fa توان پالایش سرب دو گونه خردل اتیوپی (Brassica carinata) و هندی (Brassica juncea) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>خردل اتیوپی و هندی متعلق به خانواده شب‌بو بوده و محصول روغنی مهم می‌باشند، </strong><strong>خردل اتیوپی گیاهی با سیستم ریشه‌ای عمیق، مقاوم به خشکی و گرما بوده و </strong><strong>خردل هندی یک گیاه امیدبخش برای گیاه‌پالایی فلز </strong><strong>می‌باشد.</strong> <strong>براین اساس</strong><strong> توان</strong> <strong>جذب، تحمل و پالایش سرب توسط این دو گونه رشد یافته در خاک آلوده مورد مطالعه قرار گرفت. گیاهان در گلخانه در</strong> <strong>خاک‌های‌ آلوده شده با غلظت‌های ۱۵، ۳۰۰ و ۶۰۰ </strong><strong>میلی‌گرم بر کیلوگرم سرب</strong><strong> رشد یافتند و</strong><strong> پس از ۷ هفته، </strong><strong>جهت سنجش </strong><strong>برخی پارامترها</strong><strong> از جمله طول، وزن خشک، سطح برگ ویژه،</strong> <strong>رنگیزه‌های فتوسنتزی</strong><strong> و غلظت سرب </strong><strong>برداشت شدند. </strong><strong>هر دو گونه شاخص تحمل تنش بالایی را نسبت به سرب نشان دادند. همچنین</strong><strong> تیمارهای سرب در طول، وزن خشک ریشه و بخش هوایی و سطح برگ ویژه هیچ یک از دو گیاه خردل </strong><strong>اثر</strong><strong> معنی‌داری نداشت.</strong> <strong>اگر چه </strong><strong>رنگیزه‌های فتوسنتزی در گیاه</strong> <strong>خردل اتیوپی تحت تأثیر </strong><strong>تیمارهای سرب قرار نگرفتند</strong><strong>، </strong><strong>میزان</strong><strong> کلروفیل‌ها</strong> <strong>و کاروتنوئیدها</strong><strong> در </strong><strong>خردل هندی تحت</strong> <strong>تیمار</strong> <strong>۶۰۰</strong><strong> میلی‌گرم بر کیلوگرم</strong> <strong>سرب کاهش یافت. </strong><strong>با </strong><strong>افزایش سطح آلودگی سرب در</strong> <strong>خاک، غلظت سرب ریشه هر دو گیاه</strong> <strong>به‌طور معنی‌داری </strong><strong>افزایش یافت، به‌طوری که نسبت غلظت سرب ریشه&nbsp; به خاک (فاکتور تغلیظ زیستی) زیاد شد. غلظت سرب بخش هوایی در خردل اتیوپی تحت تیمار </strong><strong>۶۰۰ </strong><strong>میلی‌گرم بر کیلوگرم به صورت </strong><strong>معنی‌داری افزایش یافت که به‌ترتیب در شاهد و تیمار ۶۰۰ سرب این میزان ۷ و ۳۰ </strong><strong>میلی‌گرم بر کیلوگرم بود</strong><strong>، هرچند در سایر تیمارها تغییر معنی‌داری نداشت.</strong><strong> فاکتور انتقال سرب به بخش هوایی در هر دو گیاه کم بود. بنابراین </strong><strong>هر</strong> <strong>دو گیاه خردل اتیوپی</strong> <strong>و هندی</strong> <strong>با توجه به </strong><strong>زیست</strong> <strong>توده‌،</strong><strong> شاخص تحمل تنش، غلظت سرب ریشه زیاد و در نتیجه فاکتور تغلیظ زیستی بالا، می&shy; توانند جهت تثبیت سرب خاک‌های آلوده و </strong><strong>پاکسازی</strong> <strong>این خاک‌ها در</strong> <strong>مناطق</strong> <strong>شهری</strong> <strong>و صنعتی</strong> <strong>مفید باشند</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><br> &nbsp;</p> <p><strong>Ethiopian (<em>Brassica carinata</em>) and Indian (<em>B. juncea</em>) mustards from Brassicacea are important oily crops. Ethiopian mustard with a deep root system is resistant to drought and heat and Indian mustard is a promising plant for metal phytoremediation. Accordingly the potential for the absorption, tolerance and remedation of lead (Pb) by these species grown in contaminated soils were investigated. </strong><strong>Plants were grown </strong><strong>in greenhouse</strong><strong> in soils contaminated with 15, 300 and 600 mg kg^-1 of Pb, </strong><strong>harvested</strong><strong> after 7 weeks and analyzed for parameters</strong><strong> including length, dry weight, leaf area, photosynthetic pigments and Pb concentration. B</strong><strong>oth species had great stress tolerance indices to Pb. Furthermore, Pb</strong><strong> treatments did not significantly affect </strong><strong>root and shoot lengths, dry weights and specific leaf area in both </strong><strong>mustards</strong><strong>. Although photosynthetic pigments in </strong><strong>Ethiopian</strong><strong> mustard remained unaffected by Pb treatments, the contents of chlorophylls and carotenoids decreased in 600 mg kg^-1 Pb treatment in the Indian mustard.</strong> <strong>Root Pb concentrations of both </strong><strong>Ethiopian and Indian mustard</strong><strong> significantly increased with rise in lead contamination, so that the ratio of Pb concentration of root to soil (bioconcentration factor) increased. Pb concentration in the shoot of Ethiopian mustard was significantly increased </strong><strong>in 600 mg kg^-1of Pb</strong><strong>, which this amount in the control and treatment of 600 Pb&nbsp;was 7 and 30 </strong><strong>mg kg^-1</strong><strong>, respectively. However, there was no significant change in other treatments. Both plants displayed low translocation factor for Pb. Thus, with regards to biomass, stress tolerance indices, high Pb concentration in root and </strong><strong>thereby</strong><strong>,</strong><strong> high bioconcentration factors </strong><strong>b</strong><strong>oth </strong><strong>Ethiopian and Indian mustards can be useful in phytostabilization </strong><strong>Pb contaminated soils and remediation</strong><strong> of</strong><strong> these soils in urban and industrial areas.</strong><br> &nbsp;</p> آلودگی خاک, زیست پالایی, سرب, شب‌بو, تحمل Soil contamination, bioremediation, lead, Brassicaceae, tolerance 39 58 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-303-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Abdolzadeh احمد عبدل زاده ah_ab99@yahoo.com 0942202880 10031947532846004711 Yes Golestan University دانشگاه گلستان zahra soleimannejad زهرا سلیمان‌نژاد Zsoleimannejad@yahoo.com 10031947532846004712 10031947532846004712 No Golestan University دانشگاه گلستان hamidreza sadeghipour حمیدرضا صادقی پور h.r.sadeghipour@gmail.com 10031947532846004713 10031947532846004713 No Golestan University دانشگاه گلستان masood Golalipour مسعود گلعلی پور gapmasood@gmail.com 10031947532846004714 10031947532846004714 No Gorgan Medical Sciences University دانشگاه علوم پزشکی گرگان