fa بررسی تأثیر شکل زمین و ویژگی های خاک بر صفات رویشی گونه تنگرس(.Fisch. & C. A. Mey Rhamnus pallaii) در منطقه جنگلی کندیرق خلخال با استفاده از روش تجزیه مؤلفه های اصلی تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تنگرس</span></span></strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Rhamnus pallasii</span></span></span></em><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) <strong>یکی</strong></span></span> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گونه های باارزش ذخیره&shy;گاه جنگلی کندیرق خلخال است. این پژوهش به&shy;منظور بررسی ارتباط صفات رویشی شامل ارتفاع کل، قطر یقه، قطر تاج، تعداد جست و زادآوری</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">این&shy;گونه با برخی از خصوصیات خاک و شاخص شکل زمین در جنگل&shy; کندیرق خلخال</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با استفاده از روش آنالیز</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مؤلفه&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلی انجام شد</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> برای این منظور 48 قطعه &shy;نمونه مربعی شکل&shy; و به مساحت 400 مترمربع در داخل سه شکل&shy; مختلف زمین (یال، دامنه و دره) و چهار جهت جغرافیایی (شمال، جنـوب، شرق و غرب) تعیین و مشخصه‌های کمی پایه&shy;های تنگرس اندازه&shy;گیری شد. همچنین در هر قطعه&shy;&shy;نمونه، یک نمونه &shy;&shy;خاک از</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> عمق صفر تا </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">30 سانتی&shy;متر تهیه شد تا با استفاده از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">روش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تجزیه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مؤلفه‌های اصلی، ارتباط عامل&shy;های خاک با پراکنش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تنگرس</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">موردبررسی قرار گیرد. نتایج نشان داد پراکنش این‌گونه از ارتفاع 1030 تا 2250 متر از سـطح دریا متغیراست. بیشترین میانگین ارتفاع (74/1 متر)، قطر&shy;یقه (65/5 سانتی&shy;متر)، قطر&shy;تاج (75/1&shy;متر)، میانگین تعداد جست (20/13) در فرم دامنه و تعداد زادآوری (4/7 اصله نهال در قطعه&shy;نمونه) در فرم دره به‌دست‌آمده. نتایج حاصل از آنالیز مؤلفه&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اصلی (</span></span></strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCA</span></span></span><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) نشان داد در محدوده ارتفاعی 1030 تا 2250 متر از سطح دریا، بافت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خاک به‌ویژه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">درصد شن و سیلت، درصد کربن آلی و درصد ازت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شرایط</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مناسب&shy;تری</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">را</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برای</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">حضور و رشد رویشی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">این‌گونه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در فرم&shy;های دره&shy; و دامنه&shy; در جهت&shy;های جنوبی منطقه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">موردبررسی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">فراهم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">آورده</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">است. نتایج</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">این</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تحقیق</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">می&shy;تواند در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تشریح</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">پایداری</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اکوسیستم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و نیز اقدامات حفاظتی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">احیایی از قبیل نهال&shy;کاری و اصلاح ساختار جنگل‌های تخریب‌شده در فرم‌های دامنه&shy;ای و دره&shy;&shy;ای مورداستفاده قرار گیرد.</span></span> </strong> <em>Rhamnus pallasii</em> is one of the most important and valuable species in Khalkhal forest area. This study aimed to determine the relationship between vegetation properties of <em>Rhamnus pallasii</em> with soil and physiographic factors using PCA analysis in this forest reserve. In so doing, from 1030 to 2250 m.a.s.l, 48 sample plots of square shape with an area of 400 m2, in three land forms (ridge, valley and slope) in four aspects (north, south, east and west) were selectively determined and quantitative characteristics of <em>Rhamnus pallasii</em> such as total height, collar diameter, crown diameter, shoot and regeneration were measured. In addition, in each sample plot, a mixture soil samples were collected from 0 to 30 cm and some of its physical and chemical properties were measured in the laboratory. In order to study the relationship between <em>Rhamnus pallasii</em> distribution and soil characteristics, a survey was done by principal component analysis. The results showed that the distribution range of Buckthorn varies from 1030 to 2250 m.a.s.l. In general, hillsides and valley forms with south -facing hillsides are suitable sites for this species. The highest mean of height (1.74 m), collar diameter (5.65 cm) and crown diameter (1.75 m) on slope land form and number of regeneration in sample plots (7.4) were observed on valley land form. Results from PCA analysis revealed that in the altitude range of 1030 to 2250 m.a.s.l, the soil texture, especially sand% and silt%, OC% and N% were more suitable conditions for the presence and growth of this species in valley and slope forms in the southern aspects area provided. The results of this study can be used to describe ecosystem sustainability as well as conservation and reforestations such as planting with this species and modifying the structure of deforested forests in the studied areas. تجزیه مؤلفه‌های اصلی, خلخال, تنگرس, شرایط رویشگاهی, عامل‌های خاک, فیزیوگرافی Habitat conditions, Khalkhal, Buckthtorn, Physiography, Principal component analysis, Soil factors 1 18 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-582-1&slc_lang=fa&sid=1 younes rostamikia یونس رستمی کیا younesrostamikia@gmail.com 1465740864 10031947532846007267 Yes Forests and Rangelands Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ardabil, Iran بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران Mohammad Fattahi محمد فتاحی mfattahi2000@yahoo.com 10031947532846007268 10031947532846007268 No Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, I.R. Iran. موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.