fa بررسی خصوصیات مرفولوژی گیاهان مرتعی (Vicia sativa, Secale cereale, Sanguisorba minor, Trifolium pretense) در برابر تنش‌های شوری و خشکی با استفاده از کشت هیدروپونیک تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify;">بررسی تحمل به تنش شوری و خشکی گیاهان به منظور کشت و توسعه آن‌ها در مناطق شور و خشک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به&not;منظور بررسی اثر شوری و خشکی آزمایشی در شرایط کشت آبی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در مرحله گیاهچه انجام شد. گیاهان مورد بررسی شامل : <em>Vicia sativa</em>, <em>Sanguisorba minor</em>,<em>Trifolium pretense </em>و <em>Secale cereale </em>بودند. تنش‌های شوری و خشکی، با استفاده از کلرید سدیم و مانیتول، به‌ترتیب با هفت سطح از NaCl (شاهد،2، ،4، 8، 16، 32 و 64 bar) و نه سطح از ماده مانیتول (شاهد، 2، 4، 6، 8، 10، 12، 14 و 16 bar) به گیاهچه‌ها وارد شد. صفات مورد اندازه‌گیری شامل طول ریشه، طول ساقه، وزن ریشه، وزن ساقه و نسبت طول ریشه به ساقه بودند. نتایج مقایسه میانگین داده‌ها نشان داد، طول ریشه، طول ساقه، وزن ریشه و ساقه گیاهچه‌ها در اثر افزایش غلظت NaCl و مانیتول در مقایسه با تیمار شاهد بطور معنی‌داری با کاهش همراه بود. بیش‌ترین طول ریشه و ساقه در بین چهار گونه مورد آزمایش مربوط به گونه <em>Vicia sativa </em>در تیمار شاهد به‌ترتیب برابر با 34/06 و&nbsp;43/5 سانتی‌متر بود که این مقادیر تفاوت معنی‌داری در بین تیمار‌های شوری و خشکی با دیگر گونه‌ها داشت. طبق این نتایج گونه Vicia sativa بیش‌ترین تحمل را نسبت به تنش‌های شوری و خشکی دارا بود و به‌ترتیب گونه <em>Secale cereale </em>و <em>Sanguisorba minor</em> و <em>Trifolium pratense </em>کم‌ترین تحمل نسبت به تنش شوری و خشکی را دارا بودند.</p> <p style="text-align: justify;">To evaluate salinity and drought stresses as experiments in a completely randomized design with three replications, the present research was conducted at the seedling stage. Plants under study were Trifolium pratense, Vicia sativa, Sanguisorba minor and Secale cereale. Salinity and drought levels applied to the seven levels of NaCl (control, 2, 4, 8, 16, 32 and 64 bar) and nine levels of mannitol (control, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14 and 16 bar). The results showed that root length, shoot length, root and shoot weight of seedlings were decreased with the increase of the concentrations of NaCl and Mannitol in comparison with the control treatment. Vicia sativa had the maximum length of roots and shoots among the four examined plants which were respectively 34.06 and 43.5 cm. According to the results of the present study, Vicia sativa had the highest tolerance to salinity and drought stresses while Secale cereale, Sanguisorba minor and Trifolium pratense had the minimum tolerance to salinity and drought stresses.</p> هیدروپونیک, تحمل به تنش خشکی و شوری, یون‌های غذایی, مرحله گیاهچه Hydroponic, Tolerance to drought and salinity stresses, Nutrient ions, Seedling growth. 19 28 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-56-1&slc_lang=fa&sid=1 Ommolbanin Ebrahimi ام‌البنین ابراهیمی ommolbanin.ebrahimi@yahoo.com 10031947532846002904 10031947532846002904 Yes Majid Mohammad Esmaeili مجید محمداسمعیلی 10031947532846002905 10031947532846002905 No Faculty of Rangeland and Watershed Management, University of Gonbad Kavoos گروه مرتع و ابخیزداری دانشگاه گنبد کاووس Hossein Sabouri حسین صبوری 10031947532846002906 10031947532846002906 No Faculty of plants production, Gonbad Kavoos گروه تولیدات گیاهی دانشگاه گنبد کاووس Abolfazl Tahmasbi ابوالفضل طهماسبی 10031947532846002907 10031947532846002907 No Faculty of Rangeland and Watershed Management, University of Gonbad Kavoos گروه مرتع و ابخیزداری دانشگاه گنبد کاووس