fa حفاظت فراسرد بذرهای بادرنجبویه دنایی (Dracocephalum kotschyi Boiss.) با استفاده از روش‌های شیشه‌ای شدن و کپسوله-آبگیری تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">امروزه حفظ تنوع گونه‌های گیاهی دارویی-مرتعی و جلوگیری از فرسایش تنوع ژنتیکی آن‌ها حائز اهمیت می‌باشد. گیاه بادرنجبویه دنایی (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Dracocephalum kotschyi Boiss</span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از جمله گیاهان مهمی است که بر اثر برداشت‌های بی‌رویه و تغییرهای آب و هوایی در معرض خطر و نابودی قرار گرفته است. از این‌رو در پژوهش حاضر اثر تیمارهای کپسوله-آبگیری و شیشه‌ای شدن با دو محلول‌ انجماد شیشه&shy;ای گیاه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) بر بذر‌های بادرنجبویه دنایی مورد مطالعه قرار گرفتند. بذرها پس از تیمار با محلول&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> با دو روش کپسوله-آبگیری و شیشه‌ای شدن منجمد شده و به&shy;مدت 20 ساعت در تانک ازت مایع در دمای</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> &ordm;C </span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">196- نگه‌داری شدند. سپس بذرها در بن ماری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">c˚</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> 40 ذوب شدند. بذرها در پتری&shy;دیش و درون گلدان کشت شدند. درصد و سرعت جوانه‌زنی، شاخص بنیه بذر، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه و وزن تر و خشک گیاهان مورد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ارزیابی قرار</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گرفتند</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> تیمار کپسوله</span></span></strong><strong><span style="font-family:Sakkal Majalla;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">آبگیری درصد و سرعت جوانه‌زنی و شاخص بنیه بذر را به‌طور معنی‌داری در مقایسه با تیمار شیشه&shy;ای شدن کاهش داد. کمترین طول دانه‌رست در تیمار کپسوله-آبگیری و بیشترین در تیمار شیشه‌ای شدن با محلول آبگیری </span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> به&shy;دست آمد. وزن خشک ریشه تحت تأثیر تیمارهای مختلف فراسرد قرار نگرفت، اما تیمار کپسوله</span></span></strong><strong><span style="font-family:Sakkal Majalla;"><span style="font-size:10.0pt;">&ndash;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">آبگیری وزن خشک اندام هوایی را به‌طور معنی‌داری کاهش داد. نتایج به‌خوبی نشان داد که تیمار شیشه‌ای شدن با محلول آبگیری </span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="text-transform:uppercase;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">pvs3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> می‌تواند به‌خوبی تنش‌های ناشی از انتقال به شرایط فراسرد را کاهش دهد و کیفیت رشد بذرهای گیاه بادرنجبویه دنایی را بهبود ببخشد.</span></span></strong>&nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Today, preservation of species diversity of medicine-rangeland and prevention of genetic erosion is important. <em>Dracocephalum kotschyi </em>Boiss is one of the most important plants that exposed to extinction due to the irregular removal and climate changes. Hence, in the present study, the effects of encapsulation-dehydration and vitrification with two plant vitrification solutions (PVS2 and PVS3) on <em>Dracocephalum kotschyi</em> Boiss seeds were studied. The seeds were frozen after treatment with PVS2 and PVS3 solutions with two capsule-dehydration and vitrification methods and kept for 20 hours in a liquid nitrogen tank at - 196 &deg; C. The seeds were then melted at 40 &deg; C in Bain Mari. The seeds were cultured in petri dishes and in a pot. The rates of germination, seedling vigor index, root length, stem length and fresh and dry weight of the plants were evaluated.&nbsp; Encapsulation-dehydration significantly decreased the rates of germination index and seedling vigor index in comparison with vitrification. Minimum and maximum of seedling length was obtained in treatments with encapsulation-dehydration and vitrification respectively with dehydration solution of PVS3.&nbsp; Root dry weight was not influenced by different treatments of cryopreservation. however, encapsulation-dehydration significantly decreased the dry weight of shoot. The results showed that the treatment of vitrification with a dehydration solution of PVS3 decreases the stresses of the transition to the conditions of cryopreservation. It can in turn improve&nbsp; the seeds quality of<strong> <em>Dracocephalum kotschyi</em></strong>&nbsp;.</p> بادرنجبویه دنایی, محلول‌ انجماد شیشه‌ایی, کپسوله-آبگیری Dracocephalum kotschyi, Plant vitrification solution, capsule-dehydration 191 214 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-363-1&slc_lang=fa&sid=1 Hadiseh Shahabfar حدیثه شهاب فر hadisehshahabfar@gmail.com 0820160881 10031947532846007090 No دانشگاه دامغان Vahid Poozesh وحید پوزش poozesh@du.ac.ir 10031947532846007091 10031947532846007091 Yes دانشگاه دامغان Saeed Zavareh سعید زواره zavareh.s@gmail.com 10031947532846007092 10031947532846007092 No دانشگاه دامغان