fa اثر حفاظت کوتاه مدت و میان مدت بر تغییرات عناصر غذایی خاک و گیاه در مراتع لاسوره استان لرستان تخصصي Special پژوهشي Research <p><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با توجه به نقش مدیریت اکوسیستم‌های مرتعی بر عناصر غذایی، تحقیق حاضر در راستای بررسی ارتباط عناصر غذایی خاک و گیاه در مدیریت‌های مختلف چرایی و آگاهی از شرایط تغییرات آن‌ها در مراتع لاسوره واقع در استان لرستان انجام شد. برای این منظور پس از شناسایی و تعیین حدود منطقه، مدیریت‌های چرایی شامل چرای آزاد، قرق کوتاه&shy;مدت (یک&shy;ساله) و میان&shy;مدت (پنج&shy;ساله) با بازدیدهای میدانی تعیین شد. با استفاده از روش سیستماتیک-تصادفی و به کمک دو ترانسکت 100 متری و 10 پلات یک مترمربعی در هر تیپ گیاهی اقدام به نمونه&shy;برداری شد. پس از تعیین گونه&shy;های غالب، براساس درصد تاج پوشش در پلات&shy;ها، نمونه&shy;برداری از آن‌ها انجام شد. همچنین در هر پلات، نمونه‌برداری از خاک پای گونه‌های غالب، با توجه به متوسط عمق نفوذ ریشه در خاک، صورت گرفت. سپس خصوصیات خاک و گیاه از قبیل نیتروژن، فسفر و پتاسیم در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. در نهایت داده‌های جمع‌آوری&shy;شده به کمک نرم&shy;افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS 20</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای این منظور آنالیز واریانس و مقایسه میانگین‌ها (آزمون توکی) مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاکی از آن بود که گونه&shy;ها و تیمارهای چرایی بر روی غلظت هر سه عنصر غذایی اثر معنی‌دار (در سطح 5 درصد) دارند ولی اثر متقابل گونه و تیمار بر عناصر غذایی فقط برای عنصر فسفر تغییرات معنی‌دار (در سطح 5 درصد) از خود نشان داد. همچنین از تیمار چرا به قرق یک&shy;ساله و سپس پنج&shy;ساله میزان عناصر افزایش معنی&shy;دار داشته است ولی در مورد خاک، تنها اثر قرق طولانی&shy;تر (پنج&shy;ساله) موجب افزایش معنی&shy;دار عناصر غذایی شده و در قرق یک&shy;ساله اختلاف معنی&shy;دار با چرا مشاهده نشده است.</span></span></strong></p> Due to rangeland ecosystems management role on nutrient, the present study was conducted to investigate the relationship between soil and plant nutrients in different grazing management and their changes in the Laseoureh rangland, Lorestan Province. In doing so, the study area was obtained and grazing treatments including grazing, short-term grazing exclosure (one year exclusion) and mid-term grazing exclosure (five years exclusion) was determined by field surveying. Then, the sampling was done by two transects (100m) and 10 plots (1m²) via a randomly systematic method. Sampling was later done based on canopy cover percentage in the plots after determination of dominant species. Also, soil sampling was done according to mean root depth in each plot under dominant species. Next, plant and soil properties such as nitrogen, phosphorus and potassium were also determined in laboratory. Finally, the data were analyzed using the <em>SPSS 20</em> software. The statistical processing was conducted by variance analysis and Tukey-test. The results showed that rangeland species and grazing managements has a significant effect on all nutrient elements (P&le;0.05). However, the interaction effect of rangeland species and grazing managements was merely significant on P (P&le;0.05) . Likewise, the elements significantly increased from grazing treatment to one year exclosure and 5 years exclosure. However, the effect of five years exclosure increased soil nutrients. Notably, short-term exclosure had no significant difference with grazing treatment. مراتع لاسوره, عناصر غذایی, تیمارهای چرایی, قرق, خاک Lasoureh rangeland, Nutrients elements, Grazing managements, Exclosure, Soil 93 108 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-57-3&slc_lang=fa&sid=1 Sara Mohammadi سارا محمدی sara.mdi1920@yahoo.com 10031947532846007071 10031947532846007071 No M.Sc. student of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Science and Natural Resources University, Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammadreza Tatian محمدرضا طاطیان mr_t979@yahoo.com 10031947532846007072 10031947532846007072 Yes Assistant Professor of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Science and Natural Resources University, Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش reza_tamartash@yahoo.com 10031947532846007073 10031947532846007073 No Assistant Professor of Range Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Science and Natural Resources Universityn, Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Masoud Mahmoodi مسعود محمودی masoud.mah1385@yahoo.com 10031947532846007074 10031947532846007074 No Expert of Natural Resources, Lorestan Natural Resources Office, Doroud دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری