Plant Ecosystem Conservation

fa رابطه بین عوامل محیطی و خاکی با ترکیب گیاهی با روش آنالیز چندمتغیره با توجه به شاخص تشابه گونه در مانداب‌های دامنه‌های شمالی و شرقی سبلان Relationship between environmental and soil factors with plant composition using multivariate analysis method according to species similarity index in the everglades of the northern and eastern slopes of Sabalan تخصصي Special پژوهشي Research کوهستان سبلان در شمال‌غربی ایران که اقلیمی نیمه‌خشک سرد دارد، آبگیرها و مانداب‌های متعددی در دامنه‌های آن ایجاد گردیده که رسته‌بندی آنها با توجه به عوامل محیطی و خاکی و تشابه گونه‌های گیاهی، می‌تواند در مدیریت زیست‌محیطی و اکولوژیک موثر باشد. در بررسی حاضر ابتدا مانداب‌های موجود در شیب‌های شمالی و شرقی سبلان با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و بازدید صحرایی مورد شناسایی قرار گرفت، سپس 32 مکان ماندابی برای نمونه‌گیری تعیین و از محل‌های نمونه در مجموع 320 قطعه پلات بصورت سیستماتیک-تصادفی انتخاب شد. با استفاده از داده‌های مربوط به پوشش گیاهی، جدول ماتریسی توده در گونه تهیه شد، با استفاده از آنالیز خوشه‌ای، مانداب‌ها طبقه‌بندی و به‌صورت دندروگرام نمایش داده شد. عوامل خاک از قبیل درصد شن، سیلت و رس، اسیدیته، هدایت الکتریکی، کربن آلی، نیتروژن کل و قابل جذب، فسفر و پتاسیم قابل جذب و عوامل محیطی از جمله ارتفاع، شیب، درصد پوشش تاجی و لاشبرگ، تعداد گونه، بیومس گیاهی و جهات جغرافیایی شمالی، جنوبی، غربی، شرقی و بدون جهت اندازه‌گیری و تعیین شدند. رابطه بین عوامل خاکی و محیطی و گونه گیاهی با استفاده از آنالیزهای چندمتغییره DCA و CCA تعیین شد. همچنین از شاخص ژاکارد و سورنسون برای تعیین شاخص تشابه گونه استفاده گردید. نتایج نشان داد که مانداب‌ها از لحاظ تشابه گونه به چهار خوشه شامل: 1-مانداب‌های ارتفاعات میانی با گیاهان نیمه‌مرطوب گراس– لگوم 2- مانداب‌های ارتفاعات فوقانی با گیاهان چمنزار مرطوب 3- مانداب‌های باتلاقی با پوشش گیاهان تورب‌زار 4- مانداب‌های شور با گیاهان آبزی و شور روی، قابل تشخیص است. نتایج کلی رسته‌بندی DCA، مانداب‌ها از نظر عوامل خاکی و محیطی در سه محور اول x،  yو z به‌ترتیب 9/52، 30 و 23 درصد از کل تغییرات محیطی را کنترل می‌کنند، عوامل اصلی در تفکیک مانداب¬ها بر اساس این روش، خصوصیات خاک از قبیل EC،pH و کاتیون‌های وابسته، شکل زمین، رطوبت و ارتفاع از سطح آب‌های آزاد بوده است. همان‌طوری که آنالیز رسته‌بندی نشان می‌دهد، بیشترین تغییرات در محور x است، در جهت مثبت محور x مانداب‌های شور با گیاهان آبزی و شور روی مستقر گردیده که باpH ،EC، کاتیون‌های وابسته مانند پتاسیم، نیتروژن کل و هموار بودن اراضی همبستگی مستقیم و با پوشش تاجی گیاهی، بیومس، شیب دامنه و کربن و نیتروژن قابل جذب همبستگی معکوس دارند. Sabalan Mountain in northwestern Iran, which has a cold semi-arid climate, has numerous reservoirs and everglades on its slopes. Their classification, based on environmental and soil factors and the similarity of plant species, is a useful guide for environmental and ecological management. For the purpose of this study, the mangroves on the northern and eastern slopes of Sabalan were identified using satellite images and field visits. Subsequently, 32 mangrove locations were determined for sampling, and a total of 320 sample plots were systematically, and randomly selected from the sample locations. Using data related to vegetation cover, a matrix table of species abundance was prepared. Afterwards, using cluster analysis, the ponds were classified and displayed graphically (dendrogram). In this study, soil factors (percentage of sand, silt and clay), acidity, electrical conductivity, organic carbon, total and absorbable nitrogen, absorbable phosphorus, and potassium, and environmental factors (elevation, slope, percentage of crown and litter cover, number of species, plant biomass) and geographic directions (north, south, west, east, and no direction) were measured and determined. Moreover, Jaccard and Sørensen indices were used to determine the species similarity index. The results showed that the wetlands can be classified into four clusters in terms of species similarity, including: 1- Mid-altitude everglades with semi-humid plants (grass-legumes), 2- Upper-altitude everglades with wet grassland plants, 3- Swamp everglades with peatland plant cover, and 4- Saline everglades with aquatic and saline plants. The overall results of the DCA classification of wetlands in terms of soil and environmental factors in the first three axes (the x, y and z axes) controlled 52.9, 30, and 23 percent of the total environmental changes, respectively. The main factors in separating everglades based on this method were soil properties (EC, pH and associated cations), landform, humidity, and height above the free water level. As the cluster analysis shows, most of the changes are on the x-axis. In the positive direction of the x-axis, saline everglades with aquatic plants and zinc salinity are established, which have a direct correlation with pH, EC, related cations such as potassium, total nitrogen, and land flatness, and an inverse correlation with plant canopy cover, biomass, slope, and available carbon and nitrogen.   جنگل‌های حرا, متغیرهای محیطی و خاکی, شباهت و ترکیب گیاهی, طبقه‌بندی (DCA) Mangrove, Environmental and soil variables, Plant similarity and composition, Classification (DCA) 91 102 http://pec.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-885-1&slc_lang=fa&sid=1 Teyebeh Basaki طیبه بساکی farajie88@yahoo.com 100319475328460011800 100319475328460011800 No Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. دانشگاه پیام تور، تهران، ایران Leila Jahanban لیلا جهانبان tbasaki2@pnu.ac.ir 100319475328460011801 100319475328460011801 Yes Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. دانشگاه پیام تور، تهران، ایران Abolfazl Baghbani-Arani ابوالفضل باغبانی آرانی abolfazlbaghbani@pnu.ac.ir 6199731506 100319475328460011802 No Department of Agriculture, Payame Noor University, PO Box 19395-3697, Tehran, Iran. دانشگاه پیام تور، تهران، ایران