fa تعیین سهم و شناسایی برخی از اثرات متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک بر پراکنش گیاهان دارویی زیست بوم البرز مرکزی (مطالعه مورد: منطقه ملرد، سوادکوه) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">&nbsp;<strong>&nbsp; امروزه یکی از زمینه</strong><strong>&shy;</strong><strong>های مهم در حوزه گیاهان دارویی، شناسایی نیازهای اکولوژیکی گونه</strong><strong>&shy;</strong><strong>های مختلف و عوامل محیطی موثر در استقرار گونه</strong><strong>&shy;</strong><strong>های گیاهی است. در بین عوامل محیطی مختلف، متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک دارای نقش بسزایی هستند. از این&shy;رو، هدف از انجام این تحقیق بررسی اثر عوامل ادافیکی بر پراکنش گیاهان دارویی با بهره&shy;گیری از آنالیز آماری چند متغیره است. نمونه&shy;برداری تاج پوشش 22 گونه گیاهی دارویی در 200 پلات یک مترمربعی برروی 40 ترانسکت 50 متری با استفاده از روش تصادفی- سیستماتیک صورت پذیرفت. همچنین بر روی هر ترانسکت، یک نمونه خاک مرکب از عمق 0 تا 30 سانتی&shy;متر برداشت و در آزمایشگاه، 11 متغیر فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه&shy;گیری شدند. با انجام آنالیز </strong><strong><span dir="LTR">DCA</span></strong><strong> معنی</strong><strong>&shy;</strong><strong>داری اثر عوامل ادافیکی در سطح یک درصد سنجیده شد و با انجام آنالیز </strong><strong><span dir="LTR">CCA</span></strong><strong> اثرات این متغیرها بر پراکنش گیاهان دارویی تعیین شد. نتایج نشان داد تمامی گونه&shy;ها، تحت تاثیر این متغیرها قرار دارند. نتایج این آنالیز نشان داد که عامل فیزیکی بافت خاک به&shy;ویژه میزان شن و رس نقش بیشتری در تشریح تغییرات پراکنش گیاهان دارویی دارند. در بین خصوصیات شیمیایی نیز اسیدیته، میزان هدایت الکتریکی، میزان کلسیم و منیزیم نقش بیشتری بر پراکنش گیاهان دارویی ایفا نمودند. در نهایت با انجام آنالیز </strong><strong><span dir="LTR">CCA</span></strong><strong> جزئی سهم مجموع خصوصیات شیمیایی خاک در تغییرات پراکنش گیاهان دارویی 1/62 درصد و سهم مجموع خصوصیات فیزیکی خاک 8/32 درصد&nbsp; برآورد گردید. با توجه به تغییرپذیری نسبتاٌ کم ذاتی خصوصیات فیزیکی در برابر عملیات مدیریتی و همچنین توجیه مقدار زیاد تغییرات پراکنش گیاهان دارویی توسط پارامترهای شیمیایی به&shy;نظر می&shy;رسد اعمال مدیریت بر خصوصیات شیمیایی خاک بتواند نیل به افزایش تولید رویشگاههای گیاهان دارویی میسرتر و سهل&shy;تر بنماید.&nbsp;&nbsp;</strong></p> <p><strong>Now days,</strong><strong> Identification of effective environmental factors is of importance </strong><strong>in Medical plant science.</strong><strong> Among environmental factors, physical and chemical </strong><strong>properties</strong><strong> of soil have an important role on plants distribution</strong><strong>.</strong><strong> The aim of this study</strong><strong> was to investigate the relationship between medical plant distribution and soil</strong><strong> physical and chemical </strong><strong>properties</strong> <strong>using Multivariate Analysis.</strong><strong> Vegetation sampling was carried in forty 50m transects and Two hundred 1x1 m&sup2; plots were used to record species cover percentage using randomized systematic method. We found 22 medical plants. Also, 1 soil sample was taken in each transect (in 0-30cm soil depth). 11 </strong><strong>physical and chemical </strong><strong>properties</strong><strong> of soil were measured in soil Lab.</strong><strong> The results of DCA and CCA showed that there is a significant correlation </strong><strong>(P value =0.001)</strong><strong> between </strong><strong>physical and chemical </strong><strong>properties</strong><strong> of soil with medical plants distribution. All of species were affected by aforementioned parameters. Among physical </strong><strong>properties</strong><strong>, particularly Sand and Clay have strongest effect on plant distribution. In chemical </strong><strong>properties</strong><strong>, pH, EC, Ca & Mg were more effective than other chemical </strong><strong>properties</strong><strong>. Finally </strong><strong>using variation partitioning method we found that more variance in vegetation data was explained by Chemical soil factors (62.1%) than that by Physical soil factors (32.8%).</strong></p> آنالیز چند متغیره, سوادکوه, گیاهان دارویی, متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک, ملرد Multivariate Analysis, Savadkouh, Medical plants, Physical and Chemical Soil Factors, Melerd 19 38 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-64-1&slc_lang=fa&sid=1 ایمان حقیان haghiyan24@gmail.com 10031947532846003550 10031947532846003550 Yes دانشگاه تربت حیدریه اسماعیل شیدایی کرکج esmaeil_sheidayi@yahoo.com 10031947532846003551 10031947532846003551 No دانشگاه ارومیه -ایران