fa بررسی فلور، شکل زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان زیراشکوب ذخیره‌گاه ارس در منطقه چهارباغ استان گلستان تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کشور ایران با داشتن اقلیم‌ها و شرایط اکولوژیکی مختلف دارای تنوع پوشش گیاهی بالایی می‌باشد. استان گلستان یکی از استان‌های با پوشش گیاهی متنوع در کشور شناخته می‌شود. در میان گونه‌های گیاهی این استان، رویشگاه‌های جنس ارس با حضور 6 گونه بومی، از معدود سوزنی‌برگانی است که فلور گیاهی زیر اشکوب آن‌ها تاکنون به‌صورت علمی جمع‌آوری و گزارش نگردیده است. ذخیره‌گاه ارس چهارباغ با وسعت 600 هکتار، در جنوب شهر گرگان در محدوده ارتفاعی 2150 تا 3150 متر از سطح دریا به‌عنوان منطقه موردمطالعه انتخاب شد. به‌منظور شناسایی گونه‌های گیاهی و معرفی ترکیب فلوریستیکی، شکل‌زیستی و پراکنش جغرافیایی گیاهان این منطقه، نمونه‌های گیاهی طی فصل‌های رویشی سال‌های 96 و 97، جمع‌آوری و شناسایی شدند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد درمجموع فلور زیراشکوب ذخیره‌گاه ارس چهارباغ دارای 109 گونه، 80 جنس و 33 تیره است که بزرگ‌ترین تیره‌ها ازنظر تعداد گونه به‌ترتیب متعلق به تیره&shy;های گندمیان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Poaceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 12 گونه، نعناعیان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Lamiaceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 11 گونه، شب‌بویان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Brassicaceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 9 گونه، کاسنیان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Asteraceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 8 گونه، چتریان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Apiaceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 7 گونه، نرگسیان (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Alliaceae</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) با 7 گونه را شامل می‌شوند. اشکال زیستی گیاهان ذخیره‌گاه بر اساس روش رانکایر، شامل: 44 درصد در شکل زیستی همی‌کریپتوفیت، 22 درصد آن‌ها تروفیت و 12 درصد را کامفیت تشکیل می‌دهند. بررسی طیف جغرافیایی رستنی‌ها در منطقه نشان می‌دهد که 3/61 درصد گیاهان شناسایی‌شده متعلق به منطقه رویشی ایران-تورانی هستند و 2/7 درصد گونه‌ها دارای خاستگاه اروپا-سیبری می‌باشند و درعین‌حال، 7/2 درصد گونه‌ها بین این دو منطقه مشترک‌اند. علاوه بر این 9/9 درصد گونه‌ها بین منطقه رویشی ایران و تورانی و مدیترانه‌ای مشترک بوده و 9/18 درصد باقیمانده گونه‌ها به سایر مناطق رویشی متعلق‌اند یا مشترک بین چند منطقه رویشی می‌باشند. وضعیت حفاظتی گونه‌های گیاهی منطقه نشان داد که هیچ‌یک از آن‌ها در معرض خطر انقراض قرار ندارند. یک‌گونه در گروه گیاهان با تهدید کمتر (نسبتاً آسیب‌پذیر) و یک‌گونه نیز در گروهی قرار دارد که اطلاعات کافی از شرایط آن‌ها در دسترس نیست.</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></span></strong> Iran enjoys high vegetation diversity due to different climates and ecological conditions. Golestan is one of the well-known provinces with diverse flora in the country. Of the plant species of the country, Juniper genus habitats with the presence of 6 native species are one of the few needle-leaves that their under-story flora has not been collected and reported scientifically so far. Chahar Bagh Juniper Reserve with an area of 600 hectares, located in the southern part of Gorgan, with altitude range of 2150 to 3150 meters above sea level, was selected as a study area. In order to identify plant species and to introduce the floristic composition, biological form and geographical distribution of plants in the area, Plant specimens were collected and identified during the growth seasons of 2017 and 2018. The results show that in total, the under story flora of Char-Bagh Juniper Reserve has 109 taxa including 80 genera and 33 families. The largest families, belonged to the Poaceae (12 species), Lamiaceae (11 species), Brassicaceae (9 species), Asteraceae (8 species), Apiaceae (7 species) and Alliaceae (7 species), respectively. According to Raunkiaer&#39;s biological form, 44% of plants belong to the hemicryptophytes, 22% in therophytes and 12% in camaephytes. An examination of the geographical range of vegetation in the area reveals that 61.3% of identified plants belong to Iran-Turanian vegetative zone and 7.2% of the species have European-Siberian origin and at the same time, 2.7% of the species stand in between. In addition, 9.9% of the species are common between the Iran-Turanian and Mediterranean vegetative regions and the remaining 18.9% are related to other vegetative areas or are shared between several vegetation areas. The conservation status of the plant species in the area showed that none of them were endangered. One species is in the group of less threatened (relatively vulnerable) plants and one species is in a group with insufficient information on their condition.<br> &nbsp; منابع حیاتی, ذخیره‌گاه ارس, تنوع زیستی, فلور زیر اشکوب, سرو کوهی Vital Resources, Protected Area, Biodiversity, Under-story flora, Juniperus polycarpos 111 133 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-217-3&slc_lang=fa&sid=1 Monireh Arjmand منیره ارجمند monireharjmand123@gmail.com 10031947532846008300 10031947532846008300 No Gonbad دانشکده ی علوم پایه دانشگاه گنبد Abolfazl Daneshvar ابوالفضل دانشور abolfazl.daneshvar@gmail.com 4888677824 10031947532846008301 Yes Gonbad دانشکده ی علوم پایه دانشگاه گنبد Ali Sattarian علی ستاریان Sattarian.ali@gmail.com 10031947532846008302 10031947532846008302 No Gonbad دانشکده ی علوم پایه دانشگاه گنبد Raziyeh Kasalkheh راضیه کسلخه r.kasalkheh11@gmail.com 10031947532846008303 10031947532846008303 No Esfahan Uni. دانشکده ی علوم پایه دانشگاه گنبد