fa تأثیر برش اندام هوایی بر ویژگی‌های رویشی و زایشی دو گونه‌ی علوفه‌ای Astragalus effusus و Astragalus cyclophyllon تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">چرای متعادل دام ضامن حفاظت از منابع طبیعی و عامل افزایش کمی و کیفی تولید و بهبود ترکیب گیاهی در اکوسیستم&rlm;های مرتعی است. همچنین آگاهی از تأثیرات شدت</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">های چرای مختلف دام</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">ها روی گیاهان می</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">تواند به</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">عنوان ابزاری سودمند جهت مدیریت منابع مورداستفاده قرار گیرد. مطالعه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">ی حاضر باهدف تعیین میزان آسیب&shy;پذیری یا مقاومت و همچنین میزان رشد مجدد دو گونه مرتعی </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">Astragalus</span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;"> <em>cyclophyllon</em></span></span></strong> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">Astragalus</span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;"> <em>effuses</em></span></span></strong> <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">در طی دو فصل رویش (سال&shy;های 1390-1389) در مراتع نیمه استپی ایستگاه تحقیقاتی آبخیزداری سد زاینده‌رود واقع در استان چهارمحال و بختیاری صورت پذیرفته است. شبیه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">سازی اثر چرای دام بر دو گونه موردمطالعه در قالب طرح فاکتوریل با استفاده از تیمار قطع در چهار شدت صفر، 30، 50 و 80 درصد بر روی 240 پایه گیاهی در طی سه مرحله بافاصله زمانی 20 روز در طول فصل رویش (اوایل بهار تا اواسط تابستان) انجام شد. قبل از انجام هر تیمار تعداد گل و بذر شمارش‌شده و ارتفاع و تولید هر پایه اندازه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">گیری شد. تجزیه‌وتحلیل داده&shy;ها با استفاده از مدل عمومی خطی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">GLM</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">) و آنالیز واریانس یک‌طرفه انجام گرفت. نتایج به‌دست‌آمده تفاوت معنی&shy;داری را برای اثرات دوساله‌ی تیمار قطع بر متغیرهای تعداد گل، تعداد بذر، ارتفاع و تولید در هر دو گونه موردبررسی را نشان داد. نتایج نشان داد که تیمار قطع 30 و 50 درصد حدود 5/2 برابر و تیمار قطع 80 درصد بیش از 5 برابر تولیدات گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">A. effuses</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> را نسبت به تیمار شاهد کاهش داده است درحالی‌که در گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">A. cyclophyllon</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> تیمارهای 30، 50 و 80 درصد قطع، موجب کاهش 2/2، 3/3 و 6/6 برابری تولیدات در مقایسه با تیمار کنترل گردید. بر اساس نتایج این تحقیق، گونه&shy;ی </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">A. effuses</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> با افزایش شدت برداشت، حساسیت کمتری را نسبت به گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">A. cyclophyllon</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> نشان داد. بنابراین با توجه به تحمل چرایی بالاتر گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10pt;">A. effuses</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">، این‌گونه می&shy;تواند گزینه&shy;ی مناسبی برای اصلاح و توسعه&shy;ی مراتع نیمه استپی جهت بهره&shy;برداری توسط دام باشد.</span></span></strong><strong><em><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:5pt;"></span></span></em></strong><br> &nbsp; The balanced grazing is a critical managing factor regarding to resource conservation and quantitative and qualitative increase of plants production at the rangeland ecosystems. In addition, understanding the effects of different grazing intensity on the dominant plants can be used as a valuable tool in order to resource management. The current study aimed to determine vulnerability and tolerance as well as amount of re-growth of <em>Astragalus cyclophyllon</em> and <em>Astragalus effuses</em> in the two growth season (2010-2011) in the semi-steppe rangeland in the research station of Zayanderod dam, Charmahal va Bakhtiari. Simulation of animal grazing was carried out by cutting treatment of 0, 30, 50 and 80 percent of total plant on the 240 individuals plant across three time with 20-day time interval according to the growing season. Before applying each treatment, number of flower and seed, height and production were measured. In order to statistical analysis, the GLM and one-way-ANOVA were employed. The results showed that two years cutting treatment in both studied species had a significant effect on the number of flower and seed, height and production. According to the results, the production of <em>A. effuses</em> was decreased about 2.5 and 5 times under cutting of 30-50 and 80 percent, respectively while, treatment of 30, 50 and 80 percent of cutting in the <em>A.</em> <em>cyclophyllon </em>resulted in decreasing of production about 2.2, 3.3 and 6.6 times. Based on the results, by increase the cutting intensity <em>A. effuses</em> was less sensitive than <em>A.</em> <em>cyclophyllon.</em> Therefore, <em>A. effuses</em> could be suitable species regarding to the improve and developing for sustainable utilization in the semi-steppe rangeland.<br> &nbsp; مقاومت چرایی, اصلاح مراتع, شبیه‎سازی چرا, مدیریت, چهارمحال و بختیاری. Grazing tolerance, Rangeland improvement, Grazing simulation, Management, Charmahal va Bakhtiari 169 187 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-279-1&slc_lang=fa&sid=1 Pejman tahmasebi پژمان طهماسبی Pejman.tahmasebi@nres.sku.ac.ir 10031947532846004991 10031947532846004991 Yes Shahrekord university دانشگاه شهرکرد Narges Manafian نرگس منافیان Manafian.N@gmail.com 10031947532846004992 10031947532846004992 No Shahrekord university دانشگاه شهرکرد Ataollah Ebrahimi عطاللله ابراهیمی ataollah.ebrahimi@gmail.com 10031947532846004993 10031947532846004993 No Shahrekord university دانشگاه شهرکرد Mohsen Faal Feizabadi محسن فعال فیض آبادی Mo.faal65@gmail.com 10031947532846004994 10031947532846004994 No Shahrekord university دانشگاه شهرکرد Reza Omidi pour رضا امیدی پور R.omidipour@stu.sku.ac.ir 10031947532846004995 10031947532846004995 No Shahrekord university دانشگاه شهرکرد