fa ارزیابی پایداری زادآوری گونه‌های درختی و درختچه‌ای شاخص در اکوسیستم جنگلی ایران-تورانی: مطالعه موردی رویشگاه شیر میشه شهرستان طارم تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp;&nbsp;&nbsp; اکوسیستم جنگلی ایران-تورانی به دلیل شرایط نیمه‌خشک و کوهستانی، زیستگاه گونه‌های مقاوم و ارزشمندی چون</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">بنه <i>(</i></span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Pistacia atlantica</span></span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)،</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> بادام‌کوهی (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Amygdalus lycioides</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)، زرشک (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Berberis integerrima</span></span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:9.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) </span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">و زالزالک (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Crataegus persica</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) است که نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی و پایداری اکولوژیک منطقه دارند. این پژوهش باهدف بررسی وضعیت زادآوری گونه‌های شاخص درختی و درختچه‌ای در رویشگاه شیر میشه طارم انجام شد. در این مطالعه، با نمونه‌برداری تصادفی منظم در دو رویشگاه یک هکتاری و طی سه سال متوالی (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲)، شاخص‌هایی نظیر تراکم، سلامت، ابعاد و منشأ زادآوری گونه‌ها ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که گونه آلبالوی وحشی (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Cerasus microcarpa</span></span></span></i></b><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">)</span></span></span></i></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">با تراکم ۱۷ تا ۱۹ پایه در ۴۰۰ مترمربع و آمیختگی74/44 تا 94/52 درصد، بیشترین فراوانی و زادآوری را داشت. میانگین قطر تاج زادآوری‌ها بین 8/19 تا 6/38 سانتی‌متر و ارتفاع آن‌ها بین4/27 تا 2/83 سانتی‌متر متغیر بود. زادآوری عمدتاً به‌صورت دانه‌زاد (100 درصد) و غالباً بدون گونه پرستار رخ داد. سلامت زادآوری‌ها با میانگین رتبه شادابی 1/1 تا 7/1 پایدار بود، اما کاهش پایه‌های جوان و گرایش به همسال شدن جمعیت‌ها (مشاهده‌شده در منحنی‌های فراوانی ارتفاع) نشان‌دهنده تهدیدات بالقوه برای پویایی بلندمدت اکوسیستم است. این یافته‌ها بر ضرورت مدیریت چرا، حفاظت از نهال‌های جوان و تقویت نقش گونه‌های پرستار تأکید دارند. نتایج این مطالعه می‌تواند مبنای علمی برای برنامه‌ریزی حفاظت و احیای جنگل‌های نیمه‌خشک ایران-تورانی فراهم آورد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif">&nbsp;&nbsp; <span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">The Irano-Turanian forest ecosystem, due to its semi-arid and mountainous conditions, serves as a habitat for valuable and resilient species such as <i>p</i></span></span><b><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">istacia atlantica</span></span></span></i></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">, </span></span><b><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Amygdalus lycioides</span></span></span></i></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">, </span></span><b><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Berberis integerrima</span></span></span></i></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">, and </span></span><b><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Crataegus persica</span></span></span></i></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">, which play an important role in maintaining biodiversity and ecological stability in the region. This study aimed to assess the regeneration status of key tree and shrub species in the Shir Misheh forest in Tarom. In this research, systematic random sampling was conducted in two one-hectare stands over three consecutive years (2021&ndash;2023), evaluating indices such as density, health, size, and origin of regeneration of the species. The results showed that </span></span><b><i><span style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Cerasus microcarpa</span></span></span></i></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> had the highest abundance and regeneration, with a density of 17 to 19 individuals per 400 square meters and a mixing rate of 44.74% to 52.94%. The average crown diameter of regenerating individuals ranged from 19.8 to 38.6 cm, and their height varied between 27.4 and 83.2 cm. Regeneration occurred predominantly from seed (100%) and mostly without nurse plants. The health of regenerating individuals was stable with an average vigor rating between 1.1 and 1.7, but the decline in young individuals and a trend toward population even-agedness (observed in height-frequency curves) indicate potential threats to the long-term dynamics of the ecosystem. These findings emphasize the necessity of grazing management, protection of young seedlings, and strengthening the role of nurse species. The results of this study can provide a scientific basis for conservation planning and restoration of Irano-Turanian semi-arid forests.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" dir="RTL" style="font-size:10.0pt"></span></b></span></span></span><br> &nbsp; پایداری زادآوری, تجدید حیات, گونه‌های شاخص, اکوسیستم ایران-تورانی, شیر میشه Regeneration sustainability, Natural regeneration, Key species, Irano-Turanian ecosystem, Shirmisheh 140 156 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-894-1&slc_lang=fa&sid=1 Farhad Aghajanlou فرهاد آقاجانلو Faghajanloo@yahoo.com 100319475328460011841 100319475328460011841 Yes Forest and Rangeland Department, Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Zanjan, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zanjan, Iran. گروه جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران Peyman Akbarzadeh پیمان اکبرزاده akbarzadeh1369@gmail.com 100319475328460011842 100319475328460011842 No Forest and Rangeland Department , Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Zanjan, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zanjan, Iran. گروه جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران