fa بررسی اثر فاصله از منبع و نوع گونه بر توانایی جذب فلزات سنگین توسط گونه‌های درختی اطراف کارخانه سیمان نهاوند تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">این مطالعه اثر فاصله، نوع گونه و ویژگی</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های فیزیکی و شیمیایی بر توانایی جذب فلزات سنگین توسط گونه‌های درختی اطراف کارخانه سیمان نهاوند را بررسی می&shy;نماید. در مطالعه‌ی حاضر خاک فواصل 1000،800،500،300 و 2000 متری اطراف کارخانه سیمان نهاوند و برگ گونه‌های درختی شامل اقاقیا (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Robinia Pseudoacacia L</span></span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">.)، صنوبر (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Populus nigra L</span></span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، سنجد (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Elaeagnus angustifolia L</span></span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، زبان‌گنجشک (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fraxinus excelsior</span></span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و سرو خمره‌ای (</span></span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Thuja orientalis L</span></span></span></span></em></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) مورد نمونه‌برداری قرار گرفت و پس از آماده‌سازی و هضم نمونه‌ها به روش هضم تر، غلظت فلزات سنگین (کادمیوم، منگنز، نیکل و روی) با استفاده از دستگاه جذب اتمی در نمونه‌ها اندازه</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیری شد. همچنین برای نمونه‌های خاک </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pH</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">EC</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و ماده آلی محاسبه شد. اثر فاصله، اثر گونه و اثر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک بر تجمع فلزات سنگین با استفاده آزمون کروسکال والیس بررسی شد. به‌منظور تعیین گونه‌ با تجمع دهندگی بالا دو شاخص انباشت فلزات سنگین و شاخص تجمع زیستی به‌کار گرفته شد. نتایج نشان داد بین گونه‌های مختلف ازنظر مقدار فلزات سنگین در برگ اختلاف آماری معنی‌داری وجود دارد (</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">p<0.05</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">). براساس نتایج به‌دست‌آمده اثر فاصله روی تجمع فلزات سنگین در گونه‌های مورد بررسی برای برخی فلزات سنگین معنی‌دار بود. براساس شاخص انباشت فلزات، گونه‌ سنجد از تجمع بالاتری برای مجموع فلزات سنگین مورد بررسی برخوردار است و با توجه به مقادیر شاخص تجمع زیستی گونه‌های موردمطالعه برای کادمیوم، منگنز و روی انباشتگر متوسط محسوب می‌شوند. با توجه معنی‌دار بودن اثر فاصله و نوع گونه و همچنین ارتباط بین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی با تجمع فلزات سنگین در برگ گیاه، این فاکتورها به هنگام طراحی و کاشت سیستم‌های کنترل آلودگی فلزات سنگین در نواحی آلوده بایستی مدنظر قرار گیرند و به‌دلیل قابلیت بالای گونه‌ سنجد در تجمع فلزات سنگین این‌گونه جهت کنترل آلودگی در مناطق آلوده به چندین فلز سنگین پیشنهاد می‌شود.</span></span></span></strong><strong><em><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:5.0pt;"></span></span></span></em></strong><br> &nbsp; This study aims at investigating the effect of distance from source, species type and soil physical chemical properties on the absorption ability of heavy metals by tree species around the Nahavand cement factory. In the present research, soil and tree leaf (<em>Pseudoacacia L</em>, <em>Populus nigra L</em>, <em>Elaeagnus angustifolia L</em>, <em>Fraxinus excelsior</em> and <em>Thuja orientalis L</em>) samples were taken from 300, 500, 800, 1000 and 2000 m distances from Nahavand cement factory. &nbsp;After preparation and digestion of samples, the concentration of heavy metals (Cd, Mn, Ni and Zn) were also measured using atomic absorption spectrometry. Also, for soil samples; pH, EC and organic matter were calculated. The effect of distance, species, and soil physical and chemical properties on the heavy metals accumulation was investigated using Kruskal-Wallis test. In order to determine the species with the highest accumulation, the Metal Accumulation Index and Bio Concentration Factor indices were used. The results showed that there is significant differences among the heavy metals in the leaf in various tree species (p <0.05). Based on the results, the effect of distance on heavy metal accumulation in the studied species was significant for some heavy metals. According to the metal accumulation index, the <em>Thuja orientalis L</em> species had a higher accumulation for all of the heavy metals, and according to the Bio Concentration Factor index values, the studied species are considered as moderate accumulator for Cd, Mn and Zn. Considering the significant effect of distance and species type and also the relationship between soil physical and chemical properties and heavy metals in the tree leaves, these factors should be considered when control systems for designing and planting were used for polluted areas. Due to the high capacity of the <em>Thuja orientalis L</em>, it is recommended for pollution control in contaminated areas with several heavy metals.<br> &nbsp; تجمع فلزات سنگین, گونه‌های درختی, کارخانه سیمان نهاوند, شاخص MAI Heavy metals accumulation, Tree species, Nahavand cement factory, MAI index 321 343 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-98-5&slc_lang=fa&sid=1 Eisa Solgi عیسی سلگی e.solgi@yahoo.com ‎‏ ‏ 10031947532846008336 10031947532846008336 Yes Malayer University دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه ملایر Ali Zamanian ‎ علی زمانیان ali.zamanian54@gmail.com 10031947532846008337 10031947532846008337 No Malayer University دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه ملایر Fouzieh Beigmohammadi فوزیه ‎ بیگ محمدی ‌ fouzieh.b.36@gmail.com 10031947532846008338 10031947532846008338 No Malayer University دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه ملایر