fa بررسی تسهیل مکانیکی گونه Astragalus microcephalus Willd بر شاخـص‌های پوشش گیاهی در مراتع نیمه‌استپی زاگرس مرکزی تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>رواﺑﻂ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ گیاهان، اﺳـﺘﻘﺮار و ﺑﻘـﺎی آﻧﻬـﺎ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲ&shy;دﻫﺪ، در نتیجه آﮔﺎﻫﻲ از ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ وﻗﻮع اﻳﻦ رواﺑﻂ ﻣﻲ&shy;ﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺮای ﺣﻔـﻆ و ﻧﮕﻬـﺪاری ﮔﻮﻧـﻪ&shy;ﻫـﺎی ﻣﺮﺗﻌﻲ و ﻧﻴﺰ اﺻﻼح و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺮاﺗﻊ ﻛﺸﻮر ﻗﺎﺑﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﺑﺎﺷﺪ. این تحقیق با هدف تأثیر گونه بوته</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>ای </strong><strong><em><span dir="LTR">Astragalus microcephalus</span></em></strong><strong> بر شاخص</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>های پوشش گیاهی زیراشکوب آن در مراتع نیمه</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>استپی منطقه حفاظت شده تنگ صیاد صورت گرفت. بدین منظور، درصد تاج پوشش گیاهان در زیر اشکوب این گونه و فضای باز مجاور آن در طول ترانسکت های 100 متری با استفاده از پلات&shy;های انعطاف پذیر اندازه گیری شد. اندازه پلات&shy;ها متناسب با سطح تاج پوشش هر یک از پایه&shy;های گون برخوردی به ترانسکت بود. نتایج بررسی&shy;ها نشان داد که در مجموع، 30 گونه گیاهی در زیر اشکوب گونه گون و 33 گونه گیاهی در فضای باز مجاور وجود داشته است. در زیر اشکوب گونه </strong><strong><em><span dir="LTR">&nbsp;A. microcephalus</span></em></strong><strong> گونه <a name="OLE_LINK46"></a><a name="OLE_LINK45">انحصاری از جمله </a></strong><a name="OLE_LINK2"></a><a name="OLE_LINK1"><strong><em><span dir="LTR">Chaerophyllum macropodum</span></em></strong></a><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Onobrychis gaubae</span></em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Salvia ceratophila</span></em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Stachys pilifera</span></em></strong> <strong>و </strong><strong><em><span dir="LTR">Artemisia aucheri</span></em></strong> <strong>وجود داشته است که جزو گونه&shy;های گیاهی چند ساله، خوشخوراک و دارویی منطقه به شمار می&shy;روند.</strong><strong> در فضای باز مجاور 9 گونه انحصاری از جمله </strong><strong><em><span dir="LTR">Centaurea virgata</span></em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Hypecum pendulum</span></em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Clypeola aspera</span></em></strong><strong><em>، </em></strong><strong><em><span dir="LTR">Roemeria refrecta</span></em></strong> <strong>و </strong><strong><em><span dir="LTR">Xeranthemum annum</span></em></strong> <strong>وجود دارد که اکثراً جز گونه&shy;های گیاهی یکساله و مهاجم منطقه به شمار می&shy;روند. به طور کلی، هرچند شاخص</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>های پوشش گیاهی زیراشکوب به دلیل چرای متعادل دام در منطقه کمتر تحت تأثیر شرایط تسهیل مکانیکی گونه </strong><strong><em><span dir="LTR">A. microcephalus</span></em></strong><strong> قرار گرفته است ولی نقش تسهیل این گونه در حفظ گونه&shy;های گیاهی با ارزش منطقه کاملاً مشهود است. </strong></p> <p>Interrelationships between plants are affected establishment and survival, as a result, knowledge of how these relationships occur can be used for the maintenance of species and improvement and management of rangelands. This study was conducted to evaluate the effect of <em>Astragalus microcephalus</em> on index vegetation under the canopy in semi-steppe rangeland of protected area in Tange-sayad. For this purpose, percentage of vegetation cover under the canopy of this species and its open space adjacent was measured using a flexible plot along the 100 meters transect. The results showed that 30 species under the canopy of <em>Astragalus microcephalus</em> and 33 plant species in the open space adjacent. In the under canopy of Astragalus microcephalus 6 exclusive species such as <em>Chaerophyllum macropodum, Onobrychis gaubae, Salvia ceratophila, Stachys pilifera</em> and <em>Artemisia aucheri</em> existed that mostly related to perennial, palatable and pharmaceutical plants. In contrast, open space exist 9 exclusive species including <em>Centaurea virgata, Hypecum pendulum, Clypeola aspera, Roemeria refrecta</em> and <em>Xeranthemum annum</em> that mostly related to invasive and annuals species plant. Generally, the vegetation index under canopy of <em>Astragalus microcephalus</em> due to moderate grazing livestock in the region less affected to mechanical facilitating of <em>Astragalus microcephalus</em> but the facilitating role of <em>Astragalus microcephalus</em> in preserving of valuable plant species is highly visible.</p> چرای دام, چهارمحال و بختیاری, تنوع و غنا, تنگ صیاد, گونه‌های پرستار. Diversity and richness, Nurse Plant, Livestock grazing, Tange-Sayad, Chaharmahal and Bakhteyari. 76 87 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-50-2&slc_lang=fa&sid=1 پرویز غلامی gholami.parviz@gmail.com 10031947532846002918 10031947532846002918 Yes دانشگاه ساری حمزه علی شیرمردی shirmardi1355@gmail.com 10031947532846002919 10031947532846002919 No دانشگاه ساری لاله آموزگار lale_amozgar@yahoo.com 10031947532846002920 10031947532846002920 No دانشگاه آزاد