته پراکنش این‌گونه را پیش‌بینی کند. همچنین بر اساس نتایج، پراکنش این‌گونه بیشتر تحت تأثیر متغیرهای اصلی توپوگرافی (ارتفاع از سطح دریا و درصد شیب) بود و متغیرهای توپوگرافی (رطوبت توپوگرافیک،‌ انحنای مقطع و انحنای) تأثیر کمتری در پراکنش آن داشتند. درواقع، این‌گونه درشیب‌های 20 تا 60 درصد،‌ جهت‌های شمالی و شرقی‌ و ارتفاع 500 تا 1500 متر از سطح دریا احتمال حضور بیشتری دارد. این در حالی است که رویشگاه‌های واقع در این موقعیت توپوگرافی در سناریوهای تغییر اقلیم در آینده، بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند و لذا برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">حفاظت</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برای این‌گونه در جنگل‌های شمال ایران ضروری به نظر می‌رسد.</span></span></span></strong>&nbsp; Present and future distribution status of important forest species needs to be studied as a prerequisite for the need of conservation programs. This thus can play an undeniable role in tackling global climate change, land use change and air pollution. The main purpose of this study was to determine the distribution of oriental beech (<em>Fagus orientalis</em> Lipsky) under the influence of topographic factors in forests of northern Iran. In so doing, the present distribution status of this species in the 51 watershed of Mazandaran province was determined. Also, the relationship between the main topographic factors (slope, direction, elevation) and sub-components factors (topographic moisture, surface curvature and cross-section curvature) was analyzed and modeled using boosted regression tree (BRT) model and R software package. Under the curve area statistics (AUC) and actual threshold-related skill statistics (TSS) were used to evaluate the model. Findings showed that the AUC and TSS were 0.82 and 0.63, respectively. This indicates that the model was able to predict the distribution of this species. The results also showed that altitude and slope percentages had the most influence on the distribution of this species and the distribution was less affected by secondary topographic variables such as topographic moisture, cross-section curvature and surface curvature. This species is more likely to occur in slopes of 20 to 60 percent, in the northern and eastern directions, and at altitudes of 500 to 1500 meters above sea level. The habitats located at this topographic location are more likely to be affected by future climate change scenarios. Therefore planning and implementing conservation plans for this species in northern forests of Iran seems necessary.<span dir="RTL"></span> راش شرقی, رویشگاه مناسب, درخت رگرسیون تقویت‌شده, ارتفاع از سطح دریا, جهت جغرافیایی, شیب Oriental beech, Suitable habitat, Boosted regression tree, Height above sea level, geographic aspect, Slope 71 88 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-600-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Jafari علی جعفری jafari.ali@sku.ac.ir 10031947532846007281 10031947532846007281 Yes Shahrekord University دانشگاه شهرکرد Fatemeh Aliary فاطمه علی یاری homazar1988@gmail.com 10031947532846007282 10031947532846007282 No Shahrekord University دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، Koroush Ahmadi کورش احمدی kouroshahmadi66@yahoo.com 10031947532846007283 10031947532846007283 No Tarbiat Modarres دانشگاه تربیت مدرس