fa بررسی ذخیره کربن در مناطق اقلیمی مختلف و عوامل تأثیرگذار بر آن در استان کردستان تخصصي Special كاربردي Applicable <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در دهه&shy;های اخیر، تغییر </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اقلیم و </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">افزایش </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دمای جهان (گرمایش جهانی) از مهم‌ترین چالش&shy;های جهانی است که توجه محققین را به خود جلب نموده است. اطلاع از اثرات تغییر اقلیم بر میزان کربن خاک می&shy;تواند به‌عنوان یکی از بهترین ابزارها برای درک بهتر چرخه کربن خاک مورداستفاده قرار گیرد. ازاین‌رو این مطالعه به‌منظور </span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بررسی و مقایسه میزان ذخیره کربن در مناطق اقلیمی مختلف و همچنین تعیین مهم‌ترین عوامل محیطی (عوامل خاکی، بارش و ارتفاع) مؤثر بر میزان ذخیره کربن در هر سه منطقه دزلی (اقلیم مرطوب)، نران (اقلیم &rlm;خشک) و گردنه&lrm;مروارید (اقلیم نیمه‌خشک) در استان کردستان موردبررسی قرار گرفت. برای این منظور </span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در منطقه دزلی 6، نران 3 و گردنه مروارید 4 سایت انتخاب و در آن نمونه خاک ترکیبی از3 نقطه برداشت شد</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">. برای مطالعه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در هر رویشگاه اقدام به حفر سه پروفیل از عمق 0-50 سانتی&rlm;متری خاک گردید (درمجموع 39 نمونه خاک). آنالیز آماری با استفاده از تجزیه واریانس یک‌طرفه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">one-way ANOVA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و آنالیز رگرسیون انجام گرفت. نتایج نشان داد که میزان ذخیره کربن در سه منطقه دارای تفاوت معنی&shy;داری هستند بطوریکه بیشترین و کمترین مقدار ذخیره کربن به ترتیب در منطقه دزلی (16/1</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> &plusmn; </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">56/9، تن در هکتار) و گردنه مروارید (08/1</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> &plusmn; </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">34/5، تن در هکتار) بوده است. بررسی&shy;ها نشان داد که رابطه خطی و مثبتی بین مقدار ذخیره کربن و مقدار فسفر خاک در تمامی مناطق وجود دارد. همچنین رابطه خطی و افزایشی بین مقدار ذخیره کربن و ارتفاع در مناطق موردمطالعه مشاهده گردید. نتایج رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد که در منطقه دزلی میزان آهک خاک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">R = 0.52</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، در منطقه نران نیتروژن خاک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">R = 0.71</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و در منطقه گردنه مرواید ارتفاع (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">R = 0.83</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر میزان ذخیره کربن هستند. نتایج این تحقیق نشان می&rlm;دهد که تغییر اقلیم (خشک&rlm;تر شدن اقلیم) منجر به کاهش ذخیره کربن خاک خواهد شد. با توجه به متغیر بودن تأثیرگذاری عوامل محیطی در اقلیم&rlm;های مختلف، پیشنهاد می&shy;گردد که برای مدیریت ذخیره کربن در هر اقلیم، روش&rlm;های متفاوتی مورداستفاده قرار بگیرد.</span></span></strong>&nbsp; In recent decades, climate change and global warming have become one of the critical global challenges that have attracted the attention of researchers. Knowing the effects of climate change on soil carbon can be used as the best tools to understand the soil carbon cycle. Therefore, this study was carried out to investigate and compare the amount of carbon storage in different climatic region, as well as to determine the most important environmental factors (soil factors, precipitation and elevation), affecting the amount of carbon storage in all three Dezly regions (wet), Naran (arid) and Gardaneh Morvarid (semi-arid) in Kurdistan province. To do so, six, three, and four sites were selected in the Dazli, Neran and Gardaneh Morvarid, respectively. To study the physical and chemical properties of soil in each site, three profiles were drilled from 0 to 50 cm depth (total of 39 soil samples). In order to statistical analysis, analysis of variance (one-way ANOVA) and regression were used. The results showed that there was a significant difference between the amount of carbon storage in our studied areas so that the highest and lowest amount of carbon storage were in Dezly (9.56 &plusmn; 1.16, ton/ha) and Gardaneh Morvarid (5.45 &plusmn; 1.08, ton/ha), respectively. The results also showed that there were a linear and positive relationship between the amount of carbon storage and soil P content and elevation in all regions. In addition, the results of stepwise regression showed that soil limestone (R = 0.52), nitrogen fertilizer (R = 0.71), and altitude (R = 0.83) were the most important factors affecting carbon storage in Dezly, Naran and Gardaneh Morvarid, respectively. The results of this study highlighted that climate change (get dry) could reduce soil carbon storage. Given the variability of environmental factors in different climates, it is suggesting that different methods could be used to manage carbon storage in each climate.<br> &nbsp;&nbsp; تغییر اقلیم, گرمایش جهانی, ذخیره کربن, خاک, کردستان Climate Change, Global Warming, Carbon Sequestration, Soil, Kurdistan 215 232 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-349-2&slc_lang=fa&sid=1 Aydin Faraji ایدین فرجی farajiailin@yahoo.com 10031947532846007030 10031947532846007030 No M.Sc. Graduated. Rangeland Management, Department of Rangeland and Watershed Management, Faculty of Natural resource, Kurdistan University, Sanandaj, Iran دانشکده منابع طبیعی کردستان Hamed Joneidi Jafari حامد جنیدی جعفری hjoneidi@ut.ac.ir 10031947532846007031 10031947532846007031 Yes Assistant Professor, Department of Rangeland and Watershed Management, Faculty of Natural resource, Kurdistan University, Sanandaj, Iran دانشکده منابع طبیعی لرستان Reza Omidipour رضا امیدی پور R.omidipour@stu.sku.ac.ir 10031947532846007032 10031947532846007032 No PhD. Student of Rangeland Management, Member of Young Researcher and Elite Club., Shahrekord , Iran دانشگاه آزاد شهرکرد