fa تغییرات تنوع و غنای گونه‌ای در طول شیب تغییرات ارتفاعی در مراتع قره‌باغ استان آذربایجان غربی تخصصي Special پژوهشي Research <p style="text-align: justify">تنوع گونه&not;ای از مفاهیم بوم شناختی پیچیده محسوب می‌شود. دلایل تغییر در تنوع گونه&not;ای و ساز و کارهای اداره کننده این تغییر به‌عنوان یک سوال برجسته اکولوژیکی مطرح است. هدف نهایی مدیریت منابع طبیعی حفاظت از تنوع زیستی است. در این تحقیق تغییرات بین تنوع و غنای گونه&not;ای گیاهان مرتعی در طول گرادیان ارتفاعی با استفاده از شاخص&not;های سیمپسون، شانون-وینر، مارگالف و منهینگ در مراتع قره‌باغ تعیین شد. برای اندازه&not;گیری داده‌های پوشش گیاهی، با استفاده از روش نمونه برداری تصادفی-سیستماتیک پنج طبقه ارتفاعی با اختلاف 100 متر نسبت به‌یکدیگر به‌عنوان طبقات اصلی تفکیک گردید. سپس با استفاده از پلات&not;های یک متر مربعی، ده پلات با اختلاف ارتفاع 10 متر نسبت به‌یکدیگر در هر طبقه ارتفاعی مستقر و در هریک از این پلات&not;ها، فاکتورهای مربوط به‌درصد تاج پوشش و تعداد گونه&not;ها یاداشت گردید. نتایج به&not;دست آمده نشان داد رابطه بین ارتفاع و شاخص&not;های سیمپسون و شانون-وینر رابطه بین ارتفاع با شاخص‌های مارگالف و منهینگ غیرخطی و معنی‌دار می&not;باشد. روند این تغییرات به‌گونه‌ای است که غنا و تنوع گونه&not;ای، و تعداد گونه&not;ها با افزایش ارتفاع از 1600متر به‌بالاتر، کاهش می‌یابد. ضریب تشخیص معادلات رگرسیون نشان می‌دهد که تغییرات متغیرهای وابسته شامل سیمپسون، شانون، تعداد گونه، مارگلف و منهینگ به‌ترتیب با ضرایب 71، 68، 43، 49 و 63 درصد در اثر متغییر مستقل (ارتفاع) تبیین می‌شوند. به‌‌طورکلی می‌توان بیان کرد که به‌علت وجود دام و انسان در ارتفاعات پایین تنوع و غنای گونه‌ای کاهش یافته‌است، در صورتی که در ارتفاعات میانی به‌دلیل کاهش جمعیت دام و بهبود شرایط اقلیمی، میزان تنوع افزایش یافته ‌است.</p> <p style="text-align: justify">Species diversity is one of the complex ecological concepts. The causes of these changes and their mechanisms were an outstanding ecological question. Biodiversity conservation is the ultimate goal of natural resources management. In this study, the relationship between species diversity and species richness were determined in Gharabagh rangelands along the altitudinal gradient using Simpson&#39;s, Shannon-Wiener, Margalef and Menhenic indices in Gharabagh rangelands. To measure vegetation parameters, the sampling was done in seven elevation classes with100m distance between, by randomly systematic method. Then, the number and canopy cover of species was recorded in ten plots in each elevation class. The result showed that there is a nonlinear and signicant relationship between Simpson&#39;s and Shannon&ndash;Wiener and Margalef and Menhenic indices with altitude increasing. So that species diversity, richness and numbers decreased above 1600 m altitude variation. R-square of the regression equations indicate that the dependent variable changes included Simpson, Shannon-Wiener, species number Margalef and Menhenic respectively with coefficient of 71, 68, 43, 49 and 63 percent are explained by the independent variable. In general we can say that, due to livestock and humans at low altitude decreased the species diversity and richness, while in mid altitude due to reduction of livestock population and improving climate increase species diversity and richness.</p> تنوع گونه‌ای, مرتع, مدیریت منابع طبیعی و بوم‌شناسی. Species Diversity, Rangeland, Natural Resources management and Ecology. 39 54 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-76-2&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Ahmadi احمد احمدی ahmadi1185@gmail.com 10031947532846002819 10031947532846002819 Yes West Azerbijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Urmia مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه Mohammad-Reza Tatian محمدرضا طاطیان 10031947532846002820 10031947532846002820 No Department of Range & Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Reza Tamartash رضا تمرتاش 10031947532846002821 10031947532846002821 No Department of Range & Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hassan Yeganeh حسن یگانه 10031947532846002822 10031947532846002822 No of Rangeland Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه مرتعداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان