fa اثر تخریب جنگل و تغییر کاربری اراضی بر برخی شاخص‌های زیستی خاک (مطالعه موردی: جنگل بلوط ایرانی در استان فارس) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌ منظور بررسی اثر تخریب جنگل و تبدیل آن به کاربری کشاورزی، تحقیقی در منطقه دشت ارژن-فارس با تکیه بر بعضی از ویژگی&shy;های زیستی خاک انجام شد. در همین راستا دو کاربری جنگل بلوط ایرانی و زمین کشاورزی زیر کشت با سابقه بیش از 20 سال در مجاورت هم مورد ارزیابی قرار گرفت. در هر کاربری نمونه&shy;های خاک از عمق 10-0 سانتی</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">&shy;</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">متر جمع&shy;آوری شد. بدین منظور 3 قطعه‌نمونه تصادفی با ابعاد 10&times;10 متر در هر کاربری پیاده و نمونه‌برداری انجام شد. بعد از انتقال نمونه‌های خاک به آزمایشگاه مشخصه&shy;های زیستی شامل تنفس پایه و برانگیخته میکروبی، کربن و نیتروژن بیوماس میکروبی، ضریب متابولیکی، شاخص قابلیت دسترسی به کربن، نسبت کربن بیوماس میکروبی به کربن آلی به انضمام آنزیم&shy;های اوره&shy;آز، آلکالین فسفاتاز، اسید فسفاتاز و دهیدروژناز مورد سنجش قرار گرفت. به‌ منظور تجزیه‌ و تحلیل آماری از آزمون تی غیرجفتی استفاده شد. نتایج نشان داد که مقادیر مشخصه&shy;های میکروبی خاک در توده جنگلی بلوط ایرانی حدود 2 تا 3 برابر بیشتر از کاربری کشاورزی است. اگر چه نسبت کربن بیوماس میکروبی به کربن آلی در کاربری جنگل بلوط حدود 10 درصد بالاتر بوده ولی ضریب متابولیکی و شاخص دسترسی به کربن در هر دو کاربری مشابه بود. از سوی دیگر، فعالیت آنزیم آلکالین فسفات از در زمین کشاورزی زیر کشت یونجه، به دلیل مصرف کودهای فسفاته، بیشتر از جنگل بلوط ایرانی بود در حالی‌که فعالیت سایر آنزیم&shy;ها دارای تفاوت معنی&shy;دار آماری نبود. نتایج این پژوهش به‌طور واضح نشان داد که حفظ جنگل&shy;های بلوط ایرانی در اکوسیستم ارزشمند زاگرس می&shy;تواند سبب حفظ کیفیت خاک شود.</span></span></span></strong><br> &nbsp; To understand the effects of forest degradation and their conversion to farmlands, the present study was conducted with an emphasis on some soil biological indices. In this regard, two different land use (i.e. an oak natural stand and a farm next to the forest and under cultivation since 20 years ago) were surveyed. Within the each land use, three sampling plots (10 m&times;10 m areas) were randomly set and the soils were taken form 0-10 cm depth. In the laboratory, some biological parameters such as basal respiration, substrate induced respiration, microbial biomass carbon and microbial biomass nitrogen, metabolic quotient, carbon availability index, Cmic/Corg, urease, alkaline and acid phosphatase and dehydrogenase enzymes were measured. The data were statistically analyzed by independent sample t-test. The results indicated that whole of the microbial parameters in the natural forest were 2-3 times more than those in farmland. Although value of Cmic/Corg in the forest site was higher around 10% than the farmland, the values of metabolic quotient, carbon availability index were the same for both studied land uses. On the other hand, activity of alkaline phosphatase, due to phosphate fertilizers, was higher in the alfalfa cultivated farmland. According to the findings, protection of the natural oak ecosystems can maintain soil quality. کیفیت خاک, جنگل طبیعی, اکوسیستم زاگرس, آنزیم‌ آلکالین فسفاتاز, تنفس میکروبی, بیوماس میکروبی Soil quality, Natural forest, Zagros, Alkaline phosphatase enzyme, Microbial respiration, Microbial biomass. 319 332 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-46-4&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Zarafshar مهرداد زرافشار M.zarafshar@areeo.ac.ir 10031947532846006904 10031947532846006904 Yes Natural Resources Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس. Mohammad Matinizadeh محمد متینی زاده mohamadmatinizadeh@yahoo.com 10031947532846006905 10031947532846006905 No Forest Research Division, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran بخش تحقیقات جنگل، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع ایران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. Mohammad Javad Rousta محمدجواد روستا mjrousta@yahoo.com 10031947532846006906 10031947532846006906 No Soil Conservation and Watershed Management Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran. بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس. Seyed Kazem Bordbar سید کاظم بردبار sbordbar86@gmail.com 10031947532846006907 10031947532846006907 No Natural Resources Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس. Yahya Kooch یحیی کوچ yahya.kooch@yahoo.com 10031947532846006908 10031947532846006908 No Faculty of Natural Resources and Marin Science, Tarbiat Modares University, Noor, Mazandaran, Iran. گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران. Mohammadreza Negahdarsaber محمدرضا نگهدار صابر sabersiamak@gmail.com 10031947532846006909 10031947532846006909 No Natural Resources Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس. Alireza Abbasi علیرضا عباسی a.abasi@areeo.ac.ir 10031947532846006910 10031947532846006910 No Natural Resources Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس. Kokab Enayati کوکب عنایتی enayatik@yahoo.com 10031947532846006911 10031947532846006911 No Soil Conservation and Watershed Management Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Shiraz, Fars, Iran. بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. فارس.