fa تغییرات ویژگی های شیمیایی خاک در توده های بلوط ایرانی با شدت خشکیدگی متفاوت تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هدف از این تحقیق بررسی روند برخی از تغییرات شیمیایی خاک در توده‌های خشکیده بلوط در شمال غربی ایلام بود. چهار گروه مطالعاتی شامل شاهد (بدون خشکیدگی)، خشکیدگی خفیف، خشکیدگی متوسط و خشکیدگی شدید بر اساس تعداد درختان و تعداد شاخه&shy;های خشکیده در واحد سطح خاک انتخاب گردید. سپس در هر گروه، نمونه&shy;برداری خاک با چهار تکرار انجام گرفت. پس از عملیات نمونه&shy;برداری و آماده&shy;سازی نمونه&shy;ها، ویژگی&shy;هایی ازجمله کربنات کلسیم معادل، فسفر، پتاسیم و روی قابل‌استفاده گیاه اندازه&shy;گیری گردید. آنگاه تجزیه‌وتحلیل آماری داده&shy;ها با نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">9.2</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">SAS v</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و مقایسه میانگین&shy;ها با آزمون چند دامنه&shy;ای دانکن انجام گرفت. نتایج نشان داد که غلظت کربنات کلسیم معادل در محل&shy;&shy;های بدون خشکیدگی نسبت به محل&shy;های با خشکیدگی شدید کمتر بود. همچنین با تغییر مکان از بدون خشکیدگی به‌طرف خشکیدگی زیاد، غلظت فسفر قابل‌جذب خاک روند کاهشی داشت. غلظت قابل‌جذب این عنصر غذایی در خاک در جهت شمالی از 1/18 میلی&shy;گرم در کیلوگرم در عمق صفر تا 25 سانتی&shy;متری در محل بدون خشکیدگی به 0/13 میلی&shy;گرم در کیلوگرم در محل با خشکیدگی شدید رسید. ظرفیت تبادل کاتیونی در عمق صفر تا 25 سانتی&shy;متری جهت جنوبی، از 1/13 سانتی مول مثبت در کیلوگرم در محل بدون خشکیدگی، به 21/9 سانتی مول مثبت در کیلوگرم در محل با خشکیدگی شدید کاهش یافت. تعیین تغییرات ویژگی&shy;های شیمیایی خاک به&shy;ویژه ویژگی&shy;های با اهمیت خاک ازنظر توان تحمل درختان به شرایط نامناسب محیطی ازجمله آهک به‌عنوان عامل منفی و عناصر غذایی مانند پتاسیم و روی به‌عنوان عوامل مثبت می&shy;تواند در مدیریت بهتر جنگل کمک‌کننده باشد. با توجه به تشدید خشکی درختان در شرایط کاهش نیتروژن، پتاسیم و روی، باید نسبت به حفظ ماده آلی، محلول&shy;پاشی عنصر روی و مصرف پتاسیم به‌ویژه در نهال&shy;کاری&shy;های جدید اقدام نمود.</span></span></strong><br> &nbsp;<br> &nbsp; The aim of this study was to investigate some soil chemical properties in dieback of oak stands in northwestern Ilam. In this investigation, in order to detect this variation trend, the area of affected decline oak trees was divided to four groups of control (without Oak dieback), slight, middle and severe Oak dieback based on tree and branch number per soil surface unit. In each study group, soil sampling was done with four replications. After soil sampling operation and preparation, experimental properties such as calcium carbonate, total nitrogen, available phosphour (P), potassium (K), zinc (Zn) and cation exchangeable capacity (CEC) were determined by three replications. Data were analyzed by Statistical Analysis System (SAS) program v 9.2 and comparisons among means were done by Duncans, multiple range test (DMRT) at p<0.05. Analysis of variation of data indicated that a TNV content with the high effect on availability of nutrient elements had an increasing trend from without to &nbsp;severe Oak decline locations. In addition, with any change in location from without oak decline to sever decline, nitrogen, available phosphorus and zinc concentration witnessed a decreasing trend. Amount of CEC in depth of 0 to 25 cm of southern aspect reduced from 13.1 cmol+ kg- in without Oak decline to&nbsp; 9.21 cmol⁺ kg^-1 in severe Oake decline site. Concentration of this nutrient decreased from 18.1 mg kg^-1 in depth of 0-25 cm in whitout oak decline to 13.0 mg kg^-1 in severe oak decline lication. A decreasing trend of available potassium and zinc concentrations were also observed. Therefore, higher Oak decline in locations with lower P, K and Zn &nbsp;make some recommendations for their development and reclamation for forest management.<br> &nbsp; خشکیدگی بلوط, جنگل های ایلام, عناصر غذایی, ظرفیت تبادل کاتیونی Oak dieback, Ilam forests, Nutrient elements, Cation exchangeable capacity 265 283 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-555-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Soleimani رضا سلیمانی rsoleimani@ut.ac.ir 3340084394 10031947532846008329 Yes 1Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران Ali Najafifar مهدی پور هاشمی parhamra@yaohoo.com 3258653791 10031947532846008330 No 1Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ilam, Iran موسسه تحقیقات جنگل و مراتع، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران