fa تیپ‌های جنگلی ذخیره‌گاه سرخدار (Taxus baccata L.) گزو (سوادکوه) و تجزیه‌وتحلیل آن‌ها در ارتباط با متغیرهای محیطی تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">درخت سرخدار از معدود گونه‌های سوزنی‌برگ بومی جنگل‌های شمال و شمال غرب ایران است که به‌صورت تک‌پایه یا لکه</span></span></strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">ای انتشار دارد. ذخیره</span></span></strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">گاه سرخدار گزو مازندران یکی از رویشگاه</span></span></strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">های ارزشمند سرخدار شمال است که مطالعات زیادی در آن صورت نگرفته است. در این تحقیق پوشش گیاهی و تیپ</span></span></strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;">های جنگلی این رویشگاه و تأثیر شرایط رویشگاهی بر پراکنش درختان سرخدار و تیپ‌های جنگلی موردبررسی قرار گرفت. آماربرداری با برداشت 30 قطعه نمونه مربعی با ابعاد 20 متر روی خطوط ترانسکت با فواصل منظم و نقطه شروع تصادفی انجام شد. برای تفکیک تیپ‌های گیاهی روش&shy;های عددی آنالیز خوشه‌ای و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">TWINSPAN</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> به کار گرفته شد. مقایسات با به‌کارگیری تحلیل واریانس </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">ANOVA</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> و بررسی رابطه گونه-محیط با استفاده از رسته&shy;بندی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">CCA</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> انجام شد. بنابر نتایج به‌دست‌آمده، سه تیپ جنگلی سرخدار- ممرز، راش- سرخدار و راش خالص در منطقه مشخص شد. متغیرهای بافت و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> خاک مهم‌ترین عوامل اثرگذار در تفکیک تیپ&shy;های گیاهی منطقه شناخته شدند. تیپ‌های سرخدار دارای </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:nazanin;"><span style="font-size:10pt;"> خاک کمتری در مقایسه با تیپ راش خالص بودند و تیپ سرخدار- ممرز بر خاک&shy;های سنگین‌تری (شنی رسی لومی) در مقایسه با تیپ راش خالص (شنی لومی) دیده شد. تیپ راش- سرخدار دارای وضعیت بافت خاک حد واسط دو تیپ دیگر بود. میزان کربن آلی و ازت کل نیز در خاک تیپ راش خالص بیشتر از تیپ‌های راش- سرخدار و سرخدار &ndash; ممرز بود. هیچ‌یک از متغیرهای محیطی رابطه معنی‌داری با میزان سلامت و شادابی درختان سرخدار نداشتند، اما با افزایش شیب، قطر متوسط درختان کاهش‌یافته است.</span></span></strong> <strong><em>Taxus baccata</em></strong><strong> is one of the few native needleleave species of north and northwest forests of Iran, distributed as a single tree or sometimes in spots. The Gazoo Yew reserve is one of the most valuable habitats of <em>Taxus baccata</em> in north of Iran, which has not been studied sufficiently. This study aimed to investigate the vegetation and the forest types as well as the effects of the environmental variables on the distribution of <em>Taxus</em>. The sampling was carried out using transects with regular intervals and randomized start point. 30 plots with a size of 20*20 m² were taken. The TWINSPAN and cluster analysis methods were used to discriminate the vegetation types. The statistical comparisons were performed using ANOVA analysis and the relationships of species-environment were investigated using CCA </strong><strong>(Canonical Correspondence Analysis)</strong><strong>. According to the results, three vegetation types including <em>Taxus baccata-Carpinus betulus</em>, <em>Fagus orientalis-T. baccata</em> and pure <em>Fagus orientalis</em> were identified in the region. </strong><strong>Soil</strong> <strong>texture</strong> <strong>and pH were the most important factors in distinguishing vegetation types of the region. Soil texture and pH were the most important factor to separate vegetation types. The <em>Taxus</em> types had lower values of pH comparing pure <em>Fagus</em> one. Furthermore, the <em>Taxus-Carpinus </em>type was observed in the heavier soil (sand, clay loamy) comparing to pure <em>Fagus</em> (sandy loamy). The <em>Fagus-Taxus</em> type had soil texture conditions intermediary of two above mentioned forest types. Moreover, the soil organic carbon and total nitrogen were higher in pure <em>Fagus</em> type rather than <em>Fagus-Taxus</em> and <em>Taxus-Carpinus</em> types. None of investigated environmental factors showed a significant relationship to health and vigor of <em>Taxus</em> trees, however, increasing slope was accompanied by decreasing mean diameter of <em>Taxus</em> trees.</strong><br> &nbsp; آنالیز چندمتغیره, تیپ بندی جنگل, راش, سرخدار, هیرکانی Fagus orientalis, Forest type classification, Hyrcanian, Species-environment relationships, Taxus baccata 237 252 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-364-1&slc_lang=fa&sid=1 Darzi Mohammad محمد درزی mohammad.darzi.borkhani@gmail.com 10031947532846005001 10031947532846005001 No Semnan University دانشگاه سمنان Ravanbakhsh Hooman هومن روانبخش h.ravanbakhsh@gmail.com 10031947532846005002 10031947532846005002 Yes Semnan University دانشگاه سمنان Moshki Alireza علیرضا مشکی alireza_moshki@yahoo.com 10031947532846005003 10031947532846005003 No Semnan University دانشگاه سمنان Amiri Mojtaba مجتبی امیری amiri.mojtaba@yahoo.com 10031947532846005004 10031947532846005004 No Semnan University دانشگاه سمنان Kianian Mohammad Kia محمدکیا کیانیان kianian5641@gmail.com 10031947532846005005 10031947532846005005 No Semnan University دانشگاه سمنان