fa کارایی شاخص‌های نمونه‌برداری در تحلیل الگوی مکانی گونه‌های چوبی در جنگل‌های زاگرس مرکزی (منطقه کلخانی کوهدشت لرستان) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">استفاده از روش‌های مناسب در برآورد الگوی مکانی درختان از اهمیت بالایی برخوردار است. به‌منظور بررسی کارایی شاخص‌های نمونه‌برداری در تعیین الگوی مکانی پنج گونه چوبی (بلوط ایرانی، کیکم، بادام‌کوهی، بنه و زالزالک)، محدوده‌ای به وسعت 35 هکتار از جنگل کلخانی واقع در کوهدشت لرستان آماربرداری صددرصد شد. موقعیت مکانی گونه‌ها، نوع گونه و قطر بزرگ و کوچک تاج برداشت شد. نقشه پراکنش مکانی گونه‌ها تهیه و الگوی مکانی مطلق با روش نزدیک‌ترین همسایه و تابع </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">K</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> رایپلی در محیط </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">ArcGIS</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> تعیین شد. سپس الگوی مکانی گونه‌ها با استفاده از شاخص‌های فاصله‌ای (جانسون و زایمر، </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">C</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، هاپکینز، هاینز و ابرهارت) و قطعه‌نمونه (نسبت واریانس به میانگین، موری‌سیتا، استانداردشده موری‌سیتا، گرین و خوشه‌بندی) برآورد و کارایی هرکدام در مقایسه با‌ شاخص نزدیک‌ترین همسایه و تابع </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">K</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> رایپلی ارزیابی گردید. نتایج نشان داد؛ گونه غالب منطقه، بلوط ایرانی با 5/61 درصد از کل گونه‌ها بود. بلوط ایرانی و زالزالک با متوسط سطح تاج پوشش 36/11 و 89/2 مترمربع به ترتیب بالاترین و پایین‌ترین مقادیر را دارا بودند. نتایج تحلیل الگوی مکانی واقعی گونه‌ها با شاخص نزدیک‌ترین همسایه و </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">K</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> رایپلی برای کل گونه‌ها کپه‌ای به دست آمد. همه شاخص‌های روش قطعه‌نمونه نیز الگوی کپه‌ای را برای پنج گونه برآورد کردند. از شاخص‌های فاصله‌ای تنها شاخص هاینز برای پنج گونه الگوی کپه‌ای را برآورد کرد. در کل بهترین شاخص‌ها برای تعیین الگوی مکانی گونه‌ها، شاخص فاصله‌ای هاینز و پنج شاخص قطعه‌نمونه ارزیابی شدند؛ بنابراین در عملیات پرورشی و اصلاحی جنگل با استفاده از گونه‌های موردمطالعه بایستی الگوی کپه‌ای را در نظر گرفت</span></span></span></strong> It is so important to apply suitable methods to have a reliable estimation of the spatial distribution of trees. This research was aimed to determine and evaluate the spatial pattern of five species by distance- and density-based indices (Quercus brantii, Acer moncepesulanum, Crataegus aronia, Pistacia atlantica & Amygdalus lycioides) in the Kalkhani Forest in Koudasht Lorestan province, Iran. For this purpose, an area of 35 ha was full-callipered. Spatial location, the type of species and big and small diameter crown was measured. The true spatial pattern of five species was determined by nearest neighbor method and Ripley&rsquo;s K Function. The methods of spatial pattern were used fixed area plots (such as:Variance-to-Mean Ratio, Index cluster, Green, Morisita and Standardized morisita) and distance methods (Johnson and Zimmer, Eberhart, Hopkins, Hinez and C index). Data analysis were accomplished by using of Ecological Methodology and ArcGIS softwares. The results indicated that the main species was Quercus brantii Lindl. with 61.5 % of frequency species .Also, the mean values the highest and lowest crown area belong to Quercus brantii (11.36 m2) and Crataegus aronia (2.89 m2), respectively. The true spatial pattern of the five species trees in the studied stand was clumped. All of the applied density-based indices showed a clumped pattern for five trees species. Among the distance-based indices only&ldquo;Hines&rdquo; could estimate the clumped pattern of the studied species. In general, the best indices to determine spatial pattern for studied species were all of density-based indecies and Hines index. Therefore this conclusion in silvicultural operation should be considered on five species. الگوی پراکنش مکانی,تابع K رایپلی , شاخص‌های فاصله‌ای و قطعه‌نمونه, شاخص نزدیک‌ترین همسایه, کلخانی. density and distance-based indices, Kalkhani, Nearest neighbor, Ripley’s K Function, Spatial distribution pattern. 327 343 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-457-1&slc_lang=fa&sid=1 Ziba Pirmohammadi زیبا پیرمحمدی pirmohammadiz2020@gmail.com 4199196498 10031947532846005020 Yes Ilam University دانشگاه ایلام Ali Mahdavi علی مهدوی a_amoli646@yahoo.com 10031947532846005021 10031947532846005021 No Ilam University دانشگاه ایلام