fa اثر عوامل محیطی بر پراکنش گروه‌های اکولوژیک رویشگاه سیاه‌تلوPaliurus spina- christi Mill. (بررسی موردی: مرزن‌آباد چالوس) تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">گونه سیاه‌تلو (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">Paliurus spina- christi</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">) در سه منطقه رویشی کشورمان (جنگل‌های شمال، ارسباران و زاگرس) به‌صورت طبیعی رشد می‌کند؛ اما تاکنون پژوهشی در ارتباط با رویشگاه این ‌گونه صورت نگرفته است. بنابراین تحقیق حاضر با هدف بررسی اثر عوامل محیطی بر پراکنش گروه‌های اکولوژیک رویشگاه سیاه‌تلو در جنگل‌های شمال کشور انجام‌شده است. بدین منظور برای در نظر گرفتن شرایط مختلف، نمونه‌برداری‌ها بر اساس واحدهای شکل زمین انجام و اندازه قطعات نمونه مربعی شکل به روش حداقل سطح، 400 مترمربع تعیین شد. در هر قطعه‌نمونه پس از ثبت اطلاعات موجود، نسبت به برداشت نمونه خاک اقدام شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">PC-ORD</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> و به کمک آنالیز دوطرفه گونه‌های معرف (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">TWINSPAN</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">) پوشش گیاهی منطقه تیپ بندی شد و در نهایت برای بررسی ارتباط رابطه هر یک از گونه‌های گیاهی و عوامل محیطی از نرم‌افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">CANOCO</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> و آنالیز تطبیق متعارفی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">CCA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">) استفاده شد. با استفاده از آنالیز دوطرفه گونه‌های معرف چهار تیپ گیاهی مشخص شد. نتایج نشان داد که گونه‌های متفاوتی به ‌غیر از گونه سیاه‌تلو، مانند آلوچه وحشی، زرشک، انار، سرو نقره‌ای و ممرز به ‌عنوان گونه‌های شاخص منطقه هستند. همچنین نتایج تجزیه ‌و تحلیل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">CCA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> نشان داد که مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">C/N</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">، نیتروژن، رطوبت اشباع خاک، وزن مخصوص ظاهری، تخلخل، رس، فسفر و پتاسیم تبادلی خاک عوامل تأثیرگذار در پراکنش پوشش گیاهی رویشگاه سیاه‌تلو هستند. از طرف دیگر، کربن، ماده آلی، شن، سیلت، ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهت جغرافیایی بر روی پراکنش گروه‌های اکولوژیک گیاهی اثر معنی‌داری نداشتند. با توجه به نتایج، حضور گونه سیاه‌تلو ارتباط مستقیمی با مقادیر نیتروژن و وزن مخصوص ظاهری دارد. همچنین در این پژوهش نشان داده شد که با استفاده از نتایج </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10pt;">CCA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">، امکان تعیین ارتباط بین هر یک گونه‌های گیاهی و مهم‌ترین متغیرهای محیطی وجود دارد</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">.</span></span></strong> <strong><em>The Paliurus spina- christi</em></strong><strong> species grow naturally in three different vegetation regions of Iran (Northern forests, Arsbaran and Zagros forests). But so far no research has been carried out on the sites of this species. Therefore, present study was conducted to investigate the effect of environmental factors on distribution of</strong> <strong>ecological groups in <em>Paliurus spina- christi</em> site in the Northern forests of Iran. To consider different condition of the study area, sampling was done based on land units and size of square-shaped plots was 400 m²that it was determined by minimum area method. After recording existing data in each plot, soil samples were collected from the sampling plots. Then, vegetation data were classified by Two-Way Indicator Species Analysis (TWINPAN) using PCORD software and finally, Canonical Correspondence Analysis (CCA) were used to investigate the relation of each plant species and environmental factors, by CANOCO software. According to the results of TWINSPAN, there were four vegetation types in the study area. The results showed that different species, such as <em>Pyrus cerasifera</em>, <em>Berberis vulgaris</em></strong><em>, </em><strong><em>Punica granatum</em></strong><em>, </em><strong><em>Cupressus</em></strong> <strong><em>arizonica</em></strong> <strong>and</strong> <strong><em>Carpinus betulus</em></strong> <strong>are indicators species of the study area, replace of <em>Paliurus spina- christi</em>. Also, the results of CCA showed that amount of C/N, N, saturated water content,</strong> <strong>bulk density, porosity, clay, phosphorus and soil potassium are effective factors on distribution of vegetation in <em>Paliurus spina-christi</em> site. On the other hand, C, organic matter, sand, silt, altitude, slope and aspect have not significant effect on plant ecological groups. According to results, the presence of <em>Paliurus spina-christi</em> is directly related to amount of N and bulk density. In this study, it was clearly shown that using CCA, it is possible to determine the relationship between each plant species and the most important environmental factors.</strong><br> &nbsp; آنالیز تطبیق متعارفی, آنالیز دوطرفه گونه معرف, ویژگی‌های فیزیوگرافی, جنگل‌های شمال, طبقه‌بندی و رسته‌بندی Canonical Correspondence Analysis, Classification and Ordination, Physiographical characteristics, Northern forests of Iran, Two-Way Indicator Species Analysis 345 359 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-393-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Janatbabaei مصطفی جنت بابایی janatbabei@ut.ac.ir 10031947532846005032 10031947532846005032 No Yazd University دانشگاه یزد Gholamhosein Moradi غلامحسین مرادی moradi@yazd.ac.ir 10031947532846005033 10031947532846005033 Yes Yazd University دانشگاه یزد Jahangir Feghhi جهانگیر فقهی jfeghhi@ut.ac.ir 10031947532846005034 10031947532846005034 No University of Tehran دانشگاه تهران