fa فلور و طبقه‌بندی گیاهان مراتع ییلاقی دیلگان، استان کهگیلویه و بویراحمد تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">شناخت گیاهان موجود در یک منطقه، برای انجام پژوهش‌های بوم‌شناختی، مدیریت اکوسیستم‌ها و حفاظت از گونه‌های گیاهی، امری ضروری است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و بررسی فلور گیاهی و طبقه‌بندی زیستی مراتع ییلاقی دیلگان انجام شد. شناسایی و بررسی فلوریستیک گیاهان این منطقه از طریق بازدید میدانی در فصل رویشی، پیمایش صحرایی، بهره‌گیری از منابع موجود، استفاده از تجربیات کارشناسان گیاه‌شناسی و مصاحبه با متخصصان انجام شد. نمونه‌برداری گیاهی در سال‌های 1403 و 1404 صورت گرفت. نتایج نشان داد که در منطقه 47 تیره، 142 جنس و 191 گونه گیاهی شناسایی شد که از این میان، تیره‌های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Asteraceae</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Lamiaceae</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp; و&nbsp; </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Brassicaceae</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> بیشترین تنوع را دارند. بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده، جنس‌های </span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Astragalus</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با 7 گونه، </span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Centaurea</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با 5 گونه و </span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Allium</span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با 4 گونه بیشترین تعداد گونه را در منطقه مورد مطالعه به خود اختصاص دادند. نتایج نشان داد ناحیه رویشی ایران و توران (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">IT</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) با 87/63 درصد، بیشترین فراوانی گونه‌ها را به خود اختصاص داده است. پس از آن، ناحیه </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">IT-ES </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">، 14/14 درصد از گونه‌ها را شامل می‌شوند. در میان اشکال زیستی گیاهان منطقه، شکل همی‌کریپتوفیت (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Hem</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) با 40/53 درصد فراوانی، بیشترین سهم را داراست. شناخت درصد فراوانی گونه‌ها و توزیع اشکال زیستی در نواحی رویشی مختلف، امکان اولویت‌بندی مناطق حساس و گونه‌های کلیدی را در برنامه‌ریزی‌های حفاظتی فراهم می‌کند. پس از آن، شکل تروفیت (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Th</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) با 42/20 درصد بیشترین میزان را دارند. همچنین نتایج نشان داد که در منطقه مورد مطالعه 33 گونه اندمیک (27/17 درصد)، 1 گونه در وضعیت آسیب پذیر </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">(VU)</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> (52/0 درصد)، 27 گونه در وضعیت با خطر کمتر </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">(LR)</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> (13/14 درصد) و 6 گونه در وضعیت کمبود اطلاعات </span></span></span></b><b><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">(DD)</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> (14/3 درصد) وجود دارد. با توجه به تنوع بالای گونه‌ای منطقه مورد مطالعه، جهت حفظ گونه‌های گیاهی، کنترل چرای دام براساس ظرفیت مراتع و همکاری جوامع عشایری می‌تواند از تخریب محیط زیست و انقراض گونه‌های بومی جلوگیری کند.</span></span></span></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:5.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"></span></span></span></i></b></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Understanding the plant species present in a region is essential for ecological research, ecosystem management, and plant species conservation. Accordingly, this study aimed to identify and examine the flora and life form classification of the summer rangeland in Dilgan. Floristic identification and analysis were conducted through field visits during the growing season, field surveys, consulting existing references, leveraging expertise from botanical specialists, and interviewing experts. Plant sampling was carried out in 2024 and 2025. The results indicated the presence of 191 plant species, belonging to 142 genera and 47 families. Among these, Asteraceae, Lamiaceae, and Brassicaceae exhibited the highest diversity. According to the collected data, the genera <i>Astragalus</i> (7 species), <i>Centaurea</i> (5 species), and <i>Allium</i> (4 species) had the greatest number of species within the study area. The phytogeographical region of Iran-Turan (IT) accounted for the majority of species with 63.87%, followed by the IT-ES region representing 14.14% of species. Regarding life forms, hemicryptophytes (Hem) were the most frequent, comprising 53.40% of the species, followed by Therophytes (Th) with 20.42% abundance. Understanding the frequency and distribution of species life forms across different phytogeographical regions enables prioritization of sensitive areas and key species in conservation planning. Additionally, the study area hosts 33 endemic species (17.27%), 1 vulnerable species (VU) (0.52%), 27 species classified as least concern (LR) (14.13%), and 6 species disclosed as data deficient &nbsp;(DD) (3.14%). Considering the high species diversity in the region, sustainable grazing management based on pasture carrying capacity and collaboration with nomadic communities can help prevent environmental degradation and extinction of native plant species.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; اندمیک, فلور, طبقه‌بندی رانکایر, لیست فلورستیک, مدیریت مراتع, حفاظت از گیاهان بومی Endemic, Flora, Raunkiaer Classification, Floristic List, Range Management, Native Plant Conservation 185 202 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-357-7&slc_lang=fa&sid=1 Esfandiar Jahantab اسفندیار جهانتاب e.jahantab@fasau.ac.ir 100319475328460011820 100319475328460011820 Yes Department of Range and Watershed Management (Nature Engineering), Faculty of Agriculture, Fasa University, Fasa, Iran گروه مرتع و آبخیزداری (مهندسی طبیعت)، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فسا، فسا Sajad Alipour سجاد علی‌پور sajadd.alipourr@gmail.com 100319475328460011821 100319475328460011821 No Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان Gholam Abbas Ghanbarian غلام عباس قنبریان ghanbarian@shirazu.ac.ir 100319475328460011822 100319475328460011822 No Department of Natural Resources and Environment, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز