fa رابطه بین عوامل محیطی و خاکی با ترکیب گیاهی با روش آنالیز چندمتغیره با توجه به شاخص تشابه گونه در مانداب‌های دامنه‌های شمالی و شرقی سبلان تخصصي Special پژوهشي Research <p><span style="font-size:12pt"><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">کوهستان سبلان در شمال‌غربی ایران که اقلیمی نیمه‌خشک سرد دارد، آبگیرها و مانداب‌های متعددی در دامنه‌های آن ایجاد گردیده که رسته‌بندی آنها با توجه به عوامل محیطی و خاکی و تشابه گونه‌های گیاهی،<strong> </strong>راهنمای</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">مفیدی</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">برای</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">مدیریت زیست‌محیطی و اکولوژیک به حساب می‌آید.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> در این بررسی ابتدا مانداب‌های موجود در شیب‌های شمالی و شرقی سبلان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و بازدید صحرایی مورد شناسایی قرار گرفت، سپس 32 مکان ماندابی برای نمونه‌گیری تعیین و از محل‌های نمونه در مجموع 320 قطعه نمونه (پلات) بصورت سیستماتیک-تصادفی انتخاب شد. با استفاده از داده&shy;های مربوط به پوشش گیاهی، جدول ماتریسی توده در گونه تهیه شد، سپس با استفاده از آنالیز خوشه‌ای، مانداب‌ها طبقه‌بندی و به‌صورت گرافیک (دندروگرام) نمایش داده شد</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">. دراین مطالعه، عوامل خاک (درصد شن، سیلت و رس)، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل و قابل جذب، فسفر و پتاسیم قابل جذب و عوامل محیطی (ارتفاع، شیب، درصد پوشش</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">تاجی و لاشبرگ، تعداد گونه، بیومس گیاهی) و جهات جغرافیایی (شمالی، جنوبی، غربی، شرقی و بدون جهت) اندازه‌گیری و تعیین شدند. رابطه بین عوامل خاکی و محیطی و گونه گیاهی با استفاده از آنالیزهای چندمتغییره </span></span><a id="_Hlk189069321" name="_Hlk189069321"><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">DCA</span></span></a> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">CCA</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">تعیین شد.</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">همچنین از شاخص ژاکارد و سورنسون برای تعیین شاخص تشابه گونه استفاده گردید. نتایج نشان داد که مانداب‌ها از لحاظ تشابه گونه به چهار خوشه شامل: 1-مانداب‌های ارتفاعات میانی با گیاهان نیمه‌مرطوب (گراس</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&ndash;</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> لگوم) 2- مانداب‌های ارتفاعات فوقانی با گیاهان چمنزار مرطوب 3- مانداب‌های باتلاقی با پوشش گیاهان تورب‌زار 4- مانداب‌های شور با گیاهان آبزی و شور روی، قابل تشخیص است. نتایج کلی <a name="_Hlk189069336">رسته‌بندی </a></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">(</span></span><a name="_Hlk189068598"><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">DCA</span></span></a><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">)</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">مانداب‌ها از نظر عوامل خاکی و محیطی در سه محور اول (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">x</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">y</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">) به‌ترتیب 9/52، 30 و 23 درصد از کل تغییرات محیطی را کنترل می‌کنند، عوامل اصلی در تفکیک مانداب&shy;ها بر اساس این روش، خصوصیات خاک (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">EC</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> ،</span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">pH </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">&nbsp;و کاتیون‌های وابسته)، شکل زمین، رطوبت و ارتفاع از سطح آب‌های آزاد بوده است.</span></span></span></p> <p><span style="font-size:12pt"><span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Sabalan Mountain in northwestern Iran, which has a cold semi-arid climate, has numerous reservoirs and wetlands on its slopes. Their classification, based on environmental and soil factors and the similarity of plant species, is a useful guide for environmental and ecological management. In this study, first, the mangroves on the northern and eastern slopes of Sabalan were identified using satellite images and field visits. Then, 32 mangrove locations were determined for sampling, and a total of 320 sample plots were systematically and randomly selected from the sample locations.</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Using data related to vegetation cover, a matrix table of species abundance was prepared.</span></span>&nbsp; <span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Then, using cluster analysis, the ponds were classified and displayed graphically (Dendrogram).</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">In this study, soil factors (percentage of sand, silt, and clay), acidity, electrical conductivity, organic carbon, total and absorbable nitrogen, absorbable phosphorus and potassium, and environmental factors (elevation, slope, percentage of crown and litter cover, number of species, plant biomass) and geographic directions (north, south, west, east, and no direction) were measured and determined. Also, Jaccard and Sorenson indices were used to determine the species similarity index.</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">The results showed that the wetlands can be distinguished into four clusters in terms of species similarity, including: 1- Mid-altitude wetlands with semi-humid plants (grass-legumes), 2- Upper-altitude wetlands with wet grassland plants, 3- Swamp wetlands with peatland plant cover, and 4- Saline wetlands with aquatic and saline plants.</span></span> <span style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">The overall results of the DCA classification of wetlands in terms of soil and environmental factors in the first three axes (x and y) control 52.9, 30, and 23 percent of the total environmental changes, respectively. The main factors in separating wetlands based on this method were soil properties (EC, pH, and associated cations), landform, humidity, and height above the free water level.</span></span></span><br> &nbsp;</p> مانداب, متغیرهای محیطی و خاکی, تشابه و ترکیب گیاهی, رسته‌بندی (DCA). Mangrove, environmental and soil variables, plant similarity and composition, classification (DCA). 91 102 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-885-1&slc_lang=fa&sid=1 Leila Jahanban لیلا جهانبان farajie88@yahoo.com 100319475328460011585 100319475328460011585 Yes Assistant Professor, Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرات Teyebeh Basaki لیلا جهانبان tbasaki2@pnu.ac.ir 100319475328460011586 100319475328460011586 No Assistant Professor, Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرات Abolfazl Baghbani- Arani, ابوالفضل باغبانی آرانی abolfazlbaghbani@pnu.ac.ir 6199731506 100319475328460011587 No Associate Professor, Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرات