fa شناخت و تحلیل عوامل مؤثر بر مشارکت روستاییان در طرح‌های حفاظت زیست بوم (مطالعه موردی: پروژه مدیریت جنگل‌های هیرکانی) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تحقیق حاضر درصدد است تا با بررسی و شناخت عوامل مؤثر بر مشارکت روستائیان در طرح‌های منابع طبیعی، با استفاده از روش‌شناسی کیو، ذهنیت‌های کارشناسان طرح‌های حفاظت زیست&shy;بوم در ارتباط با عوامل مؤثر بر مشارکت در این طرح&shy;ها را مورد شناسایی قرار دهد. نخست سعی شده است بر پایه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">پژوهش&shy;های مرتبط با مشارکت روستائیان در طرح&shy;های حفاظت زیست&shy;بوم و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تجزیه‌وتحلیل</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">فضای</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گفتمانی موجود،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شناخت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جامعی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">علل مشارکت روستائیان به&shy;دست آید</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> سپس</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بهره&shy;گیری</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مشارکت</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">متخصصان،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دیدگاه&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مختلف در این زمینه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شناسایی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دسته&shy;بندی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شود</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به این صورت،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گامی فراتر</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مجموعه</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">تحلیل&shy;های</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ارائه‌شده</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برداشته</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شود. در گام بعدی به روش&nbsp; نمونه&shy;گیری هدفمند از خبرگان مشارکت در منابع طبیعی، تعداد 36 نفر برای انجام مرحله مرتب&shy;سازی کیو مشارکت کردند. براساس منطق</span></span></strong> <strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">روش&shy;شناسی کیو، از روش تحلیل عاملی کیو که اصلی&shy;ترین روش برای تحلیل ماتریس داده&shy;های کیو است، بهره گرفته شد</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> یافته‌های پژوهش بر پایه تحلیل عاملی کیو بیانگر سه دیدگاه در زمینه عوامل مؤثر بر مشارکت از دیدگاه کارشناسان منابع طبیعی است</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> دیدگاه نخست دارای ویژگی&shy;های &quot;مشارکت&shy;گرا&quot; بوده و تأکید زیادی بر نقش جوامع روستایی در تمامی مراحل اجرای طرح&shy;ها دارد. دیدگاه دوم مبتنی بر &quot;توانمندسازی&quot; جوامع بوده و دیدگاه سوم بر گسترش &quot;آگاهی و دانش&quot; جوامع محلی تأکید دارد. همچنین گویه &quot;توجه به نیازهای اقتصادی بهره</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&shy;</span></span></strong><strong><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برداران در طراحی طرح&shy;های حفاظت از حفاظت زیست&shy;بوم&quot; با دارا بودن تکرار در هر سه دیدگاه، بیشترین میزان تکرار را به&shy;خود اختصاص داده است و گفتمان غالب تحقیق بر روی این گزاره تأکید دارد.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p>This study aimed at investigating the factors affecting the villagers&#39; participation in natural resource conservation projects. This study was to investigate the perspectives of experts in natural resource projects towards the factors influencing the participation. In doing so, the factors affecting the villagers&#39; participation in natural resource projects were identified and recognized, using Q-research method. First, an attempt was made to obtain a comprehensive understanding of the causes of the villagers&#39; participation based on the results of research projects related to the villagers&#39; participation in natural resource projects and analysis of the existing discursive context. Then, different views on this issue were identified and classified with the involvement of experts to take a step far from the presented analysis. At the next step, by using purposive sampling of experts involved in natural resources<span dir="RTL">,</span> 36 subjects participated in the Q-sorting stage<span dir="RTL">.</span> According to the logic of Q-methodology, the Q-Factor analysis as the main method for analyzing Q data matrix was used<span dir="RTL">.</span> The results of Q-factor analysis indicated three perspectives of natural resources experts with regards to the factors influencing the participation.&nbsp;The first perspective which was characterized as &quot;participatory&quot; emphasized on the role of rural communities in all stages of the project implementation. The second perspective was based on the societies&#39; &quot;empowerment&quot; and the third one focused on the development of &quot;knowledge&quot; in local communities. Furthermore, the item &quot;considering the economic needs of beneficiaries in designing plans for the protection of natural resources<span dir="RTL">&quot;</span> with its repetition in all three perspectives had the highest frequency and the research dominant discourse focuses on this item.</p> حفاظت زیست‌بوم, مشارکت, روش‌شناسی کیو, پروژه مدیریت جنگل‌های هیرکانی Ecosystem conservation, Participation, Q methodology, Caspian Hyrcanian Forests Project 77 92 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-159-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad reza Rahmani Rad محمد رضا رحمانی خرفکلی omid.shft.91@gmail.com 5690016292 10031947532846007067 No Graduated in Watershed Management, Department of Range & Watershed Management, University of Gonbad, Gonbad, Iran دانشگاه گنبد کاووس Amin Mohammadi Ostadkalayeh امین محمدی استادکلایه aminmohammadi@gonbad.ac.ir 6319354334 10031947532846007068 Yes Assistant Professor, Department of Range & Watershed Management, University of Gonbad, Gonbad, Iran دانشگاه گنبد کاووس Ali Heshmatpour علی حشمت پور heshmatpoura@gmail.com 10031947532846007069 10031947532846007069 No Assistant Professor, Department of Range & Watershed Management, University of Gonbad, Gonbad, Iran دانشگاه گنبد کاووس Mohammad Abbasi محمد عباسی mohammad-abbasi1382@yahoo.com 10031947532846007070 10031947532846007070 No Department of Natural Resources and Watershed Management of Golestan Province, Gorgan, Iran منابع طبیعی استان گلستان